هزینه انرژی و آینده بازار مسکن؛ از بدهی جهانی تا آلودگی تهران

به گزارش دنیای اقتصاد، در پرونده روز تیتر یک امروز شنبه ۲۳ آبان، وضعیت بدهی خارجی کشورهای درحال‌توسعه بررسی شده است. تازه‌ترین گزارش بانک جهانی از ثبت رکورد ۹.۴ تریلیون دلاری بدهی خارجی این کشورها خبر می‌دهد؛ رقمی که در کنار افزایش هزینه استقراض، نگرانی‌ها درباره آینده سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی را بیشتر کرده است.

بدهی خارجی کشورهای درحال‌توسعه به رکورد رسید

بدهی خارجی کشورهای درحال‌توسعه در سال ۲۰۲۵ به رکورد ۹.۴ تریلیون دلار رسید؛ افزایشی ۵.۵ درصدی که سریع‌ترین رشد از سال ۲۰۲۱ تاکنون محسوب می‌شود. تازه‌ترین گزارش بانک جهانی از بدهی‌های بین‌المللی نشان می‌دهد اگرچه دسترسی این کشورها به منابع مالی بین‌المللی بهتر شده، اما هزینه تأمین مالی همچنان بالاست و فشار بدهی می‌تواند منابع لازم برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها، آموزش و سلامت را محدود کند.

بخش مهمی از این افزایش به بازگشت تأمین مالی از سوی اعتباردهندگان خصوصی مربوط می‌شود. انتشار اوراق قرضه توسط نهادهای عمومی کشورهای درحال‌توسعه نیز با رشد نزدیک به ۳۵ درصدی به ۲۵۱ میلیارد دلار رسیده است؛ بالاترین میزان در پنج سال گذشته.

اما وضعیت کشورهای کم‌درآمد نگران‌کننده‌تر است. بدهی خارجی کشورهای واجد شرایط دریافت تسهیلات امتیازی بانک جهانی ۸.۱ درصد افزایش یافته و به ۱.۳ تریلیون دلار رسیده است. این کشورها در سال ۲۰۲۵ به‌طور متوسط برای تعهدات جدید خود به اعتباردهندگان خصوصی ۸.۲ درصد و برای انتشار اوراق قرضه ۹.۴ درصد بهره پرداخت کرده‌اند؛ بالاترین نرخ از سال ۱۹۸۹.

از سوی دیگر، کشورهای با درآمد کم و متوسط در مجموع ۱.۴ تریلیون دلار بابت اصل و سود بدهی‌های خود پرداخت کرده‌اند. رقمی که پنجمین افزایش سالانه متوالی را ثبت می‌کند.

بازارها زیر سایه انتظارات انقباضی و تحولات نرخ بهره

بازارهای مالی آمریکا هفته گذشته را زیر سایه تغییر انتظارات از سیاست پولی فدرال رزرو به پایان رساندند. تداوم فشارهای تورمی و مواضع انقباضی مقام‌های بانک مرکزی آمریکا، احتمال افزایش دوباره نرخ بهره را تقویت کرده و سرمایه‌گذاران را به بازنگری در موقعیت‌های معاملاتی خود واداشته است.

در بازار سهام، شاخص نزدک ۱۰۰ در آخرین روز معاملاتی هفته ۱.۲ درصد و شاخص S&P ۵۰۰ حدود ۰.۴ درصد افت کردند. با این حال، فشار اصلی فروش متوجه سهام فناوری و شرکت‌های تراشه‌ساز بود. انویدیا نیز با ثبت افت هفتگی ۱۳ درصدی، یکی از مهم‌ترین عوامل فشار بر بازار شد.

در سوی دیگر بازار، افزایش بازده اوراق خزانه‌داری و تقویت بیش از یک درصدی دلار، فضای نامساعدی برای فلزات گران‌بها ایجاد کرد. طلا بیش از ۴.۵ درصد و نقره بیش از ۶ درصد از ارزش خود را از دست دادند. نگاه سرمایه‌گذاران به نشست دسامبر فدرال رزرو دوخته شده است؛ جایی که بازار تقریباً احتمال افزایش نرخ بهره را در قیمت‌ها لحاظ کرده است. حتی برای ژانویه ۲۰۲۷ نیز احتمال افزایش دوباره نرخ بهره حدود ۷۰ درصد برآورد می‌شود.

نرخ بهره بین‌بانکی پس از رسیدن به ۳۳.۹۲ درصد، در آخرین آمار منتشرشده به ۳۳.۷۹ درصد کاهش یافته است. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که بانک مرکزی در آبان‌ماه، پس از چند سال ثبات در چارچوب نرخ بهره، دالان نرخ سود را از محدوده ۱۷ تا ۲۴ درصد به ۲۶ تا ۳۴ درصد افزایش داده است. در آخرین حراج بازار باز، نسبت سفارش‌های پذیرفته‌شده به کل درخواست‌های ارسالی بانک‌ها به نزدیکی ۱۰۰ درصد رسیده است؛ به این معنا که تقریباً تمام منابع درخواستی بانک‌ها تأمین شده است.

