چرا فاصله ازدواج تا فرزندآوری بیشتر شده است؟
بسیاری از زوجهای جوان تصمیم برای بچهدار شدن را به آینده موکول کردهاند؛ روایت چند زوج نشان میدهد دغدغه مسکن، درآمد، امنیت شغلی و سبک زندگی از مهمترین دلایل این فاصله است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، تصمیم برای بچهدار شدن برای بسیاری از زوجهای جوان دیگر تصمیمی نیست که صرفا با گذشت چند ماه یا چند سال از ازدواج گرفته شود.
بررسی روایت زوجهای جوان که به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان منتشر شده نشان میدهد میان مراسم ازدواج و تولد فرزند، حالا فاصلهای شکل گرفته که در آن زوجها درباره مسکن، شغل، درآمد، هزینههای روزمره، آینده تحصیلی فرزند، کیفیت زندگی و حتی توانایی خود برای پذیرش مسئولیتهای پدر و مادری فکر میکنند.
برای برخی زوجها، فرزندآوری همچنان یکی از مهمترین خواستههای زندگی مشترک است، اما زمان رسیدن به آن به آیندهای نامعلوم موکول شده است. در یک سو زوجهایی قرار دارند که میگویند بچه میخواهند اما فعلا شرایطش را ندارند و در سوی دیگر، زوجهایی هستند که با وجود داشتن شرایط اقتصادی نسبتا مناسب، به دلیل تغییر سبک زندگی، نگرانی از آینده یا ترس از دست دادن استقلال فردی، تصمیم به فرزندآوری را عقب میاندازند.
روایت زوجهای جوان از تعویق فرزندآوری
مریم و امیر، زوجی ۳۰ و ۳۳ ساله هستند که چهار سال از ازدواجشان میگذرد. آنها میگویند از همان ماههای نخست ازدواج درباره داشتن فرزند صحبت کردهاند، اما هر بار یک مسئله جدید باعث شده این تصمیم عقب بیفتد.
مریم میگوید: «ما بچه دوست داریم و هیچوقت تصمیم نداشتیم که بچهدار نشویم. مشکل این است که هر بار میگوییم الان زمان مناسبی نیست. اول دنبال خانه بودیم، بعد شرایط کار همسرم تغییر کرد و حالا هم هزینههای زندگی خیلی بالاست.»
امیر که در یک شرکت خصوصی کار میکند، معتقد است مسئله فقط هزینه پوشک، شیر یا لباس کودک نیست. او میگوید: «وقتی درباره بچه فکر میکنیم، از همان اول به سالهای بعد فکر میکنیم. مدرسه، درمان، کلاسهای آموزشی، مسکن و آینده شغلی. احساس میکنیم اگر نتوانیم حداقل امکانات را برای بچه فراهم کنیم، تصمیم درستی نگرفتهایم.»
یکی دیگر از زوجها سه سال است ازدواج کردهاند و هنوز فرزندی ندارند. سارا، ۲۸ ساله، میگوید مشکل اصلی آنها نامطمئن بودن درآمد است. او توضیح میدهد اگر درآمد ثابت بود، شاید تصمیم دیگری میگرفتند و اجاره خانه، هزینه خوراک و درمان و بقیه مخارج هر سال بیشتر میشود، اما درآمد با همان سرعت افزایش پیدا نمیکند.
رضا همسرش نیز میگوید: «ما از بچهدار شدن نمیترسیم؛ از این میترسیم که بعد از تولد بچه، فشار مالی آنقدر زیاد شود که کیفیت زندگی خودمان و فرزندمان پایین بیاید.»
نگاه اقتصادی و اجتماعی به جوانی جمعیت
عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز مهمترین عامل در کاهش تمایل به فرزندآوری را همان شرایط حاکم بر جامعه و سبک زندگی دانست و گفت در سبک زندگی امروز، تعداد زیاد فرزندان جایگاهی ندارد و اگر در گذشته فرزندآوری ارزش اقتصادی داشت، امروز دیگر آن ارزش اقتصادی را ندارد و اگر هم باشد، یک ارزش اجتماعی است.
حسین ملتفت درباره این تغییر نگاه میگوید: «نسل جدید ازدواج و فرزندآوری را از یکدیگر جدا نمیبیند، اما برای ورود به مرحله فرزندآوری انتظار دارد مجموعهای از شرایط حداقلی فراهم باشد. در گذشته ممکن بود زوجی با امکانات محدود هم صاحب فرزند شود و بعد به تدریج شرایط زندگی را بهبود دهد، اما امروز بسیاری از زوجها میخواهند ابتدا به یک ثبات نسبی برسند و سپس تصمیم بگیرند.»
به گفته او، این تغییر الزاما به معنای کاهش علاقه به فرزند نیست، بلکه میتواند نشانه افزایش حساسیت زوجها نسبت به کیفیت زندگی خود و فرزندشان باشد.
