نمک‌های رنگی فاقد ید کافی و تهدیدی برای سلامت خانواده است

به گزارش ایسنا، مدیر گروه بهبود تغذیه مرکز بهداشت آذربایجان شرقی با اشاره به رواج مصرف نمک‌های رنگی، صورتی و دریایی در برخی خانواده‌ها، گفت: «این نمک‌ها به دلیل نداشتن ید کافی و احتمال وجود ناخالصی‌های مضر، مورد تأیید و توصیه نیستند و جایگزین کردن آن‌ها با نمک یددار تصفیه‌شده می‌تواند سلامت جامعه، به‌ویژه کودکان و مادران باردار را تحت تأثیر قرار دهد.»

فتح‌اله پورعلی با اشاره به اهمیت ید در سلامت بدن، اظهار کرد ید یکی از عناصر ضروری برای بدن است و تولید هورمون‌های تیروئید به وجود ید وابسته است و کمبود این عنصر می‌تواند به‌ویژه بر رشد مغزی افراد تأثیر بگذارد و این تأثیر در دوران جنینی و کودکی جدی‌تر است.

کمبود ید و پیامدهای آن برای سلامت

پورعلی با بیان اینکه در گذشته یکی از نشانه‌های شناخته‌شده کمبود ید، بروز گواتر و بزرگ شدن غده تیروئید بود، افزود زمانی که این نشانه‌ها ظاهر می‌شوند، کمبود ید اثرات خود را بر بدن گذاشته است. وی گفت گواتر، کم‌کاری تیروئید، اختلال در عملکرد دستگاه تولیدمثل، عقب‌ماندگی ذهنی و جسمی و افزایش مرگ‌ومیر کودکان از جمله عوارض کمبود این عنصر هستند.

وی ادامه داد در دوران جنینی، کمبود ید می‌تواند زمینه‌ساز سقط جنین، ناهنجاری‌های مادرزادی، افزایش مرگ‌ومیر نوزادان، اختلالات حرکتی، روانی و ذهنی، کم‌کاری تیروئید و عقب‌ماندگی ذهنی شود و در دوران کودکی و نوجوانی نیز گواتر، کم‌کاری تیروئید و اختلال در رشد روانی و جسمی از پیامدهای آن است.

وی با بیان اینکه کمبود ید می‌تواند ضریب هوشی کودکان را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد، گفت برآوردها نشان می‌دهد این کمبود می‌تواند ۱۳.۵ امتیاز از ضریب هوشی کودکان بکاهد. وی افزود پس از اجرای برنامه غنی‌سازی نمک با ید از سال ۱۳۷۰ در کشور، در مجموع حدود ۷۰ میلیون امتیاز به ضریب هوشی کودکان ایرانی اضافه شد.

وی با اشاره به راهکارهای پیشگیری گفت میزان ید موجود در بسیاری از مواد غذایی به اندازه‌ای نیست که بتوان تنها با تکیه بر آن‌ها کمبود ید را جبران کرد و افزود شیر، ماهی، گوشت و تخم‌مرغ از جمله مواد غذایی حاوی ید هستند، اما حتی با مصرف کافی آن‌ها نمی‌توان با اطمینان گفت نیاز بدن تأمین می‌شود. وی مکمل‌یاری را یکی دیگر از راهکارها عنوان کرد و گفت مکمل‌های مادران باردار به مولتی‌مینرال و یدوفولیک تغییر یافته‌اند تا ید مورد نیاز تأمین شود.

نمک‌های رنگی، تبلیغات تجاری به جای سلامت

پورعلی با اشاره به غنی‌سازی نمک به‌عنوان دومین راهکار اصلی پیشگیری از کمبود ید، اظهار کرد نمک‌های صورتی هیمالیا، بنفش، آبی و نمک دریا گاهی با تبلیغات گسترده و با ادعای طبیعی و سالم بودن معرفی می‌شوند، در حالی که این تبلیغات بیشتر با اهداف اقتصادی انجام می‌شود. وی تأکید کرد: «نمک دریا و نمک‌های رنگی به شکل تصفیه‌نشده و فاقد ید کافی به هیچ عنوان توصیه نمی‌شوند.»

وی با تشریح تفاوت نمک تصفیه‌شده با نمک‌های سنتی گفت در فرآیند تصفیه، ناخالصی‌ها گرفته می‌شود و قرار نیست مواد و ناخالصی‌های دیگری همراه نمک وارد بدن شود. وی افزود در نمک‌های دریا و سنگ نمک ممکن است مقادیری ید وجود داشته باشد، اما این مقدار کافی و قابل اتکا نیست.

وی اظهار کرد مصرف این نمک‌ها می‌تواند از دو جهت سلامت را تهدید کند، نخست به دلیل نداشتن ید کافی و دوم به دلیل احتمال وجود ناخالصی‌های مضر و گفت در برخی بررسی‌ها وجود مواد و ناخالصی‌های نگران‌کننده در این نوع نمک‌ها مشاهده شده است که بعضی از آن‌ها می‌توانند خاصیت سرطان‌زایی داشته باشند. وی گفت توصیه ما این است که مردم نمک را به مقدار کم مصرف کنند و حتماً از نمک یددار تصفیه‌شده استفاده کنند، چراکه مصرف بیش از اندازه نمک حتی اگر یددار و استاندارد باشد، می‌تواند خطر ابتلا به فشار خون و بیماری‌های قلبی‌عروقی را افزایش دهد.

وضعیت ید در آذربایجان شرقی در محدوده نارنجی

پورعلی با اشاره به وضعیت دریافت ید در کشور بیان کرد از نظر کمبود ید، وضعیت مطلوبی در کشور نداریم و در بسیاری از استان‌ها، مادران باردار با کمبود این عنصر مواجه هستند. وی افزود بر اساس ارزیابی‌های انجام‌شده، وضعیت کودکان در آذربایجان غربی در محدوده قرمز و در آذربایجان شرقی در محدوده نارنجی قرار دارد.

علیرضا حسن‌زاده معاون فنی مرکز بهداشت آذربایجان‌شرقی نیز با اشاره به عوامل مؤثر در کاهش دریافت ید در استان گفت: «دسترسی مستقیم به نمک‌های دریاچه ارومیه و تبلیغ و ترویج نمک‌های دریا و نمک‌های رنگی مانند نمک‌های آبی، صورتی و بنفش از سوی افراد سودجو، از جمله عوامل تهدیدکننده وضعیت دریافت ید در استان است، چراکه این نمک‌ها غیرمجاز، تصفیه‌نشده و فاقد ید کافی هستند.» وی ادامه داد کوهستانی بودن منطقه و پایین بودن میزان ید موجود در خاک نیز از دیگر عوامل مؤثر است.

حسن‌زاده با بیان اینکه ید نقش مهمی در عملکرد غده تیروئید و رشد مغز دارد، افزود گواتر، کم‌کاری تیروئید، کرتینیسم، اختلال در تولیدمثل و عقب‌ماندگی ذهنی و جسمی کودکان از پیامدهای کمبود است. وی استفاده از نمک یددار را یکی از مناسب‌ترین، مؤثرترین و کم‌هزینه‌ترین راهکارهای پیشگیری دانست و تصریح کرد مصرف نمک یددار به معنای افزایش میزان مصرف نمک نیست، بلکه باید نمک در حد مجاز و از نوع تصفیه‌شده و یددار استفاده شود.