ترومای جنگ سودان به موج اعتیاد به مواد مخدر دامن زد
محمد عوض که هنگام آغاز جنگ سودان در آوریل ۲۰۲۳ در خارطوم ۱۷ ساله بود، پس از آوارگی و از دست دادن نزدیکانش به مصرف مواد مخدر روی آورد. پزشکان و مقامها از افزایش اعتیاد، ترومای جنگ و تولید صنعتی مواد مخدر در سودان خبر میدهند.

گالری تصویری
۳ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، خارطوم – محمد عوض هرگز تصور نمیکرد زندگیاش با آغاز جنگ در شهر زادگاهش خارطوم در آوریل ۲۰۲۳، زمانی که ۱۷ ساله بود، تا این حد دگرگون شود.
او آواره و ناگزیر به ترک تحصیل شد و همراه با پسرعموهایش از ایالتی به ایالت دیگر رفت و در جستوجوی مکانی امن بود تا از وحشتهای جنگ بگریزد. اما آنچه بهعنوان سفری برای یافتن امنیت آغاز شد، به آغاز یک تراژدی شخصی تبدیل شد؛ تجربهای که میلیونها نفر در سودان در بحبوحه یکی از بدترین بحرانهای انسانی جهان با آن روبهرو هستند، جایی که کشتار و آوارگی به امری روزمره تبدیل شده است.
او گفت: «مصرف مواد مخدر را شروع کردم تا آنچه را دیدهام و وحشتهایی را که در خارطوم در ماههای اول جنگ تجربه کردهام فراموش کنم. دوستانم و پسرعمویم جلوی چشمم کشته شدند.» وی افزود: «اکنون تلاش میکنم بهبود پیدا کنم تا بتوانم تحصیل و زندگیام را ادامه دهم.»
درگیری میان نیروهای مسلح سودان و گروه شبهنظامی نیروهای پشتیبانی سریع، پایتخت را به یکی از کانونهای اولیه این کشمکش قدرت میان دو متحد نظامی سابق تبدیل کرد.
این جنگ هزاران نفر را در ایالت خارطوم هفتهها در خانههایشان گرفتار کرد یا ناگزیر به فرار ساخت، اما از زمانی که نیروهای مسلح سودان در ماه مه سال گذشته نیروهای پشتیبانی سریع را از این منطقه بیرون راندند، خارطوم اکنون به پناهگاهی برای میلیونها نفر تبدیل شده که از جنگ در دیگر نقاط سودان میگریزند. این جنگ به فاجعهای انسانی منجر شده و دستکم ۵۹ هزار کشته و ۱۴ میلیون آواره در کشوری با جمعیت ۵۲ میلیون نفر بر جا گذاشته است. آوارگی فقط جابهجایی از مکانی به مکان دیگر نیست، بلکه سفری است همراه با ترس، اضطراب و بیثباتی با گزینههای هرچه محدودتر در زندگی.
آوارگی، تروما و پناه بردن به مواد مخدر
برای افرادی مانند عوض که در فشارهای آوارگی و نبود محیط حمایتی گرفتار شدهاند، مواد مخدر به راهی برای کنار آمدن با واقعیتی تحملناپذیر تبدیل شده است.
عوض گفت: «بارها وارد مراکز بازپروری شدم و بهسرعت به اعتیاد بازگشتم. قرص مصرف میکنم و گاهی حشیش. میخواهم ترک کنم، اما مدام شکست میخورم.»
جنگ در سودان نهتنها زندگی غیرنظامیان را بهشدت تحت تأثیر قرار داده، بلکه بافت اجتماعی کشور را نیز از هم گسیخته است. نبود امنیت و فقر همچنین به گسترش تولید و تجارت مواد مخدر منجر شده، بهویژه آمفتامین بسیار اعتیادآور کاپتاگون. به گفته مقامهای دولتی، مناطقی که اکنون یا پیشتر تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع هستند، مشکل ویژهای دارند.
افزایش تقاضا برای درمان اعتیاد
مرکز قادرین برای درمان اعتیاد یکی از معدود نهادهای خیریهای است که در خارطوم به این مشکل رسیدگی میکند و پزشکان در پایتخت به الجزیره گفتند تقاضا برای خدمات آنها رو به افزایش است.
لبنی علی، مدیر این مرکز، گفت: «مرکز همچنان خدمات پزشکی خود را هم پیش و هم پس از آغاز جنگ ارائه میدهد.» وی افزود: «پس از جنگ، شاهد افزایش قابلتوجه شمار موارد متقاضی درمان در میان نیازهای فزاینده به خدمات سلامت روان و بهبود اعتیاد بود.»
از زمان آغاز جنگ، این مرکز ۱۰۱۰۰ پرونده را درمان کرده که از بیماران نیازمند حمایت روانی برای ترومای ناشی از جنگ تا افراد مبتلا به اعتیاد به مواد مخدر را شامل میشود. علی گفت ۱۳۵ نفر از این افراد «در مسیر بهبودی» درمان شدهاند.
جوانان بهطور ویژه از جنگ آسیب دیدهاند؛ شاهد خشونتهای وحشتناک، آوارگی، از دست دادن دوستان و بستگان، وقفه در تحصیل و کاهش سریع فرصتهای شغلی بودهاند.
تضعیف نهادها و وخامت وضعیت امنیتی، تلاشهای نظارتی و توانایی خدمات بهداشتی برای پاسخ به بحران اعتیاد را تضعیف کرده است.
دکتر عایشه المباشر، روانپزشک سازمان ملی بیتمکلی که حمایت روانی و درمانی به افراد آسیبدیده از جنگ و اعتیاد ارائه میکند، گفت برخی مناطق سودان بیش از دیگر مناطق از مشکل مواد مخدر آسیب دیدهاند.
