ساخت پوشش نانویی ضدباکتری با گالیم و نانولوله کربنی
پژوهشگران دانشگاه فلیندرز استرالیا پوشش انعطافپذیری از گالیم مایع و نانولولههای کربنی ساختهاند که با یک دقیقه تحریک الکتریکی، بیش از ۸۰ درصد باکتریهای بیماریزا را طی سه ساعت از بین میبرد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، پژوهشگران دانشگاه فلیندرز استرالیا به یافتهای تازه در حوزه مهندسی مواد و فناوریهای ضدباکتریایی دست یافتهاند که در آن ترکخوردگی به عاملی مؤثر برای نابودی باکتریها تبدیل شده است. این دستاورد که به گزارش خبرگزاری صدا و سیما از ستاد نانو، در آزمایشهای اولیه علیه باکتریهای مقاوم به آنتیبیوتیک نیز عملکرد امیدوارکنندهای نشان داده است، میتواند زمینهساز تولید پانسمانهای هوشمند و تجهیزات پوشیدنی با قابلیت مقابله با عفونت باشد.
این پژوهش که نتایج آن در نشریه علمی «اسمال استراکچرز» (Small Structures) با عنوان «شبکههای ریزترک برنامهریزیشده با تنش در لایههای نازک گالیم ـ نانولوله کربنی برای ایجاد سطوح ضدباکتریایی فعال با پلاسما و پاسخگو به تحریک الکتریکی» منتشر شده است، نشان میدهد ایجاد کنترلشده ترکهای میکروسکوپی در پوششهای رسانا میتواند قابلیت ضدباکتریایی آنها را به شکل قابلتوجهی افزایش دهد.
ترکهایی که به مزیت تبدیل شدند
مقاومت فزاینده باکتریها در برابر آنتیبیوتیکها، نظامهای سلامت در سراسر جهان را با چالشی جدی روبهرو کرده است. در شرایطی که درمان برخی عفونتهای باکتریایی دشوارتر میشود، توسعه فناوریهایی که بتوانند پیش از گسترش عفونت، رشد و فعالیت عوامل بیماریزا را مهار کنند، اهمیت فزایندهای یافته است.
در طراحی و ساخت مواد مهندسیشده، ایجاد ترک معمولاً پدیدهای نامطلوب تلقی میشود؛ زیرا میتواند استحکام ماده را کاهش دهد و زمینه گسترش شکست ساختاری را فراهم کند. اما پژوهشگران دانشگاه فلیندرز در این مطالعه نشان دادهاند که اگر ترکها با اندازه، توزیع و آرایش کنترلشده ایجاد شوند، میتوان از آنها برای دستیابی به عملکردهای جدید و کاربردی بهره گرفت.
نابودی بیش از ۸۰ درصد باکتریها با باتری ۹ ولتی
ماده توسعهیافته در این پژوهش، پوششی انعطافپذیر است که از ترکیب گالیم مایع و نانولولههای کربنی ساخته شده است. گالیم فلزی است که در دمایی نزدیک به دمای محیط ذوب میشود و امکان استفاده از آن در ساخت پوششهای انعطافپذیر و رسانا را فراهم میکند. نانولولههای کربنی نیز به دلیل ویژگیهای الکتریکی و ساختاری مطلوب، نقش مهمی در ایجاد قابلیت هدایت الکتریکی این ترکیب دارند.
هنگامی که پوشش ساختهشده خشک میشود، شبکهای از ترکهای بسیار ریز بهطور طبیعی در سطح آن شکل میگیرد. این ترکها نقاطی با تمرکز بالای فعالیت الکتریکی به وجود میآورند که پژوهشگران از آنها بهعنوان کانونهای فعال الکتریکی یاد میکنند و به افزایش توان ضدباکتریایی پوشش کمک میکنند.
برای ارزیابی عملکرد، پژوهشگران پوشش را در برابر چند گونه باکتری بیماریزا از جمله استافیلوکوکوس اورئوس مقاوم به متیسیلین (MRSA) و سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa) آزمایش کردند. نتایج نشان داد تنها با یک دقیقه تحریک الکتریکی با استفاده از یک باتری معمولی ۹ ولتی، بیش از ۸۰ درصد سلولهای باکتریایی طی سه ساعت از بین میروند.
بررسیها نشان داد تحریک الکتریکی موجب افزایش تنش درون سلولهای باکتریایی میشود و به ساختار سلولی آنها آسیب میرساند. علاوه بر این، پوشش قابلیت تولید پلاسما را نیز دارد. پلاسما که بهعنوان حالت چهارم ماده شناخته میشود، گازی یونیده و پرانرژی است که میتواند مولکولهای واکنشپذیری تولید کند و فعالیت و رشد باکتریها را مهار کند.
سازگاری زیستی و کاربردهای احتمالی
آزمایشهای انجامشده در محیط آزمایشگاهی نشان داد این ماده، در شرایط مورد بررسی، با سلولهای پوستی انسان سازگار است. این یافته اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا هر فناوری ضدباکتریایی که در تماس مستقیم با پوست یا بافتهای بدن استفاده شود، باید از آسیبرساندن به سلولهای سالم جلوگیری کند. البته این نتایج به معنای تأیید ایمنی بالینی نیست و ارزیابیهای تکمیلی برای مشخصشدن رفتار آن در شرایط واقعی استفاده پزشکی همچنان ضروری است.
ویکخان ترونگ، دانشیار دانشگاه فلیندرز و از پژوهشگران این مطالعه، معتقد است این دستاورد نگاه متداول مهندسان به ترکهای ساختاری را به چالش میکشد و نشان میدهد ترکهای میکروسکوپی در صورت طراحی و کنترل مناسب میتوانند به بخشی از عملکرد مفید ماده تبدیل شوند. وی با اشاره به گسترش مقاومت آنتیبیوتیکی تأکید کرده است توسعه فناوریهایی برای پیشگیری و کنترل عفونت بدون اتکای صرف به آنتیبیوتیکها اهمیت روزافزونی یافته است.
یکی از کاربردهای بالقوه این فناوری، ساخت پانسمانهای هوشمند برای زخمهایی است که بهسختی ترمیم میشوند یا در معرض خطر عفونت قرار دارند. انعطافپذیری، قابلیت کشیدهشدن و هدایت الکتریکی ماده نیز امکان استفاده در تجهیزات پوشیدنی سلامت، برچسبهای نرم پوستی یا منسوجات هوشمندی را مطرح میکند که علاوه بر مقابله با آلودگیهای میکروبی، قادر به پایش برخی علائم فیزیولوژیک بدن از جمله فعالیت قلب و عضلات باشند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این فناوری همچنان در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و پیش از ورود به کاربردهای پزشکی به بررسیهای بیشتر، ارزیابیهای ایمنی و آزمونهای تکمیلی نیاز دارد.
منبع: www.irib-news.ir

سهم پایین پژوهش از تولید ناخالص داخلی؛ چالش جدی علوم پایه





