از پیکی بلایندرز تا زخم کاری؛ تاثیر سیگار در فیلمها بر نوجوانان
روایتهای مردمی و نظر کارشناسان در یک نشست تخصصی نشان میدهد نمایش سیگار، الکل و مواد مخدر در فیلم و سریالها بهویژه بر نوجوانان تاثیر میگذارد و نیازمند بازنمایی مسئولانه است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، سیگار روشن میشود، حرکت آرامتر میشود و دود در قاب میپیچد. برای یک نوجوان همین چند ثانیه از پیکی بلایندرز یا زخم کاری احتمالا تصویر یک آدم جذاب و بزرگسال را میسازد.
به گزارش ایسنا، روزنامه اعتماد در گزارشی به پرسش اصلی درباره ورود سیگار، الکل یا مواد مخدر به قاب فیلم و سریال پرداخته است؛ اینکه دقیقا چه چیزی به مخاطب منتقل میشود و چه چیزی ممکن است در ذهن او باقی بماند. این پرسش هم محور گفتوگو با مونا، حمید و بیتا است و هم محور صحبت کارشناسان حوزه روان و اعتیاد در یک نشست تخصصی.
روایتها؛ از هوس سیگار تا ادای قباد در شهرزاد
حمید میگوید از نخستین باری که سیگار را تجربه کرد سالها میگذرد و آن روزها نوجوان بود. او درباره تصاویر امروز گفت: «در یکی از سریالهای ایرانی که نقش اصلی فیلم- به تقلید از سریال پیکی بلایندرز- سیگار زیر لب میگذاشت و تصویر هم آهسته میشد، هوس میکردم سیگاری روشن کنم.» او افزود چهار - پنج سال پیش یکبار در سینما حتی صدای سوختن کاغذ سیگار هم واضح روی تصویر بود و فکر میکرد ای کاش میتوانست همانجا سیگارش را روشن کند.
مونا حدودا ۴۰ساله است و میگوید در نوجوانی برخی تصاویر اغواکننده در فیلم و عکسها برایش جذاب بوده است. او گفت در صحنههایی که زنی جذاب سیگار دارد برایش تاثیرگذار است، چون به نوعی هم سنتشکنی است، اما حالا دیگر تاثیری ندارد و بیشترین تاثیر را از زندگی روزمره و آدمهای اطرافش میگیرد.
بیتا نشان دادن سیگار در صحنههای فیلم را بیشتر ژست روشنفکری از طرف فیلمساز میداند. او گفت: «بازیگران فیلم و سریالها حرفهای هستند، بنابراین صحنههای مصرف مشروب و سیگار را طوری نشان میدهند که خیلی از نوجوانها حس میکنند کاش میتوانستند به همان سبک سیگار بکشند.» او تعریف کرد زمانی که مربی تئاتر جشنواره دانشآموزی در یک مدرسه راهنمایی دخترانه بود و سریال شهرزاد پخش میشد، بیشتر بچهها میگفتند دلشان میخواهد نقش قباد را بازی کنند و ادای آن صحنه سیگار کشیدن را در میآوردند.
نوجوانان؛ اصلیترین گروه آسیبپذیر
در نشستی که یکشنبه شب گروه روانشناسی اجتماعی انجمن جامعهشناسی ایران با مشارکت جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات ایران و انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران برگزار کرد، موضوعاتی در این باره مطرح شد.
شکوه نوابینژاد، رییس سابق انجمن مشاوره ایران، نوجوانان و بعد جوانان را اصلیترین گروه آسیبپذیر عنوان کرد. او گفت: «ما با مخاطبانی سروکار داریم که در فرآیند شکلگیری هویت و شخصیتشان هستند و در معرض این فیلمها و سریالها قرار میگیرند. وقتی میبینند هنرپیشه محبوبشان یا یک هنرپیشه خیلی ارزشمند در نهایت جبروت و قدرت سیگار میکشد یا یک گیلاس مشروب میخورد با او همانندسازی میکنند.» او معتقد است نوجوانان در برابر این محصولات بیپناهند و باید تمهیداتی اندیشیده شود.
