بنبست اجرای توافق واشنگتن میان رواندا و کنگو
دور تازه گفتوگوهای جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا قرار است ۱۹ نوامبر در ژنو برگزار شود، در حالی که دو طرف بر سر خنثیسازی FDLR و لغو تدابیر دفاعی رواندا اختلاف دارند.

به گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، دور تازهای از گفتوگوها میان جمهوری دموکراتیک کنگو و رواندا قرار است ۱۹ نوامبر در ژنو برگزار شود، در حالی که اختلافها بر سر اجرای توافقهای واشنگتن برای صلح و رفاه ادامه دارد. به گزارش الجزیره (Al Jazeera)، رسانه آفریکا اینتلیجنس از برگزاری این دیدار خبر داده، هرچند این گردهمایی هنوز بهطور مستقل تایید نشده است.
در مرکز این بنبست دو تعهد قرار دارد: خنثیسازی نیروهای دموکراتیک برای آزادی رواندا (FDLR) و لغو تدابیر دفاعی رواندا. دولتها نهتنها بر سر پیشرفت این تعهدات، بلکه بر سر اینکه چه چیزی مصداق عمل به آنها محسوب میشود، اختلاف دارند.
مفاد توافقهای واشنگتن و سازوکار نظارت
توافقهای واشنگتن که ۴ دسامبر ۲۰۲۵ امضا شد، بر توافق صلح امضاشده توسط دو دولت در ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵ و اعلامیه اصول ۲۵ آوریل ۲۰۲۵ استوار است.
تعهدات شامل خنثیسازی FDLR، عقبنشینی نیروهای رواندا و لغو تدابیر دفاعی، احترام به تمامیت ارضی و پایان حمایت از گروههای مسلح است.
اجرای این تعهدات بر عهده سازوکار مشترک هماهنگی امنیتی (JSCM) است که شامل نمایندگان کنگو، رواندا، آمریکا، قطر، توگو در نقش میانجی اتحادیه آفریقا و کمیسیون اتحادیه آفریقا میشود. این سازوکار اقدامات امنیتی از جمله تلاشها برای مکانیابی FDLR را هماهنگ میکند.
این سازوکار چند دور نشست برگزار کرده، اما پیشرفت عمدتا بر رویهها، نظارت و راستیآزمایی متمرکز بوده، نه حل اختلاف اصلی. در نشستهای ژوئیه، اوت و سپتامبر ۲۰۲۶، طرفها درباره وضعیت امنیتی در شرق کنگو، تبادل اطلاعات، ترتیبات نظارتی و خلع سلاح و بسیجزدایی اعضای FDLR گفتوگو کردند. آنها همچنین راههای تقویت راستیآزمایی را بررسی کردند، اما هنوز درباره مصداق تحقق تعهدات امنیتی خود به توافق نرسیدهاند.
مواضع کیگالی و کینشاسا درباره FDLR
رواندا میگوید اجرای تعهدات خود را آغاز کرده است. مارتین نگوگا، نماینده دائم رواندا، در سخنرانی ۲۹ سپتامبر در شورای امنیت سازمان ملل گفت کیگالی آغاز به لغو تدابیر دفاعی کرده است.
او در عین حال مدعی شد FDLR همچنان در شرق کنگو فعال است و با نیروهای کنگویی و دیگر گروههای مسلح همکاری میکند. رواندا پایان دادن به این همکاری ادعایی را برای اجرای توافق ضروری میداند.
کینشاسا در مقابل به تلاشهای خود برای خلع سلاح و بسیجزدایی جنگجویان FDLR اشاره میکند. دولت کنگو در ۲۸ ژوئیه از پروتکلی با یک جناح از شاخه مسلح FDLR خبر داد که ترتیبات خلع سلاح و بسیجزدایی را مشخص میکند.
پاتریک مویایا، سخنگوی دولت گفت که این روند بخشی از تعهدات ذیل توافقهای واشنگتن است.
رواندا این توافق را رد کرد. اولیویه ندوهونگیرهه، وزیر خارجه، آن را «دستکاری ناشیانه» خواند، در حالی که نگوگا استدلال کرد توافق با یک جناح نمیتواند تعهد گستردهتر خنثیسازی این گروه را برآورده کند.
این اختلاف مشکل اصلی را نشان میدهد: کینشاسا پروتکل را پیشرفتی در مسیر خنثیسازی میداند، در حالی که کیگالی معتقد است خلع سلاح یک جناح نشان نمیدهد ظرفیت عملیاتی گستردهتر FDLR برچیده شده است. طرفها هنوز معیار مشترکی برای سنجش پیشرفت تعیین نکردهاند.
تحریمهای آمریکا و مسیر جداگانه دوحه
در ۲۸ اکتبر، آمریکا وزارت دفاع رواندا و موسسه مالی زیگاما کردیت اند سیونگز سوسایتی را به دلیل حمایت ادعایی از گروه مسلح M23 در شرق کنگو تحریم کرد.
واشنگتن این وزارتخانه را متهم کرد که نیروهای رواندایی فعال در کنار M23 را هدایت و به این گروه تجهیزات نظامی و کمکهای دیگر ارائه میکند. همچنین ادعا شد زیگاما حمایت مالی و لجستیکی از فعالیتهای نظامی رواندا را تسهیل کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد این تحریمها برای پاسخگو نگه داشتن رواندا در قبال تعهداتش ذیل توافقهای واشنگتن اعمال شده است.
