کمبود فیبر غذایی و تخریب لایه محافظ روده توسط باکتریها
کمبود فیبر غذایی میتواند رفتار باکتریهای روده را تغییر دهد و باعث تجزیه لایه مخاطی محافظ روده شود؛ مطالعات اخیر این تغییرات را در مدلهای حیوانی بررسی کردهاند.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، کمبود فیبر غذایی میتواند رفتار باکتریهای ساکن روده را تغییر دهد. در چنین شرایطی، برخی از این میکروبها به جای استفاده از فیبرهای گیاهی به عنوان منبع تغذیه، به سراغ ترکیبات تشکیلدهنده لایه مخاطی محافظ روده میروند؛ لایهای که نقش مهمی در جلوگیری از تماس مستقیم باکتریها و عوامل بیماریزا با دیواره روده دارد.
به گزارش عصر ایران، فیبر غذایی یکی از منابع اصلی تغذیه بسیاری از باکتریهای مفید روده است. این ترکیبات پس از رسیدن به روده بزرگ، توسط میکروبها تخمیر میشوند و محصولاتی مانند اسیدهای چرب کوتاه زنجیر تولید میکنند که در حفظ سلامت محیط روده نقش دارند. اما وقتی فیبر کافی در دسترس نباشد، برخی باکتریها میتوانند برای تامین نیاز غذایی خود به سراغ موسینها بروند. موسینها ترکیبات اصلی سازنده لایه مخاطی روده هستند و به حفظ سد دفاعی دستگاه گوارش کمک میکنند.
نتایج مطالعه 2025 درباره محرومیت موقت از فیبر
در مطالعهای که در فوریه 2025 در مجله Microbiology Spectrum منتشر شد، محققان تاثیر محرومیت موقت از فیبر را بر میکروبیوم روده موشها بررسی کردند. در این آزمایش، موشها به مدت 3 هفته رژیم غذایی کم فیبر دریافت کردند و سپس برای 6 هفته به رژیم غذایی معمولی بازگشتند.
نتایج نشان داد کمبود فیبر با کاهش تنوع میکروبی روده، افزایش باکتریهای تجزیهکننده مخاط و افزایش فعالیت آنزیمهایی همراه بود که ترکیبات قندی موجود در لایه مخاطی را تجزیه میکنند. همچنین در دوره محرومیت از فیبر، مقدار DNA متعلق به سلولهای میزبان در مدفوع افزایش یافت که میتواند نشانهای غیرمستقیم از اختلال در سد دفاعی روده باشد.
نکته قابل توجه این بود که با وجود بازگشت موشها به رژیم غذایی معمولی، برخی تغییرات در ترکیب و تنوع باکتریهای روده تا 6 هفته باقی ماندند. البته شاخصهای مربوط به اختلال سد دفاعی و فعالیت آنزیمهای تجزیهکننده مخاط در پایان دوره به مقادیر گروه کنترل بازگشته بودند.
نقش باکتری Blautia و مصرف فیبر
مطالعه دیگری که در سال 2024 در مجله Nature Communications منتشر شد، نقش باکتری مفیدی به نام Blautia را در حفظ عملکرد لایه مخاطی روده بررسی کرد. پژوهشگران دریافتند افزایش مصرف فیبر در گروهی از افراد سالم، ترکیب میکروبیوم روده آنها را تغییر داد. انتقال میکروبیوم این افراد به موشها نشان داد که این تغییرات میتوانند به حفظ عملکرد لایه مخاطی در شرایط رژیم کم فیبر کمک کنند.
همچنین مشخص شد باکتری Blautia coccoides با تولید اسیدهای چرب کوتاه زنجیر مانند استات و پروپیونات، میتواند رشد لایه مخاطی روده را در موشها تحریک کند. این یافتهها نشان میدهند فیبر غذایی فقط برای تنظیم حرکات روده و پیشگیری از یبوست اهمیت ندارد، بلکه در حفظ تعادل میکروبیوم و حمایت از سد محافظ روده نیز نقش دارد.
یافتههای مطالعه 2016 درباره فرسایش لایه مخاطی
در مطالعهای که در سال 2016 در مجله علمی Cell منتشر شد، محققان تاثیر رژیم غذایی کم فیبر را بر میکروبیوم روده و لایه مخاطی آن بررسی کردند. این پژوهش با استفاده از موشهای آزمایشگاهی انجام شد که میکروبیومی متشکل از 14 گونه باکتری روده انسان در دستگاه گوارش آنها مستقر شده بود.
نتایج نشان داد در شرایط کمبود فیبر، تعداد و فعالیت برخی از باکتریهای تجزیهکننده مخاط افزایش مییابد. این تغییر باعث فرسایش لایه محافظ مخاطی روده شد و دسترسی عوامل بیماریزا به سطح سلولهای روده را آسانتر کرد. پژوهشگران همچنین دریافتند موشهایی که هم رژیم غذایی فاقد فیبر داشتند و هم باکتریهای روده آنها به تخریب مخاط روی آورده بودند، در برابر عفونت ناشی از باکتری بیماریزای مورد آزمایش آسیبپذیرتر بودند.
البته هر دو پژوهش عمدتا بر مدلهای حیوانی متکی بودهاند و برای اثبات تمام این سازوکارها در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است. مصرف منابع متنوع فیبر مانند حبوبات، سبزیجات، میوهها و غلات کامل راهی مناسب برای حمایت از سلامت دستگاه گوارش است. این مطلب به منزله تشخیص پزشکی نیست و صرفا با هدف اطلاعرسانی تهیه شده است. در صورت نگرانی درباره وضعیت سلامت دستگاه گوارش، با پزشک مشورت کنید.
منبع: www.asriran.com

نقش احتمالی چای سبز در پیشگیری از سرطان بررسی شد