محمدرضا شالبافان، مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت گفت: «آن چیزی که جای نگرانی دارد، این است که همچنان سینماگرانی داریم که شاید بخش زیادی از آنها با توجه به کمبود دانش و آگاهی در این خصوص و احتمالا بخش کمی به دلایل دیگری، رفتار مسوولانه در قبال مسائل مرتبط با سلامت روان در جامعه ندارند.» او افزود مصرف سیگار بسیار غیرمسوولانه در این تصاویر نشان داده میشود، چراکه به عنوان یک رافع استرس و کمککننده مطرح است. او همچنین گفت خانوادهها موظفند سپر محافظتی باشند و درباره سریالهای نمایش خانگی مسوولیت را خودشان بر عهده بگیرند.
بازنمایی مصرف از زخم کاری تا تاسیان و شغال
رضا دانشمند، رییس بیمارستان روانپزشکی رازی به تصویر مالک در سریال زخم کاری اشاره کرد و گفت: «تصویری که از مالک در سریال زخم کاری دیده میشود، فردی است که با اقتدار و ابهت سیگار میکشد و برای مدیریت اضطراب خود به مصرف الکل یا سیگار روی میآورد.» او معتقد است در هر دو بازنمایی قدیمی و جدید، مصرف فرد جزیی از یک شخصیت چندگانه و چندوجهی است.
او پنج پرسش اساسی را مطرح کرد از جمله اینکه چه کسی مصرف میکند، کجا و در چه موقعیتی مصرف میکند، این مصرف قرار است چه کاری برای شخصیت انجام دهد و فیلم چگونه مصرف را نشان میدهد. به گفته او در زخم کاری سیگار به میانبری برای نمایش حالتهای مختلف روحی تبدیل میشود.
دانشمند درباره سریال تاسیان گفت نوشیدن مشروب و مصرف سیگار به عنوان یک تصویر تاریخی در مهمانیهای مجلل نمایش داده میشود و این رفتارها را عادیسازی میکند. او درباره سریال شغال هم گفت از اعتیاد به قمار صحبت میشود و در کنار آن مصرف است که فرد برای پذیرش شکست و تحمل هیجان ناخوشایند به سمت مصرف میرود. او تاکید کرد بازنمایی مسوولانه لزوما به معنای پایان خوش و کلاس درس نیست.
روند افزایشی تصاویر دخانیات و نقد سیاهنمایی
علیرضا شریفییزدی، قائممقام رییس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش از روند افزایشی استفاده از تصاویر مواد دخانی و الکل طی سه دهه گذشته سخن گفت. او گفت بر اساس پژوهشهایی که به سفارش وزارت فرهنگ و ارشاد انجام گرفته، در دهه ۶۰ حدود ۳۶ درصد صحنههای مختلف شاهد مواد دخانی و الکل بودهایم و این میزان در دهه ۷۰ به حدود ۶۰ درصد و در دهه ۸۰ به ۷۴ درصد رسیده است.
او گفت نحوه بازنمایی مواد دخانی، الکل، مواد روانگردان و مواد مخدر در آثار نمایشی از یک ابزار دراماتیک خارج شده و به یک عامل متمایلکننده یا خنثیکننده مقاومت روانی جامعه تبدیل شده است. او افزود در شبکههای نمایش خانگی، استفاده از مواد الکلی و دخانیات بخشی از بافت سبک زندگی طبقات مختلف شده و قبح مصرف با موسیقی، بازی خوب و هنرپیشه محبوب ترکیب میشود.
کوروش محمدی، روانشناس تربیتی و رییس انجمن آسیبشناسی اجتماعی ایران گفت بازنمایی اعتیاد در کشور همواره با مرگ و تاریکی گره خورده است. او معتقد است این سیاهنمایی شدید همان بلایی است که در حوزه تربیتی ایجاد میشود و به تداوم انگ کمک میکند، در حالی که متخصصان تلاش میکنند بگویند باید به عنوان بیماری به آن نگاه کرد.
منبع: www.isna.ir

نتایج نهایی کنکور ۱۴۰۵ در سازمان سنجش منتشر شد





