زندی: مذاکره مستقیم با آمریکا بهتر از میانجیگری است
داود غرایاق زندی، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس مسائل بینالملل، تاکید کرد که ایران باید از مذاکره با میانجیگری خارجی عبور کند و مستقیم با آمریکا مذاکره کند.

به گزارش تبریز فوری به نقل از دنیای اقتصاد، داود غرایاق زندی، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی و کارشناس مسائل بینالملل، تاکید کرد که باید از مذاکره با میانجیگری خارجی عبور کرد و به سمت مذاکره مستقیم رفت. او گفت: «واقعاً بدون تعارف عرض میکنم که اگر نگاهی به نظام بینالملل داشته باشید، متوجه میشوید وقتی فردی با شما گفتوگو میکند، پیام شما را به طرف مقابل منتقل میکند و طرف مقابل نیز پیامی را از طریق او بازمیگرداند، بلافاصله این سؤال مطرح میشود که اساساً چه ضرورتی دارد این فرآیند به این شکل انجام شود؟»
او این وضعیت را به شنا کردن بدون خیس شدن تشبیه کرد و گفت: «وارد آب شوید، بخواهید نشان دهید شناگر ماهری هستید و حتی با شناگر دیگری رقابت کنید، اما عملاً نخواهید وارد آب شوید.» به گفته او، این رویکرد دو آسیب بسیار مهم دارد.
ضرورت مذاکره مستقیم
او افزود که حتی در ادامه مسیر بسیاری معتقدند باید زبان مذاکره به معنای واقعی کلمه به کار گرفته شود؛ یعنی مفاهیمی که استفاده میشوند، بار حقوقی و دلالتهای مشخصی دارند و باید از تعابیری استفاده شود که در چارچوب مذاکرات قابلفهم و قابلپیگیری باشند.
نکته نخست او این بود که وقتی پیامی به طرف مقابل منتقل میشود، ابتدا به دست میانجی میرسد و او باید آن را به طرف مقابل منتقل کند. اگر پیام بهدرستی دریافت شده باشد، منتقل میشود و پاسخ دوباره از طریق میانجی به فرستنده میرسد. به این ترتیب، پیام در یک فرآیند چندمرحلهای دستبهدست میشود. او پرسید: «از کجا مطمئن هستید که پیام شما بهدرستی به طرف مقابل منتقل شده است؟»
نکته دوم او این بود که وقتی دو طرف بهصورت رودررو و در یک اتاق با یکدیگر مینشینند، میتوانند بسیاری از مسائل را از طریق ارتباطات متقابل، حتی در جریان خود مذاکرات و گفتوگوها، حلوفصل کنند. آنها میتوانند موضوعات متعددی را مستقیماً با یکدیگر مطرح کنند و به درک روشنتری از شرایط و خواستههای طرف مقابل برسند. به گفته او، اینکه چرا نمیتوان از طریق میانجیگری بهدرستی متوجه شرایط آمریکا و درخواستهایش شد، به همین مسئله بازمیگردد.
او از اصطلاح «هوش مذاکراتی» استفاده کرد و گفت باید بتوان دقیقاً فهمید طرف مقابل چه میخواهد و بر اساس آن راهبرد را تنظیم کرد. به گفته او، این اتفاق در فرآیند میانجیگری بهسادگی رخ نمیدهد. بنابراین باید این وضعیت کنار گذاشته شود و در وهله نخست به سمت مذاکرات مستقیم رفت.
تفکیک موضوعات اصلی و فرعی
او تاکید کرد که باید مذاکرات را به موضوعات اصلی و فرعی تفکیک کرد. برای مثال، اگر «تنبیه متجاوز» یک اصل برای کشور است، باید مشخص شود در چه شرایطی میتوان به سمت جنگ حرکت کرد و در چه شرایطی باید درباره آن ملاحظات جدی داشت.
اگر برنامه هستهای و حفظ وضعیت موجود در این حوزه برای کشور اهمیت دارد، باید آن را در محاسبات لحاظ کرد. اگر قرار است حمله گستردهای صورت گیرد یا بخشی از مرزهای جنوبی کشور تحت تأثیر قرار گیرد، باید درباره آن منطقه و پیامدهای احتمالی جدیتر فکر شود. اگر تمامیت ارضی در معرض تهدید قرار گیرد، این موضوع نیز باید در زمره اولویتهای اصلی قرار گیرد.
