یوگا، تغذیه و روزه‌داری متناوب برای کاهش التهاب و خطر سرطان سینه

به گزارش عصر ایران، سرطان سینه شایع‌ترین سرطان در زنان است و در سال ۲۰۲۰ حدود ۲.۳ میلیون زن در جهان تشخیص این بیماری را دریافت کردند. بر اساس گزارش دانشگاه علوم پزشکی ایران، سن شروع این بیماری در کشور حدود ۱۰ سال پایین‌تر از میانگین جهانی است و حتی مواردی در دختران ۱۶ تا ۱۷ ساله نیز مشاهده شده است.

در حالی که ژنتیک و هورمون‌ها نقش تعیین‌کننده دارند، پژوهشگران به‌طور فزاینده‌ای بر التهاب مزمن خفیف تمرکز می‌کنند؛ التهابی خاموش و طولانی‌مدت که زمینه را برای رشد تومور هموار می‌کند. التهاب مزمن، کم‌تحرکی و استرس طولانی‌مدت سه ضلع مثلثی دانسته شده‌اند که بدن را در وضعیتی قرار می‌دهند که سلول‌های مستعد رشد راحت‌تر لانه می‌کنند. حدود ۶۲ تا ۶۴ درصد زنان ایرانی فعالیت بدنی کافی ندارند و استرس نیز مسیرهای هورمونی و ایمنی را تغییر می‌دهد.

این مطلب قصد ندارد بگوید یوگا یا یک قاشق زردچوبه سرطان را درمان می‌کند. پژوهش‌های معتبر نشان می‌دهند این عادت‌ها می‌توانند التهاب را کاهش دهند، کورتیزول را پایین بیاورند و محیطی بسازند که سلول‌های سرطانی در آن راحت نباشند.

یوگا و کاهش نشانگرهای التهابی

بسیاری از مقالات درباره یوگا و سرطان به کاهش خستگی یا بهبود کیفیت زندگی بسنده می‌کنند، اما یک مرور سیستماتیک در سال ۲۰۲۳ به نتایج مشخصی رسید: در چهار مطالعه از پنج مطالعه، سطح کورتیزول در گروه یوگا کاهش یافت. همچنین نشانگرهای التهابی مانند TNF-α و IL-6 در گروه یوگا بهبود نشان دادند. پژوهشگران این مطالعه نتیجه گرفتند که یوگا می‌تواند به‌عنوان درمان کمکی در نظر گرفته شود، نه جایگزین درمان اصلی.

از جمله حرکات بررسی‌شده در پروتکل‌های کلی یوگا، حرکت کبرا و حرکت شتر هستند که قفسه سینه را باز می‌کنند. حرکت کبرا نامش را از مار کبرا گرفته است، چون در حالت نهایی سر و قفسه سینه بالا می‌آید. هدف اصلی آن تقویت عضلات پشت و کشش جلوی بدن است. برای انجام آن فرد روی شکم دراز می‌کشد، آرام سر و سینه را بلند می‌کند، بین ۶ تا ۱۵ ثانیه نگه می‌دارد و با بازدم پایین می‌آورد و می‌تواند دو تا سه بار تکرار کند.

حرکت شتر برعکس کبرا است؛ فرد روی زانو می‌نشیند و به عقب خم می‌شود تا جلوی بدن از زانو و ران تا شکم، سینه و شانه‌ها باز شود. فرد بین ۵ تا ۱۰ نفس در این حالت می‌ماند و سپس آرام برمی‌گردد. این منابع مستقیما کاهش التهاب سرطان سینه را به این دو حرکت خاص نسبت نداده‌اند، بلکه این حرکات بخشی از پروتکل‌های کلی یوگا هستند که اثرات ضدالتهابی نشان داده‌اند.

تغذیه گیاهی و الگوی مدیترانه‌ای

پژوهشگران مؤسسه ملی سرطان آمریکا بیش از ۴۰ ماده غذایی گیاهی را با خواص پیشگیری‌کننده از سرطان شناسایی کرده‌اند. همچنین مطالعه کوهورت ایتالیایی ORDET روی ۹۱۴۴ زن نشان داد زنانی که بالاترین پایبندی را به شاخص مدیترانه‌ای ایتالیایی داشتند، کمتر در معرض ابتلا به سرطان سینه بودند.

مواد غذایی مطرح‌شده شامل سبزیجات چلیپایی مانند کلم بروکلی، گل کلم، کلم پیچ، کلم بروکسل، کلم قرمز و سبز، شلغم و تربچه است؛ زنانی که بیشترین سبزیجات چلیپایی را می‌خوردند ۱۵ درصد کمتر در معرض خطر سرطان سینه بودند. روغن زیتون بخشی از الگوی غذایی دانسته شده که التهاب مزمن را کاهش می‌دهد. ماهی‌های چرب در صورت مصرف هفته‌ای دو بار، حبوبات مانند لوبیا، نخود و عدس، میوه‌ها و سبزیجات تازه سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها، و غلات کامل مانند نان سبوس‌دار، برنج قهوه‌ای و جو دوسر از دیگر اجزا هستند. ادویه‌ها و گیاهان معطر مانند سیر، پیاز، زردچوبه و زنجبیل نیز به‌عنوان «چاشنی‌های ضدالتهاب» معرفی شده‌اند.

روزه‌داری متناوب و التهاب مزمن

فستینگ یا روزه‌داری متناوب به الگویی از غذا خوردن گفته می‌شود که در آن فرد برای بازه‌های مشخصی کالری مصرف نمی‌کند و سپس در پنجره‌های زمانی محدود غذا می‌خورد. این روش بیشتر تغییر در زمان‌بندی غذا خوردن است تا رژیم لاغری.

درباره اثر آن بر سرطان سینه شواهد انسانی هنوز محدود است. یک متاآنالیز از کارآزمایی‌های بالینی نشان داد روزه‌داری متناوب می‌تواند سطح CRP را کاهش دهد، به‌ویژه در افرادی که اضافه‌وزن دارند. مطالعه روی زنان پرخطر نیز نشان داد محدودیت کالری متناوب توانست نشانگرهای خطر سرطان سینه را بهتر تغییر دهد. این مطالعه روزه‌داری به تنهایی نبود، بلکه ترکیب یک دارو با محدودیت کالری بود. برخی مطالعات حیوانی هم نشان داده‌اند رژیم شبیه‌ساز روزه می‌تواند رشد تومورهای سینه را در موش‌ها مهار کند، اما این یافته‌ها هنوز به‌طور مستقیم به انسان قابل تعمیم نیستند.

در جمع‌بندی آمده است: «فستینگ ممکن است از طریق کاهش التهاب و بهبود نشانگرهای متابولیک به کاهش خطر کمک کند، اما شواهد انسانی کافی برای توصیه آن به عنوان یک استراتژی پیشگیری قطعی وجود ندارد و نباید جایگزین درمان پزشکی شود.»

این سه عامل جایگزین ماموگرافی، درمان پزشکی یا مشاوره ژنتیک نیستند، اما می‌توانند بدن را در وضعیتی قرار دهند که التهاب کمتر، هورمون‌های متعادل‌تر و سیستم ایمنی کارآمدتری داشته باشد و این به زبان علم یعنی محیط کمتر مساعد برای رشد سلول‌های سرطانی.