ماجرای دستور بنیصدر برای عدم ورود تیپ ۲ به عملیات سوسنگرد
سوسنگرد در مهر و آبان ۱۳۵۹ هدف حمله و محاصره ارتش عراق قرار گرفت و عملیات شکستن محاصره آن صبح ۲۶ آبان با حضور نیروهای ارتش، سپاه و ستاد جنگهای نامنظم اجرا شد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از تابناک، سوسنگرد در حدود ۶۰ کیلومتری شمالغرب اهواز و ۳۱ کیلومتری بستان قرار دارد. موقعیت جغرافیایی شهر و قرار گرفتن آن در میان رودخانهها، از نظر نظامی اهمیت زیادی به آن میداد. سوسنگرد دروازهای در مسیر حمیدیه و اهواز بود و حفظ آن میتوانست نقش مهمی در جلوگیری از پیشروی ارتش عراق در خوزستان داشته باشد.
حمله عراق و اشغال چهارروزه سوسنگرد
به گزارش تابناک، ارتش بعث عراق از همان روزهای نخست جنگ، سوسنگرد را هدف قرار داد. لشکر ۹ زرهی عراق مأموریت پیشروی در این محور را برعهده داشت. نیروهای عراقی پس از عبور از مرز و تنگه چزابه، خود را به بستان رساندند و سپس حرکت به سمت سوسنگرد را آغاز کردند.
از محور دیگری نیز نیروهای عراقی از کوشک و طلائیه به سمت جاده سوسنگرد ـ حمیدیه پیشروی کردند. آنها با عبور از رودخانه کرخه کور، در چهارم مهرماه ۱۳۵۹ به اطراف سوسنگرد رسیدند. سرانجام در ششم مهرماه، تانکهای عراقی وارد شهر شدند و سوسنگرد به اشغال ارتش عراق درآمد. اما این اشغال تنها چهار روز دوام آورد.
در ساعت پنج بامداد ۹ مهرماه ۱۳۵۹، ۲۳ نفر از پاسداران خوزستان به فرماندهی شهید علی غیور اصلی در منطقه پیچ حمیدیه دست به یک عملیات چریکی زدند. تعداد نیروها اندک بود، اما حمله غافلگیرانه و جسورانه آنها نیروهای عراقی را دچار آشفتگی کرد و آنها به سمت بستان عقبنشینی کردند. در پی این عقبنشینی، سوسنگرد آزاد شد.
احمد غلامپور، مسئول وقت ستاد سپاه خوزستان، بعدها این شبیخون را یک «مأموریت خدایی» توصیف کرد؛ عملیاتی که بدون طراحی و شناسایی گسترده قبلی انجام شد، اما مانع از ادامه پیشروی دشمن به سمت اهواز شد. اما سوسنگرد هنوز از خطر خارج نشده بود.
محاصره دوباره و تصمیم برای عملیات
پس از عقبنشینی اولیه عراق، دشمن دوباره برای تسلط بر سوسنگرد وارد عمل شد. نیروهای عراقی با استقرار در اطراف شهر، راههای ارتباطی را تحت فشار قرار دادند و سوسنگرد را در محاصره گرفتند.
این بار شرایط برای مدافعان شهر بسیار دشوار بود. نیروهای مستقر در شهر از یک سو با حملات دشمن روبهرو بودند و از سوی دیگر، امکان رساندن نیرو و تجهیزات به شهر بهراحتی وجود نداشت. در داخل شهر نیز مردم و رزمندگان در شرایط سختی قرار داشتند. حملات ارتش عراق تلفات زیادی بر جای گذاشته بود و بیمارستان سوسنگرد هم از حملات دشمن در امان نمانده بود. بنابراین تصمیم برای شکستن محاصره سوسنگرد گرفته شد.
در اهواز جلسهای با حضور آیتالله خامنهای، نماینده امام خمینی(ره) در شورای عالی دفاع، سرلشکر فلاحی، سرلشکر ظهیرنژاد، محمد غرضی، استاندار خوزستان و دیگر مسئولان تشکیل شد. در این جلسه، طرح عملیات آزادسازی سوسنگرد بررسی و نیروهای شرکتکننده مشخص شدند.
قرار بود نیروهای سپاه، نیروهای ستاد جنگهای نامنظم شهید چمران و نیروهای ارتش در کنار یکدیگر وارد عمل شوند. در میان نیروهای ارتش، تیپ ۲ لشکر ۹۲ زرهی اهواز اهمیت ویژهای داشت؛ این تیپ قدرت زرهی و آتش لازم برای شکستن مواضع دشمن را در اختیار داشت و حضور آن برای موفقیت عملیات ضروری بود. تصمیم گرفته شد عملیات صبح ۲۶ آبان آغاز شود.
