چگونه تغییرات رفتاری را بهعنوان نشانه اولیه اعتیاد شناسایی کنیم؟
فاطمه فردمصطفوی، روانشناس، در گفتوگو با ایسنا گفت گرایش به مصرف موادمخدر معمولا با تغییرات تدریجی خلقوخو و عملکرد روزمره آغاز میشود و شناخت زودهنگام آن کلید پیشگیری است.

به گزارش عصر ایران، گرایش به رفتارهای پرخطر و مصرف موادمخدر معمولا بهصورت ناگهانی رخ نمیدهد، بلکه با تغییرات تدریجی و مداوم در خلقوخو، عملکرد روزمره و نحوه مواجهه فرد با چالشهای زندگی همراه است. شناخت زودهنگام این نشانهها بدون شتابزدگی و برخورد تنبیهی، کلید اصلی پیشگیری و مداخله مؤثر به شمار میرود.
فاطمه فردمصطفوی در گفتوگو با ایسنا، گفت: «گرایش به مصرف موادمخدر معمولا با یک تغییر ناگهانی و مشخص در رفتار فرد شروع نمیشود؛ بلکه ممکن است ابتدا با مجموعهای از تغییرات تدریجی در خلقوخو، روابط اجتماعی و شیوه مواجهه فرد با مشکلات زندگی همراه باشد.»
تغییرات پایدار خلقوخو؛ نخستین زنگ خطر
یکی از نخستین نشانههایی که میتواند زنگ خطری برای احتمال گرایش فرد به مصرف مواد باشد، تغییرات پایدار و غیرمعمول در خلقوخو و رفتار اوست. به گفته فردمصطفوی، فردی که پیشتر از نظر عاطفی ثبات بیشتری داشته، ممکن است بهتدریج تحریکپذیر، زودرنج، پرخاشگر یا منزوی شود.
وی ادامه داد گاهی کاهش انگیزه، بیعلاقگی به فعالیتهایی که قبلا برای فرد لذتبخش بودهاند، افت عملکرد تحصیلی یا شغلی و فاصله گرفتن از خانواده و دوستان دیده میشود. از نظر هیجانی نیز افزایش اضطراب، احساس پوچی، غمگینی، نوسانات خلقی و دشواری در مدیریت هیجانهای ناخوشایند میتوانند از نشانههای هشداردهنده باشند.
دشواری در تنظیم هیجان و افت عملکرد
به گفته این روانشناس، یکی از عوامل مهم در آسیبپذیری نسبت به مصرف موادمخدر، دشواری در تنظیم هیجان است. فرد در مواجهه با احساساتی مانند اضطراب، خشم، غم یا ناکامی نمیتواند بهخوبی هیجان خود را مدیریت کند و ممکن است بهتدریج به مصرف مواد بهعنوان راهی برای کاهش موقت ناراحتی روانی یا فرار از تجربه هیجانهای ناخوشایند روی بیاورد.
وی با بیان اینکه افت تحصیلی یا شغلی و بیتوجهی به مسئولیتهای روزمره میتوانند از نشانههای مهم هشداردهنده باشند، تاکید کرد بهویژه زمانی که این تغییرات نسبت به عملکرد معمول فرد قابلتوجه باشند و بهتدریج شدت پیدا کنند. از نظر علمی، عواملی مانند کاهش انگیزه، دشواری در تمرکز، ضعف در کنترل تکانهها، مشکلات تنظیم هیجان و ناتوانی در مدیریت استرس هم عملکرد تحصیلی و شغلی را مختل میکنند و هم آسیبپذیری فرد را در برابر مصرف مواد افزایش میدهند.
فردمصطفوی افزود در برخی افراد، افت تحصیلی یا شغلی میتواند پیامد اولیه یا تدریجی مصرف مواد باشد، زیرا مصرف مواد ممکن است بر عملکردهای شناختی مانند توجه، حافظه، تصمیمگیری و برنامهریزی تاثیر بگذارد و فرد بهتدریج در انجام وظایف روزمره و پایبندی به تعهدات با مشکل مواجه شود.
برچسب نزنید؛ گفتوگو و کمک تخصصی
این روانشناس خاطرنشان کرد نباید صرفا نمرات پایین، کاهش بهرهوری یا انجام ندادن مسئولیتها را به مصرف مواد نسبت داد، بلکه آنچه اهمیت دارد بررسی مجموعه تغییرات رفتاری و عملکردی فرد است. برای مثال فردی که پیشتر مسئولیتپذیر بوده، بهتدریج غیبتهای مکرر پیدا میکند و همزمان تغییرات خلقی و اجتماعی نیز در او مشاهده میشود که نیازمند توجه و بررسی بیشتر است.
به گفته وی، بهتر است خانوادهها بهجای برچسبزدن یا برخوردهای تنبیهی، نسبت به تغییرات رفتاری فرد حساس باشند، با او گفتوگو کنند و در صورت تداوم نشانهها از متخصصان سلامت روان کمک بگیرند تا تشخیص زودهنگام و مداخله بهموقع در پیشگیری از شکلگیری الگوهای پرخطر مصرف مواد نقش داشته باشد.
فردمصطفوی در پایان گفت: «تغییرات تدریجی خلقی و افت عملکرد روزمره اگرچه لزوماً به معنای اعتیاد نیستند، اما زنگ خطری جدی برای بههمخوردن تعادل روانی فرد محسوب میشوند.» شناخت این علائم پیش از هرگونه پیشداوری، امکان مداخله و حمایت بهموقع را فراهم میکند.
منبع: www.asriran.com

ارتقای بیمارستان کیش به درجه یک و رضایت ۸۵ درصدی مراجعان