بنابراین باید موضوعات اصلی و فرعی از یکدیگر تفکیک شوند و مشخص شود طرف مقابل چه میخواهد و ما چه میخواهیم. او به برجام اشاره کرد و گفت: «شما میخواهید به سمت ساخت سلاح نروید و در عین حال، برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای و حفظ حقوق خود تضمین داشته باشید.» میتوان با ارائه تضمین و پذیرش بازرسیها این موضوع را پیگیری کرد؛ اما در مقابل، طرف دیگر چه تعهداتی میدهد و چه چیزی ارائه میکند تا این برداشت و توافق شکل بگیرد که هر دو طرف میتوانند به نتیجه برسند؟
او گفت: «ما یکبار چنین تجربهای داشتیم، اما نتوانستیم آن را مدیریت کنیم. این بار باید کاری کنیم که این فرآیند قابل مدیریت و اجرا باشد.»
توافق قابلقبول و پرهیز از از دست دادن فرصت
به گفته او، موضوع بعدی این است که دو طرف باید به یک توافق قابلقبول برای هر دو برسند. نباید دائماً به دنبال آن بود که امتیاز بیشتری گرفته شود و سپس اقدامی انجام شود که ممکن است در نهایت فرصت از دست برود.
نکته دیگر او این بود که همواره باید احتمال درگیری و ضرورت بازدارندگی در محاسبات باشد؛ یعنی برای هر اتفاق احتمالی آمادگی داشت. او گفت این آمادگی وجود دارد، اما ادامه چنین وضعیتی جامعه را فرسوده میکند. شرایطی که در آن تکلیف مسائل روشن نیست، از نظر اقتصادی و اجتماعی ابهام وجود دارد، وضعیت مدارس مشخص نیست، بحرانهای مالی روشن نیست و معلوم نیست قیمت دلار به کجا میرسد، جامعه را در وضعیت بلاتکلیفی قرار میدهد.
در حال حاضر، به نظر او، کشور از نظر اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی تا حد زیادی در وضعیت رهاشدگی قرار گرفته است. البته دلیل این مسئله در شرایط جنگی تا حدودی طبیعی است؛ زیرا در چنین وضعیتی، تمرکز دولت بر مسائل مربوط به جنگ قرار میگیرد. با این حال، مشخص نیست دولت آقای پزشکیان تا چه اندازه واقعاً در تصمیمگیریها تأثیرگذاری جدی دارد و تا چه حد میتواند در حوزههای اقتصادی و اجتماعی کشور نقشآفرینی کند.
درگیر کردن کشورهای دیگر
در نهایت، به گفته او، باید کشورهای دیگر را نیز در این فرآیند درگیر کرد. آگاهی و مشارکت کشورهای دیگر میتواند به بهبود شرایط کمک کند. منظور او این است که آنها نیز در این وضعیت ذینفع باشند و منافعشان در روند مذاکرات مورد توجه قرار گیرد.
او گفت: «البته نکته اساسی این است که ما از یک طرف، با مذاکره مستقیم با آمریکا بهتر میتوانیم مسائل خود را حل کنیم و نیازی به حضور میانجیها در اصل مذاکرات نداریم؛ اما از طرف دیگر، باید منافع کشورهای دیگر در فرآیند مذاکرات و آگاهی آنها از روند گفتوگوها مورد توجه قرار گیرد.»
اگر مذاکرات با آمریکا بهگونهای پیش برود که موضع در برابر چین تقویت شود، جایگاه در ارتباط با روسیه، هند و اروپا بهبود ببخشد و موقعیت در برابر کشورهای منطقه نیز تقویت شود، این مسئله اهمیت زیادی خواهد داشت. به گفته او، این موضوع بسیار مهم است.
منبع: donya-e-eqtesad.com

شی جینپینگ: چین آماده فراهم کردن دسترسی به بازار خود