شب سرنوشتساز ۲۶ آبان
در حالی که همهچیز برای آغاز عملیات آماده شده بود، دستور رسید که تیپ ۲ لشکر ۹۲ زرهی اهواز وارد عملیات نشود. این دستور از طرف بنیصدر، رئیسجمهور و فرمانده کل قوای وقت بود. با کنار رفتن تیپ ۲، نیروی اصلی عملیات از میدان خارج میشد و طرحی که برای نجات سوسنگرد آماده شده بود، عملاً با شکست روبهرو میشد.
در همان شب، آقای اشراقی، داماد امام خمینی(ره)، در تماس تلفنی با آیتالله خامنهای، پیام امام را ابلاغ کرد: «تا فردا سوسنگرد باید آزاد شود.»
شهید آیتالله خامنهای پس از اطلاع از دستور جلوگیری از ورود تیپ ۲، تصمیم گرفت مستقیماً وارد عمل شود. او نامهای خطاب به سرهنگ قاسمی، فرمانده لشکر ۹۲ زرهی اهواز، نوشت؛ نامهای که ساعت یک و ده دقیقه بامداد ۲۶ آبان ثبت شده است:
«شنیدم تیمسار ظهیرنژاد به شما تلفن کردهاند که تیپ ۲ فردا وارد عمل نشود مگر بنا به امر. و منظورشان امر آقای رئیسجمهور است. من این عدول از تصمیم عصر را قابل توجیه نمیدانم. این به معنای تعطیل یا به ناکامی کشاندن عملیات فردا است. استعداد دشمن چنان است که آن دو گروهان پیاده یارای کار درستی در برابر آن ندارند و اگر تیپ وارد عمل نشود در حقیقت تک انجام نگرفته است. صبح اگر برای تصمیم نهایی بخواهیم منتظر آمدن تیمسار ظهیرنژاد بمانیم وقت خواهد گذشت. جوانان ما در سوسنگرد حداکثر تا صبح مقاومت خواهند کرد و صبح زود اگر ما قدری بار دشمن را سبک نکنیم همه نابود خواهند شد و شهر کاملاً سقوط خواهد کرد. خلاصه اینکه به نظر و تشخیص ما کار باید به همان روال که عصر صحبت شد پیش برود و تیپ آماده باشد که صبح وارد عمل شود. در غیر این صورت مسئولیت سقوط سوسنگرد با هر کسی است که از این تصمیم عدول کرده است.»
شهید مصطفی چمران نیز که در منطقه حضور داشت و وضعیت مدافعان سوسنگرد را از نزدیک دنبال میکرد، در ذیل نامه اعتراض خود را ثبت کرد: «من رسماً اعلام جرم میکنم»
«بهنام نماینده امام و نماینده شورای عالی دفاع، از اینهمه اهمال و اتلاف وقت و به هدر رفتن خون جوانان شکایت دارم. چند روز است که فریاد میکشم تا بالاخره دیشب جوابی شنیده شد. امروز انتظار عمل داشتم، متأسفانه نشد. امروز صبح در حضور سرکار و سرهنگ شهبازی ایرادات و نظرات خود را گفتم و شما فکر کردید و جواب دادید که فردا صبح زود انجام میشود و الان میبینم که میخواهند به تأخیر بیندازند. و این یعنی مرگ ۵۰۰ جوان و سقوط سوسنگرد و حمیدیه و اهواز. و من در این صورت همه شما را در مقابل خدا و خلق مسئول میدانم.»
شکستن محاصره سوسنگرد
در نهایت، پیگیریها برای اجرای تصمیم قبلی نتیجه داد و تیپ ۲ وارد عملیات شد. صبح ۲۶ آبان، نیروهای ارتش، سپاه و ستاد جنگهای نامنظم وارد عمل شدند. عملیات از حدود ساعت ۶:۳۰ صبح آغاز شد. نیروهای ایرانی از محورهای مختلف به مواضع ارتش عراق حمله کردند و پشتیبانی توپخانه، هوانیروز و نیروی هوایی نیز در جریان عملیات انجام شد.
شهید مصطفی چمران در جریان نبرد در منطقه حضور داشت و از ناحیه پا مجروح شد. درگیریها ادامه یافت و نیروهای ایرانی توانستند حلقه محاصره را درهم بشکنند. نیروهای عراقی از مواضع خود عقب نشستند و سوسنگرد از محاصره خارج شد.
عملیات آزادسازی سوسنگرد نمونهای مهم از همکاری ارتش، سپاه و ستاد جنگهای نامنظم در ماههای نخست جنگ بود؛ اما ماجرای کارشکنی در آخرین ساعات پیش از عملیات هم در تاریخ آن باقی ماند. سوسنگرد آزاد شد؛ شهری که در یک سوی آن دشمن حلقه محاصره را تنگ کرده بود و در سوی دیگر، کارشکنی در مسیر عملیات، نجاتش را دشوارتر میکرد.
منبع: tabnak.ir

پادگان ابوذر سرپلذهاب آماده تشییع شهید گمنام شد





