هوشمصنوعی حلالمسائل دانشآموزان شده است
مطهره قمری، پژوهشگر و معلم مقطع پنجم ابتدایی، در گفتوگویی درباره ورود هوشمصنوعی به مدارس گفت اصلاح رابطه دانشآموزان با این ابزار در گرو گذار نظام آموزشی از ارزشیابی پاسخمحور به فرایندمحور است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، مطهره قمری، دکترای فیزیک، کارشناس ارشد روانشناسی، پژوهشگر و مؤلف کتابهای کمک آموزشی و معلم مقطع پنجم ابتدایی، در گفتوگویی به رویکرد نظام آموزشی در برابر موج ورود هوشمصنوعی بهعنوان حلالمسائل مدرن به مدارس پرداخته است. او معتقد است بخش قابل توجهی از اصلاح رابطه دانشآموزان با هوشمصنوعی در گرو اصلاح نظام آموزشی از ارزشیابی پاسخمحور به فرایندمحور است.
به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، این کارشناس با اشاره به جای باز کردن تدریجی هوشمصنوعی و ابزارهای آن در زندگی، گفت دانشآموزانی که عموما در دهه ۹۰ به دنیا آمدهاند در معرض استفاده و وابستگی به این ابزارها هستند و ممکن است به شکل افراطی وابسته به این حلالمسائل مدرن شوند.
سه رویکرد در برابر هوشمصنوعی
قمری با طرح این پرسش که رویکرد ما نسبت به هوشمصنوعی چیست، گفت یکی از رویکردهای رایج پس از ورود هوشمصنوعی به جامعه و نظام آموزشی، رویکرد مخالفت بوده است با این استدلال که ورود هوشمصنوعی به مدارس به ضرر دانشآموزان است، چون از آن بهعنوان حلالمسئله استفاده میکنند. او افزود: «معمول این است که اولین رویکرد نظام آموزشی ما در برابر پدیدههای جدید، رویکرد مقابله و مخالفت است.»
به گفته وی، رویکرد دوم مخالفت نیست اما چون آموزشهای لازم درباره چیستی هوشمصنوعی، زیرساختها و نحوه استفاده درست دریافت نشده، استفاده از آن صرفا جذابیت نمایشی دارد. او گفت در این رویکرد، استفاده نمایشی از هوشمصنوعی وجود دارد، یعنی مخالفت نیست اما کاربرد عمیقی هم تجربه نمیشود.
او رویکرد سوم را رویکرد کاربردی دانست که در آن پیش از ورود پدیده یا ابزار جدید، آموزشهای لازم دریافت و آمادگی برای استفاده کاربردی ایجاد میشود. وی ارزشیابی کیفی توصیفی را نمونهای دانست که با مخالفت بخش سنتی یا اجرای نمایشی مواجه شد و گفت اگر مرحله به مرحله و با آموزش و آمادهسازی زیرساخت وارد مدارس میشد، سردرگمی امروز معلم و دانشآموز برطرف میشد.
ابزار بودن هوشمصنوعی و علت وابستگی نوجوان
این معلم تأکید کرد اگر بهصورت کاربردی از این ابزار استفاده شود، این آگاهی وجود دارد که «این ابزار نمیخواهد جای معلم بنشیند، نمیخواهد جای دانشآموز باشد و تفکر دانشآموز را بگیرد، نمیخواهد جای خلاقیت معلم باشد و حتی شغل معلم را از او بگیرد». به گفته او، هوشمصنوعی یک ابزار است که باید هدفمند و با مراعات معیارهای قانونی و اخلاقی از آن استفاده شود.
وی علت اعتیاد نوجوانان را طی نشدن درست مقدمات آگاهسازی، تدارک زیرساختها و آمادگی برای ورود مرحله به مرحله دانست و گفت نوجوان در محیطی که سرتاسر و پیرامونش هوشمصنوعی است، بهصورت سردرگم قرار گرفته است.
قمری نیاز نوجوان در این سن را درک شدن از سوی اطرافیان، پذیرش عاطفی، سرزنش نشدن، نصیحت نشدن و تأیید شدن از سوی خانواده و مدرسه دانست و گفت وقتی ارتباط عاطفی و تعاملی خوبی با نوجوان برقرار نشده، او هوشمصنوعی را ابزار نمیبیند بلکه آن را دوست و همدم میبیند، «کسی که نه سرزنشش میکند، نه دعوایش میکند، نه قضاوتش میکند و همیشه بدون اعلام خستگی یا بهانهجویی در دسترس قرار دارد».