هزینه انرژی؛ معیار تازه در بازار مسکن

در بازار مسکن، معمولاً متراژ، موقعیت جغرافیایی و کیفیت ساخت از مهم‌ترین معیارهای انتخاب خانه هستند؛ اما با افزایش هزینه انرژی، یک عامل دیگر هم به این فهرست اضافه شده است: بهره‌وری انرژی ساختمان.

بر اساس گزارش ویژه آژانس بین‌المللی انرژی، ساختمان‌ها نزدیک به ۳۰ درصد انرژی نهایی جهان و حدود نیمی از برق مصرفی دنیا را به خود اختصاص می‌دهند. با این حال، بخش قابل‌توجهی از این انرژی به دلیل عایق‌بندی نامناسب و تجهیزات کم‌بازده هدر می‌رود.

در بریتانیا، هزینه سالانه گرمایش یک خانه بدون عایق حدود ۱۸۰۰ دلار است؛ در حالی که با عایق‌بندی مناسب این رقم به ۵۰۰ دلار کاهش می‌یابد. در فرانسه نیز این هزینه از حدود ۲۶۵۰ دلار به ۵۰۰ دلار می‌رسد. در سوئد، اختلاف حتی بیشتر است و از ۴۲۰۰ دلار به حدود هزار دلار کاهش پیدا می‌کند. از سال ۲۰۱۵، مصرف جهانی برق برای سرمایش ساختمان‌ها حدود ۵۰ درصد افزایش یافته است.

آژانس بین‌المللی انرژی معتقد است برای تغییر این روند، تنها ساخت ساختمان‌های جدید با استانداردهای بالاتر کافی نیست. بخش بزرگی از ساختمان‌های سال ۲۰۳۵ همین امروز وجود دارند و باید با سرمایه‌گذاری گسترده، عایق‌بندی و تجهیزات گرمایشی و سرمایشی بهینه، بازسازی شوند.

از اختلال پروازها در آمریکا تا آلودگی هوا و تغییر در انویدیا

اختلال در سامانه‌های کنترل ترافیک هوایی آمریکا، یکی از گسترده‌ترین بحران‌های حمل‌ونقل هوایی این کشور در سال‌های اخیر را رقم زد. با صدور دستور محدودیت و توقف پروازها از سوی اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA)، هزاران مسافر با لغو پرواز و تأخیر مواجه شدند. آمارهای اولیه از لغو بیش از ۶۶۰۰ پرواز و تأخیر در بیش از ۱۰ هزار پرواز حکایت داشت؛ اتفاقی که برنامه سفر بیش از یک‌ونیم میلیون مسافر را تحت تأثیر قرار داد. اگرچه محدودیت‌ها پس از حدود پنج ساعت پایان یافت، بازگشت شبکه پروازی به شرایط عادی زمان بیشتری برد. وزیر حمل‌ونقل آمریکا، ریشه بحران را در بی‌ثباتی سامانه‌های راداری و ارتباطی دانست و اعلام کرد نوسازی کامل این سامانه‌ها به حدود ۵۰ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری نیاز دارد. مقام‌های آمریکایی اعلام کردند شواهدی از دخالت عوامل خصمانه یا امنیتی وجود ندارد.

با افزایش آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر، بار دیگر ذرات معلق کوچک‌تر از ۲.۵ میکرون (PM۲.۵) به آلاینده غالب پایتخت تبدیل شده‌اند. فاطمه کریمی، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، معتقد است عامل اصلی افزایش غلظت آلاینده‌ها در روزهای سرد، بیش از آنکه به تغییر منابع انتشار مربوط باشد، به شرایط جوی بازمی‌گردد. به گفته او، شاخص تهران در فاصله کمتر از یک هفته، از ۴۹ در روز پاک به ۱۴۷ در روز ناسالم برای گروه‌های حساس رسیده است. کریمی درباره مازوت‌سوزی نیروگاه‌ها می‌گوید اطلاعات دقیقی از وضعیت امسال ندارد، اما تأکید می‌کند تولید ذرات معلق فقط به مازوت محدود نیست.

کولت کرس، از مدیران باسابقه صنعت فناوری، پس از سال‌ها فعالیت در رأس مدیریت مالی انویدیا، اکنون در جایگاه مدیرعامل موقت این شرکت قرار گرفته است. انتصاب او در پی کناره‌گیری جنسن هوانگ در نوامبر ۲۰۲۶ صورت گرفت. مسیر حرفه‌ای کرس با فعالیت در شرکت تگزاس اینسترومنتس آغاز شد و با حضور در مایکروسافت و سیسکو ادامه یافت. پیوستن به انویدیا در سال ۲۰۱۳، نقطه عطفی در فعالیت حرفه‌ای او بود.