بازارهای مالی در هفته‌ای که گذشت؛ از نفت و دلار تا مس و فولاد

به گزارش دنیای اقتصاد، قیمت معاملات آتی نفت برنت در پایان روز به ۹۵.۸۴ دلار در هر بشکه رسید که نشان‌دهنده افزایش دو سنتی معادل ۰.۰۲ درصد است. قیمت معاملات آتی نفت وست تگزاس اینترمدیت نیز با ۱۸ سنت کاهش معادل ۰.۲۰ درصد به ۸۸.۵۶ دلار در هر بشکه رسید. در مجموع در هفته گذشته، نفت برنت و تگزاس هر دو در مسیر ثبت کاهش حدودا ۲.۵ درصدی قرار داشتند. این شاخص‌های نفتی در هفته گذشته در مجموع به ترتیب ۱۶ و ۱۳ درصد کاهش یافته بودند.

نفت، دلار و سهام آمریکا

بازده اوراق قرضه دولتی ایالات متحده به‌طور قابل‌توجهی افزایش یافت زیرا سرمایه‌گذاران به فدرال‌رزرو به شکل معناداری خوش‌بین بودند. در بازارهای فارکس، دلار آمریکا اندکی افزایش یافت درحالی‌که ین، یورو و پوند کاهش یافتند.

وال‌استریت روز پنج‌شنبه با کاهش شاخص‌ها به کار خود پایان داد؛ چراکه کناره‌گیری مدیرعامل NVIDIA و افزایش تنش‌ها با ایران و انتظار برای افزایش نرخ بهره بر فضای بازار تاثیر منفی داشت. عموم تریدرها بر این باورند که تا ۹۰ درصد این احتمال وجود دارد که فدرال‌رزرو در ماه دسامبر نرخ بهره را تا ۲۵ واحد درصد بالا ببرد؛ به‌طوری‌که محدوده هدف نرخ بهره به ۴ تا ۴.۲۵ درصد برسد.

ماجرای استعفای مدیرعامل شرکت NVIDIA در هفته گذشته که یکی از مهم‌ترین و تاثیرگذارترین شرکت‌های جهان در اقتصاد فناوری و هوش مصنوعی در تولید تراشه است؛ باعث شد تا نمایندگان هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات در کاهش محدودیت بیشتر در صادرات تراشه‌های پیشرفته به چین هم‌صدا شوند. اتفاق اخیر که ناشی از افشای انتقال ۲۴۰ هزار تراشه تولیدی شرکت NVIDIA به چین رخ داده است و از آن در حکم نوعی جاسوسی برای چین توسط این شرکت یاد شده است؛ تصویری از جنگ تراشه میان آمریکا و چین را به‌دست می‌دهد که با کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران به ارزش‌گذاری شرکت‌های فعال در هوش مصنوعی منجر شده و می‌شود و احتمال سرایت فشار فروش به نزدک ۱۰۰ را قطعی می‌سازد.

در بازارهای مالی، هفته گذشته با وجود رشد شاخص‌های اصلی سهام آمریکا، با افزایش نگرانی نسبت به مسیر نرخ بهره به پایان رسید. شاخص S&P ۵۰۰ در مجموع هفته ۲.۵ درصد و شاخص نزدک کامپوزیت ۲.۳ درصد رشد داشتند؛ اما در معاملات جمعه ۱۳ نوامبر، هر دو شاخص افت کردند. فشار بر سهام فناوری، نگرانی درباره چشم‌انداز سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی و افزایش بازده اوراق خزانه‌داری از عوامل اثرگذار بودند.

در بازار ارز و اوراق، دلار آمریکا در مسیر ثبت بهترین عملکرد هفتگی خود طی حدود دو ماه قرار گرفت و بازده اوراق ۱۰ساله خزانه‌داری آمریکا در جدول هفتگی TD Economics به ۵.۱۲ درصد رسید؛ در مقایسه با ۴.۸۶ درصد در هفته قبل. همزمان، بازارها احتمال افزایش مجدد نرخ بهره فدرال‌رزرو در دسامبر را جدی‌تر ارزیابی کردند.

این تحول برای کامودیتی‌ها اهمیت مستقیمی دارد. وقتی بازده دارایی‌های دلاری افزایش پیدا می‌کند، هزینه فرصت نگهداری کالاهای بدون بازده مانند مس و طلا بالا می‌رود. از طرف دیگر، تقویت دلار خرید کالاهای دلاری را برای مصرف‌کنندگان خارج از آمریکا گران‌تر می‌کند. در نتیجه، حتی اگر بنیادهای عرضه و تقاضا تغییر بزرگی نکرده باشند، جریان سرمایه می‌تواند قیمت‌ها را تحت فشار قرار دهد.

فشار فروش بر مس و واگرایی بازارها

مهم‌ترین تحول هفته گذشته در بازار فلزات پایه، فشار فروش بر مس بود. بر اساس گزارش هفتگی انجمن بین‌المللی مس استرالیا، قیمت نقدی رسمی مس در بورس فلزات لندن از حدود ۱۴۵۶۰ دلار در هر تن در ۲۹ اکتبر به ۱۳۹۹۲ دلار در ۱۰ نوامبر رسید؛ یعنی افتی حدود ۳.۹ درصدی در این بازه. در معاملات ۶ نوامبر نیز قیمت تا محدوده ۱۳۶۳۰ دلار پایین آمد. بنابراین بازار پس از رشد قابل‌توجه ماه‌های قبل وارد مرحله اصلاح و بازنگری انتظارات شده است.

نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا انتظارات درباره اجرای تعرفه پیشنهادی مس را تغییر داده است. این موضوع بخشی از تقاضای احتیاطی و جا‌به‌جایی موجودی‌ها به سمت آمریکا را تضعیف کرده است. تورم بالاتر از انتظار در اکتبر باعث شده بازار احتمال افزایش نرخ بهره فدرال‌رزرو در دسامبر را جدی‌تر بگیرد. نرخ بهره بالاتر و دلار قوی‌تر معمولا برای فلزات پایه فشار منفی ایجاد می‌کند. موقعیت خالص خرید صندوق‌ها در معاملات آتی مس کامکس از ۸۲۶۴۹ قرارداد در میانه سپتامبر به ۳۴۴۴۴ قرارداد کاهش یافته است؛ نشانه‌ای از عقب‌نشینی بخشی از سرمایه سوداگرانه و اسپکولاتوری.

با این حال، سمت عرضه و تقاضای فیزیکی تصویر متفاوتی دارد. موجودی انبارهای بورس شانگهای در هفته منتهی به ۶ نوامبر ۲۴ درصد کاهش یافته و به ۳۳۸۴۸ تن رسیده است؛ درحالی‌که موجودی انبارهای بورس لندن در فاصله دو هفته تا ۱۰ نوامبر به ۳۱۶۶۲۵ تن افزایش یافته و بخش عمده آن در انبارهای آمریکا قرار گرفته است. همچنین پریمیوم واردات مس در چین به حدود ۲۳۰ دلار در هر تن رسیده است. این اختلاف نشان می‌دهد که بخشی از فشار فروش بازار، ناشی از جابه‌جایی جغرافیایی موجودی‌ها است و لزوما به معنای فراوانی مس در همه بازارهای مصرف نیست.

بازار مس در کوتاه‌مدت تحت تاثیر دلار، نرخ بهره و کاهش تقاضای سرمایه‌گذاری قرار دارد؛ اما محدودیت عرضه کنسانتره، هزینه بالای تامین مواد اولیه برای ذوب‌کنندگان و وضعیت نسبتا فشرده بازار فیزیکی چین، مانع از آن است که اصلاح اخیر را با اطمینان آغاز یک روند نزولی بلندمدت بدانیم. نکته قابل‌توجه این هفته، تفاوت رفتار بازار سهام و بازار فلزات بود؛ سهام آمریکا در مجموع هفته رشد کرد، اما مس همچنان تحت فشار باقی ماند. این واگرایی نشان می‌دهد بازارها هنوز یک تصویر واحد از آینده رشد اقتصادی ندارند.

فولاد چین و سه پیام برای ایران

در بازار فولاد چین، شرایط نسبت به بازار مس اندکی متفاوت بود. از یک سو، موجودی تجاری پنج محصول اصلی فولادی شامل میلگرد، مفتول، ورق گرم، ورق سرد و ورق میانی در فاصله ۶ تا ۱۲ نوامبر با افت ۱.۷ درصدی به ۱۶.۶۶ میلیون تن رسید. این پنجمین هفته متوالی کاهش موجودی‌ها بود. قیمت میلگرد در ۱۱ نوامبر به ۳۳۰۲ یوآن و ورق گرم به ۳۲۱۸ یوآن در هر تن رسید که به‌ترتیب ۱۴ و ۲۰ یوآن افزایش هفتگی داشتند.

اما کاهش موجودی به‌تنهایی به معنای بازگشت قدرتمند تقاضا نیست. گزارش بازار ورق گرم SMM در ۱۲ نوامبر نشان می‌دهد تولید هفتگی این محصول به ۳.۱۶۱ میلیون تن رسیده و موجودی انبارهای اجتماعی با کاهش ۲ درصدی به ۴.۶۴ میلیون تن رسیده است؛ با این حال، این موجودی همچنان ۷.۰۹ درصد بالاتر از سال قبل بوده است. از سوی دیگر، تقاضای مصرف‌کنندگان نهایی عمدتا به خرید‌های مورد نیاز محدود مانده و بازار در فصل کم‌رونق مصرف قرار دارد.

این دو داده در کنار یکدیگر پیام روشنی دارند؛ بازار فولاد چین از نظر موجودی در حال متعادل‌تر شدن است، اما هنوز نشانه کافی از احیای پایدار تقاضای نهایی دیده نمی‌شود. کاهش عرضه ناشی از تعمیرات برخی کارخانه‌ها و افت موجودی‌ها از قیمت حمایت می‌کند، ولی ضعف ساخت‌وساز و خرید محتاطانه مصرف‌کنندگان اجازه شکل‌گیری یک روند صعودی قدرتمند را نمی‌دهد. برای سنگ آهن نیز باید به این نکته توجه کرد که بازار مواد اولیه الزاما هم‌جهت با محصولات فولادی حرکت نمی‌کند. گزارش‌های هفتگی بازار چین نیز از ضعف حمایت هزینه‌ای مواد اولیه و فشار بر قیمت ورق گرم حکایت دارند. گزارش ۹ نوامبر Steel-Radar نیز از ضعف تقاضای داخلی چین و رسیدن قیمت صادراتی ورق گرم چین به پایین‌ترین سطح هفت ماهه خبر داده بود.

برای صنعت فولاد ایران، این تحولات دست‌کم سه پیام اقتصادی و تجاری دارند: اول در فروش‌های صادراتی هر چند محدود به دلیل مسدود بودن مسیرهای صادراتی باید محتاط‌تر بود. دوم در زنجیره مس باید میان قیمت جهانی و وضعیت بازار فیزیکی تفاوت قائل شد؛ کاهش قیمت بورس فلزات لندن الزاما به معنای فراوانی مس در بازار چین نیست. سوم هزینه تامین مالی به متغیری تعیین‌کننده تبدیل شده است؛ افزایش بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا و تقویت دلار بر هزینه سرمایه و تصمیم‌های سرمایه‌گذاری نیز اثر دارد.