کامران زارعی، کارشناس اقتصادی در تحلیل این وضعیت معتقد است وقتی خانوارها با نااطمینانی اقتصادی روبهرو باشند، تصمیمهای بلندمدت بیشتر به تعویق میافتند. زارعی میگوید: «فرزندآوری یکی از بلندمدتترین تصمیمهای اقتصادی و اجتماعی یک خانوار است. وقتی فرد درباره درآمد آینده، هزینه مسکن، امنیت شغلی و قدرت خرید خود اطمینان ندارد، طبیعی است که در تصمیمی با تعهد ۲۰ ساله یا بیشتر محتاطتر عمل کند.»
به گفته این کارشناس اقتصادی، سیاستهای افزایش جمعیت نمیتواند صرفا بر تشویق و تبلیغ متمرکز باشد و زوج باید احساس کند تصمیم او قابل مدیریت است.
سبک زندگی، نقشها و سلامت
اما همه زوجهایی که فرزندآوری را به تاخیر انداختهاند، مشکلات اقتصادی جدی ندارند. نیلوفر و همسرش بهروز هر دو شاغل هستند و درآمد نسبتا مناسبی دارند، اما میگویند هنوز برای بچهدار شدن آماده نیستند.
نیلوفر میگوید: «ما از نظر مالی شاید شرایط بدی نداشته باشیم، اما هر دو شغل پرمشغلهای داریم. سؤال من این است که اگر بچه داشته باشیم چه کسی قرار است از او مراقبت کند؟ من نمیخواهم تمام مسئولیت روی دوش خودم باشد و همزمان شغلم را هم از دست بدهم.»
دانشیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز گفت نگرش مادران به بدن خود نیز تغییر کرده و در این زمینه جامعهشناسی بدن اهمیت زیادی پیدا میکند. به گفته ملتفت، زنان نمیخواهند به دلیل به دنیا آوردن فرزندان بیشتر، ظاهر و زیبایی بدن خود را از دست بدهند و این موضوع مستقیما بر فرزندآوری اثر میگذارد.
رقیه حسینی، روانشناس خانواده در این باره معتقد است زوجها زمانی با اطمینان بیشتری به سمت فرزندآوری میروند که درباره نقشهای خود بعد از تولد فرزند تصویر روشنی داشته باشند. او ادامه میدهد گاهی زوجها تصور میکنند مشکل آنها فقط اقتصادی است، اما در جلسات مشاوره مشخص میشود که نگرانی درباره رابطه زوجین، حمایت خانوادهها، تقسیم وظایف یا از دست دادن استقلال فردی نیز نقش مهمی دارد.
نازنین آریایی متخصص زنان نیز یکی دیگر از ابعاد این مسئله را به سلامت و سن باروری مرتبط میداند. آریایی میگوید: «گاهی زوجی چند سال تصمیم به فرزندآوری را عقب میاندازد و زمانی برای بارداری اقدام میکند که با مشکلاتی مواجه شده است. البته نمیتوان برای همه افراد نسخه یکسانی پیچید، اما آگاهی از شرایط باروری و مراجعه به موقع برای مشاوره پزشکی اهمیت دارد.»
حمایت اجتماعی و جمعبندی جمعیتشناختی
حسین ملتفت معتقد است فرزندآوری از یک تصمیم صرفا خانوادگی به تصمیمی تبدیل شده که با کیفیت زندگی، آینده شغلی، آموزش، سلامت روان و سبک زندگی گره خورده است. او تاکید میکند اینکه زوجها درباره آینده فرزند خود فکر میکنند، در ذات خود اتفاق مثبتی است و مسئله زمانی ایجاد میشود که فاصله میان خواسته زوج و توانایی او برای عملی کردن این خواسته آنقدر زیاد شود که تصمیم دائما به تعویق بیفتد.
در این میان، خانوادهها نیز نقش مهمی دارند. برخی زوجها از حمایت والدین و نزدیکان برخوردارند و همین حمایت، بخشی از نگرانیهای آنها را کاهش میدهد. یک زوج جوان میگوید اگر مطمئن باشند در مواقع ضروری مادرانشان میتوانند کمک کنند، خیلی از نگرانیها کمتر میشود، ولی هر دو خانواده دور هستند.
حسینی معتقد است حمایت اجتماعی میتواند احساس امنیت زوجها را افزایش دهد، اما حمایت خانواده نباید به دخالت در تصمیمهای زوجین تبدیل شود.
پدرام کاویانی، جمعیتشناس در جمعبندی این موضوع میگوید اگر هدف سیاستهای جمعیتی این است که زوجهای بیشتری به فرزندآوری تمایل پیدا کنند، باید به موانع واقعی تصمیم آنها توجه کرد. به گفته کاویانی، «تصمیم به فرزندآوری زمانی آسانتر میشود که زوج احساس کند جامعه، بازار کار، نظام سلامت و خانواده در کنار او قرار دارند.»
در نهایت، پاسخ زوجها به این پرسش که چه شرایطی باعث میشود احساس کنند زمان مناسبی برای پدر و مادر شدن فرا رسیده، یکسان نیست، اما تقریبا همه آنها از یک نقطه مشترک حرف میزنند؛ آنها فرزند میخواهند، اما برای برداشتن این قدم بزرگ، بیش از هر چیز به امنیت، ثبات، حمایت و اطمینان نسبت به آینده نیاز دارند.
منبع: www.yjc.ir

روایت حضور مردم دیواندره در تجمعات شبانه و عهد با ایران