او افزود با سرزنش و نصیحت نمیتوان مسئله را حل کرد و مسئله زمانی حل میشود که اقتضائات دنیای نوجوانی درک شود، زیرا وقتی نوجوان حس خوبی به چیزی دارد، نمیخواهد نقاط منفی آن را ببیند. به گفته وی، بسیاری از اتفاقات ریشه در رفتار بزرگسالان دارد و هوشمصنوعی در اختیار نوجوان نه دعوا میکند، نه پرخاش میکند و اگر هم مخالفت کند، این مخالفت کاملا آرام و منطقی است.
از جابهجایی وابستگی تا چهار ارتباط
وی با اشاره به اینکه هوشمصنوعی میخواهد مخاطبش را راضی نگه دارد، گفت نیازها از رابطه انسانی و تعامل با انسان به تعامل با غیرانسان جابهجا شده و خطر این است که نوجوان دیگر ماشین را ماشین نمیبیند بلکه خود را با یک موجود زنده طرف میبیند.
این کارشناس گفت نمیتوان به انسان گفت ارتباط نگیرد، چون ارتباط و تعامل در ذات انسان است، اما میتوان به آن جهت درست داد که همان آگاهسازی است و تنها با فیلتر کردن یا ممنوعیت نمیتوان مسئله را حل کرد.
او چهار ارتباط در قرآن، روانشناسی اسلامی و فرهنگ خودمان را ارتباط با خدا، با خلق، با خود و با طبیعت دانست و گفت برای تحول در بحثهای تعاملی باید به این چهار ارتباط بهویژه ارتباط با خدا برگشت و در مدارس بهویژه در بخش پرورشی روی آن کار شود. وی افزود همه معلمها میتوانند نقشآفرین باشند، زیرا شنیدن این مفاهیم از زبان معلمی که پیشتر فیزیک، شیمی یا ریاضی گفته است، برای دانشآموز جذابتر میشود.
ارزشیابی فرایندمحور و نقش معلمان
قمری درباره نقش نهادهای بالادستی و آموزشوپرورش گفت چارچوبگذاری و قانونگذاری برای هوشمصنوعی کمککننده است و متولیان آموزشی در درس تفکر و پژوهش میتوانند آگاهسازی ارائه و روی تفکر انتقادی کار کنند. پیشنیاز آن را نگاه کردن از چشم نوجوانها و جوانها دانست.
وی تأکید کرد اولین استفاده دانشآموزان از هوشمصنوعی برای مسائل آموزشی است و اگر نظام آموزشوپرورش ارزشیابی خود را فرایندمحور کند، رابطه دانشآموز با هوشمصنوعی اصلاح میشود. او توضیح داد اگر آموزش فرایندمحور باشد، مسیر مرحله به مرحله دیده و ارزشیابی میشود و اگر به کار گروهی و تفکر خلاقانه بها داده شود، حلالمسائل مبتنی بر جواب نمیتواند اختلال عمده ایجاد کند.
به گفته او، چون نگاه رایج فقط خروجی و پاسخ را عمده کرده، اولین مراجعات نوجوانها به هوشمصنوعی برای پیدا کردن جواب است، اما اگر ارزشیابی مرحله به مرحله باشد در رابطه او با هوشمصنوعی اثر میگذارد. او بر قانونگذاری نه به مفهوم خشک و بسیار سختگیرانه برای استفاده افراد زیر ۱۸ سال از هوشمصنوعی و فضای مجازی نیز تأکید کرد.
در پایان، وی به ارتباط معلمان با هوشمصنوعی پرداخت و گفت دیدگاه معلمان، آگاهی از امکانات و خروجیها و نوع بازخورد به دانشآموزی که از هوشمصنوعی کمک گرفته، از مسائلی است که معلمان در سالهای آینده با آن درگیر خواهند بود. او افزود راه تعامل، انکار یا بیتفاوتی یا خشم نیست و معلمان پرورشی و روانشناسها باید در کنار معلمان در شناسایی امکانها و آسیبها کمک کنند.
منبع: www.yjc.ir

اتصال ۸ هزار و ۲۵ مدرسه به فیبر نوری تا آبان ۱۴۰۵