وی گفت: «تعداد فزاینده افراد متقاضی درمان نشان میدهد که این پدیدهای گذرا نیست. بسیاری از کسانی که با اعتیاد دستوپنجه نرم میکنند از مناطقی میآیند که پیشتر تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع بودند، جایی که بنا بر گزارشها، پس از عقبنشینی آنها، مواد مخدر بیشتر در دسترس قرار گرفت و شبکههای قاچاق گسترش یافت.» وی افزود: «در برخی ایالتها، مواد مخدر همچنین به ابزاری برای جذب و بهکارگیری جوانان، بهویژه در صفوف جنگجویان نیروهای پشتیبانی سریع تبدیل شد و بسیاری از آنها را به مسیری تاریک کشاند.»
تولید صنعتی مواد مخدر در مناطق جنگی
بر اساس گزارش منتشرشده توسط مرکز رصد شفافیت و سیاست سودان در ماه مارس، ۱۹ مورد مربوط به ضبط مواد مخدر یا تأسیسات تولیدی از سال ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در سودان ثبت شده که از زمان آغاز جنگ شتاب قابلتوجهی گرفته است.
این ارقام به ضبطها و ظرفیت تولید برآوردشده اشاره دارد، نه مصرف واقعی مواد مخدر. با این حال، مقیاس مشکل و تحولی را که در تجارت غیرقانونی مواد مخدر کشور رخ میدهد، نشان میدهد.
سرلشکر محمد المعتصم عکاشه، مدیر اداره کل مبارزه با مواد مخدر سودان، گفت تیمهای این اداره از زمان آغاز جنگ با افزایش تولید مواد مخدر روبهرو بودهاند.
آنها تأسیسات پیشرفته تولید مواد مخدر را در مناطقی یافتهاند که نیروهای مسلح سودان از نیروهای پشتیبانی سریع پس گرفتهاند، از جمله مناطقی در خارطوم و اطراف آن. به گفته وی، الرادوم، منطقهای در ایالت دارفور جنوبی در غرب سودان، به منطقهای شناختهشده برای کشت حشیش تبدیل شده است.
وی گفت: «این منطقه همچنان تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع است و انتظار میرود بهزودی به کنترل نیروهای مسلح سودان بازگردد. در طول سه سال گذشته جنگ، عملیات مبارزه با مواد مخدر در این منطقه متوقف شده و هیچ مرجع دیگری به دلیل غیرقابل دسترس بودن آن تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع، نتوانسته بهطور مؤثر به این مشکل رسیدگی کند.»
وی افزود: «در همین حال، مصرف و گردش دیگر مواد مخدر افزایش یافته، بهویژه کاپتاگون، متآمفتامین کریستالی و داروهایی مانند ترامادول. با این حال، این مواد همچنان کمتر از حشیش و دیگر مواد مخدر رایج سنتی گسترش دارند.»
یک تأسیسات بزرگ برای تولید قرصهای کاپتاگون اخیراً توسط نیروهای مسلح سودان در شمال خارطوم، نزدیک یک پالایشگاه نفت که پیشتر تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع بود، کشف شد.
نیروهای مسلح سودان تجهیزات تولید مواد مخدر به ارزش حدود ۳ میلیون دلار کشف کردند. این تأسیسات توان تولید ۱۰۰ هزار قرص کاپتاگون در ساعت را داشت و مواد اولیه آن بهطور بالقوه قادر به تولید ۷۰۰ میلیون قرص بود.
عکاشه گفت: «اینها صرفاً ادعاهای قاچاق، contraband یا توزیع مواد مخدر نیستند. آنها شواهدی از تولید مواد مخدر در مقیاس صنعتی در مناطقی هستند که تحت کنترل نیروهای پشتیبانی سریع بودند.»
وی افزود: «در مورد مصرف مواد مخدر در میان جنگجویان، گزارشها و شهادتهایی وجود دارد که نشان میدهد مقادیری مواد مخدر در اختیار اعضای دستگیرشده شبهنظامیان یافت شده است. این نشان میدهد این مواد تا چه حد گسترش یافته و چقدر بهراحتی در دسترس جنگجویان قرار دارند.»
به گفته وی، قاچاق و تولید مواد مخدر به سلاح جنگ تبدیل شده، نه فقط منابع درآمد غیرقانونی، و مستقیماً بر درگیری میان نیروهای مسلح سودان و نیروهای پشتیبانی سریع اثر میگذارد. کاپتاگون به مسئلهای منطقهای تبدیل شده و تأسیسات تولید این ماده در سوریه در دوره حکومت بشار اسد، رئیسجمهور سابق، بازار غیرقانونی را اشباع کرده بود.
در حالی که دولت جدید در دمشق تلاش میکند این تأسیسات را در جنوب سوریه تعطیل کند، تولید کاپتاگون در دیگر مناطق درگیر بحران در منطقه مانند سودان مشکلی فزاینده است.
عکاشه گفت: «سودان در بحبوحه درگیری جاری با این تهدید فزاینده روبهرو است. از طریق هماهنگی قوی در سراسر کشور، ما ضبطها را تشدید و شبکههای قاچاق و تولید را مختل میکنیم. مأموریت ما توقف گسترش مواد مخدر، حفاظت از جوانان و صیانت از نسلهای آینده است. مبارزه با مواد مخدر اولویت امنیت ملی است.»
وی افزود: «مشکل مواد مخدر در سودان را نمیتوان بهصورت منفرد دید. این یک چالش منطقهای است و سودان بخشی از منطقهای است که بحران فزاینده مواد مخدر را تجربه میکند.»
منبع: www.aljazeera.com

دستور مالی اقلیم در COP31 کاملا متوقف شده است









