بذر کتان و کاهش خطر سرطان سینه؛ نقش تغذیه سالم

به گزارش عصر ایران، با وجود آنکه هیچ ماده خوراکی منفردی به تنهایی قادر به پیشگیری کامل از تومورهای بدخیم نیست، اصلاح الگوی تغذیه و گنجاندن دانه‌های فراسودمند در رژیم روزانه می‌تواند سهم عوامل خطر تغییرپذیر را در بروز سرطان سینه به حداقل برساند.

در مطالعات انکولوژی همواره تأکید می‌شود که هیچ ماده غذایی منفردی به تنهایی قادر به پیشگیری کامل از سرطان سینه نیست. با این حال، شواهد علمی معتبر نشان می‌دهند گنجاندن هدفمند برخی مواد مغذی در قالب الگوی غذایی سالم، نقشی مؤثر در کاهش خطر ابتلا دارد. در این میان، بذر کتان دانه‌ای سرشار از ریزمغذی‌هاست که مصرف آن به مهار تومورها کمک می‌کند.

این دانه روغنی سرشار از فیبر، اسیدهای چرب امگا ۳ گیاهی و فیتواستروژن‌هایی موسوم به لیگنان است که مصرف آن در رژیم غذایی متعادل، سازوکارهای دفاعی بدن را تقویت می‌سازد. دکتر لیزا ریلی، متخصص انکولوژی، با استناد به داده‌های جهانی یادآور می‌شود: «در سال ۲۰۲۳ میلادی، برآورد شد که حدود ۲۸.۳ درصد از بار کلی سرطان سینه بر اساس سال‌های تعدیل‌شده با ناتوانی، ناشی از عوامل خطر قابل تغییر بوده که خطرات تغذیه‌ای در صدر آن‌ها قرار داشته است.»

بنابراین، افزودن بذر کتان آسیاب‌شده به وعده‌ها، گامی عملی و مؤثر برای بهبود الگوهای تغذیه و کاهش خطر بیماری است.

امگا ۳ گیاهی و اثرات ضدالتهابی

دکتر عمار ریواری، انکولوژیست، خاطرنشان می‌سازد بذر کتان آسیاب‌شده منبعی سرشار از اسید آلفا-لینولنیک (ALA) است؛ نوعی اسید چرب امگا ۳ گیاهی که بخشی کلیدی از رژیم‌های ضدالتهابی را تشکیل می‌دهد. نیاز استاندارد روزانه بدن به این اسید چرب بین ۱.۱ تا ۱.۶ گرم است، در حالی که مصرف یک وعده ۱۵ گرمی بذر کتان (حدود ۱.۵ تا ۲ قاشق غذاخوری) نزدیک به ۳ گرم ALA تأمین می‌کند. پژوهش‌ها نشان می‌دهند مصرف مقادیر بالاتر امگا ۳ با کاهش خطر سرطان سینه همراه است.

لیگنان‌ها و تعادل هورمونی

بذر کتان یکی از غنی‌ترین منابع طبیعی ترکیباتی به نام «لیگنان» است؛ موادی گیاهی که هم به عنوان آنتی‌اکسیدان و هم به عنوان فیتواستروژن در بدن عمل می‌کنند. فیتواستروژن‌ها ساختاری شبیه به هورمون استروژن دارند، اما اثراتی بسیار ضعیف‌تر بر جای می‌گذارند. دکتر دینا گراهام، انکولوژیست، توضیح می‌دهد اگرچه اثبات قطعی چگونگی اتصال لیگنان‌ها به گیرنده‌های استروژنی نیازمند کارآزمایی‌های بالینی گسترده‌تری است، اما شواهد نشان می‌دهند که این ترکیبات به برقراری تعادل هورمونی در سراسر بدن کمک می‌نمایند.

پژوهش‌های اولیه نشان می‌دهند باکتری‌های مفید روده، لیگنان‌ها را به ترکیبات فعالی مانند انترولاکتون و انترودیول تبدیل می‌کنند که بر الگوهای پیام‌رسانی استروژن اثر می‌گذارند. شواهد علمی حاکی از آن است که سطوح بالاتر انترولاکتون با افزایش نرخ بقا در زنان یائسه مبتلا به سرطان سینه مرتبط است. تبدیل باکتریایی لیگنان‌های کتان می‌تواند از اندازه و گسترش تومورها کاسته و به مرگ سلول‌های سرطانی کمک کند، هرچند اثبات نهایی آن نیازمند پژوهش‌های انسانی بیشتر است.

فیبر و مدیریت وزن

یک وعده پانزده گرمی بذر کتان آسیاب‌شده حاوی حدود ۳.۵ گرم فیبر غذایی است. به گفته دکتر ریلی، مصرف مقادیر بالاتر فیبر همواره با کاهش خطر سرطان سینه همراه بوده است. دکتر گراهام تشریح می‌کند فیبر نامحلول بذر کتان در دستگاه گوارش به استروژن‌های اضافی در گردش خون و اسیدهای صفراوی متصل شده و آن‌ها را از طریق حرکات روده دفع می‌کند؛ مکانیسمی که مانع از بازجذب مجدد این هورمون‌ها شده و سطح استروژن را تعدیل می‌سازد.

علاوه بر این، فیبر نقش پررنگی در مدیریت وزن ایفا می‌کند که خود عاملی حیاتی در مهار سرطان است. فیبر محلول با جذب آب، سرعت هضم غذا را کاهش داده و ترشح هورمون‌های سیری را تحریک می‌کند تا فرد برای مدتی طولانی‌تر سیر بماند. از سوی دیگر، دریافت فیبر کافی با بهبود حساسیت به انسولین، مسیرهای هورمونی و سیگنال‌های رشدی مؤثر در تکثیر تومور را مهار می‌سازد.

در ارزیابی نهایی کارشناسان، خطر ابتلا به سرطان پستان بازتابی از تلاقی عوامل ژنتیکی، سن و سبک زندگی است. اگرچه مهار تمامی متغیرها در توان ما نیست، اما اصلاح عادات تغذیه‌ای نظیر مصرف بذر کتان آسیاب‌شده، راهکاری در دسترس برای تأمین امگا ۳، لیگنان و فیبر به شمار می‌رود. مشورت با پزشک درباره این مداخلات، بهترین گام برای ارتقای سلامت و کاهش خطرات احتمالی ابتلا به سرطان است.