کیگالی این اتهامات را رد کرد. یولاند ماکولو، سخنگوی دولت گفت تعهدات مربوط به FDLR همچنان انجام نشده و خواستار پاسخگویی همه طرفها شد.
این تحریمها فشار بر رواندا را افزایش داد و عزم واشنگتن برای پیشبرد اجرای توافقی را که خود در میانجیگری آن نقش داشت، نشان داد.
توافقهای واشنگتن به تعهدات امنیتی میان رواندا و کنگو میپردازد. با این حال، مذاکرات میان کینشاسا، M23 و متحدش ائتلاف رود کنگو (AFC) مسیر جداگانهای را با تسهیلگری قطر در چارچوب روند دوحه دنبال میکند.
این دو مسیر جداگانه اما مرتبط هستند. توافق صلح ژوئن ۲۰۲۵ اذعان دارد که حل مناقشه در شرق کنگو مستلزم پرداختن به گروههای مسلح غیردولتی نیز هست.
روند دوحه به اعلامیه اصول در ژوئیه ۲۰۲۵ و چارچوبی برای توافق جامع صلح شامل نظارت بر آتشبس، دسترسی بشردوستانه، ترتیبات امنیتی، خلع سلاح و بازگرداندن اقتدار دولت منجر شد.
فضای سیاسی در ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ تغییر کرد، زمانی که جبهه بازبنیانگذاری ملت (FRN) تاسیس شد. این جنبش تازه بهعنوان جایگزین ساختار سیاسی-نظامی AFC/M23 معرفی شد و اجزای سیاسی و نظامی آن را گرد هم آورد. FRN در اعلامیه تاسیس خود انحلال AFC را اعلام کرد و گفت حقوق و تعهدات ائتلاف، از جمله تعهدات ذیل روند دوحه، را بر عهده میگیرد.
هرچند رهبری سیاسی و نظامی M23 در ساختار تازه ادغام شده، اعلامیه تاسیس بهصراحت وضعیت سازمانی جداگانه جنبش مسلح را مشخص نمیکند. تمایز میان M23 بهعنوان جنبش مسلح و ائتلاف سیاسی-نظامی گستردهتر همچنان مهم است، بهویژه در تعیین اینکه چه کسی نماینده طرف غیردولتی در مذاکرات دوحه است و چه کسی مسئول اجرای تعهدات ذیل آن روند است.
شراکت اقتصادی و پیشینه مناقشه
همزمان با توافق صلح، آمریکا و کنگو در ۴ دسامبر ۲۰۲۵ یک شراکت راهبردی برای گسترش همکاری اقتصادی، از جمله سرمایهگذاری در معدن، مواد معدنی حیاتی و زیرساخت امضا کردند.
این شراکت نشاندهنده علاقه واشنگتن به ذخایر مس و کبالت کنگو و تلاشها برای تنوعبخشی به زنجیرههای تامین مواد معدنی است. پس از نشست کمیته راهبری در پاریس در ۶ نوامبر، دو دولت از افزایش علاقه شرکتهای آمریکایی خبر دادند. کینشاسا تاکید کرده که این شراکت باید با سرمایهگذاریهای ملموس سنجیده شود، نه اعلامیهها.
روند واشنگتن ادامه دههها تلاش برای رسیدگی به مناقشه در شرق کنگو و تنشها میان دو همسایه است.
توافق آتشبس لوساکا در سال ۱۹۹۹ به دنبال پایان دادن به جنگ دوم کنگو و فراهم کردن خروج نیروهای خارجی و خلع سلاح گروههای مسلح بود. در میان آن گروهها بقایای نیروهای مسلح پیشین رواندا و اعضای شبهنظامیان اینتراهاموه بودند که پس از نسلکشی ۱۹۹۴ علیه توتسیها در رواندا به کنگو گریختند. بخشهایی از این نیروها بعدا FDLR را تشکیل دادند که در سال ۲۰۰۰ تاسیس شد.
توافق پرتوریا در سال ۲۰۰۲ رواندا را به خارج کردن نیروهایش از کنگو متعهد کرد، در حالی که کینشاسا متعهد شد به حضور نیروهای مسلح پیشین رواندا و عناصر اینتراهاموه رسیدگی کند. بیانیه نایروبی در سال ۲۰۰۷ و چارچوب صلح، امنیت و همکاری در سال ۲۰۱۳ تعهدات خلع سلاح گروههای مسلح، احترام به تمامیت ارضی و تقویت همکاری منطقهای را تجدید کردند.
آن ابتکارها در غلبه بر نگرانیهای امنیتی متقابل و ادامه حضور گروههای مسلح ناکام ماندند. FDLR نزدیک به سه دهه پس از شکلگیری در شرق کنگو همچنان محور اصلی اختلاف است.
دور بعدی گفتوگوها آزمونی خواهد بود برای اینکه آیا کیگالی و کینشاسا میتوانند از تفسیرهای رقیب از تعهدات خود فراتر روند و بر سر روند معتبر و قابل راستیآزمایی برای اجرای توافقهای واشنگتن توافق کنند. بدون توافق بر سر نحوه سنجش پایبندی، پیشرفت در میدان از چارچوب دیپلماتیک بسیار عقبتر خواهد ماند.
منبع: www.aljazeera.com

طرح افشای وابستگی شرکتهای آمریکایی به هوش مصنوعی چین





