روانپریشی دو بیمار پس از قطع ناگهانی داروهای GLP-1
دو مرد ۶۱ و ۵۲ ساله پس از قطع ناگهانی تیرزپاتاید دچار علائم روانپزشکی مانند توهم و شیدایی شدند؛ پژوهشگران میگویند زمانبندی این حوادث قابل تأمل است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، قطع ناگهانی داروهای دسته GLP-1 میتواند فراتر از جسم، بر مغز نیز تأثیر بگذارد. دو مورد اخیر که به عنوان هشداری برای جامعه پزشکی مطرح شدهاند، دانشمندان را نگران کرده است؛ چرا که به نظر میرسد در موارد نادر، قطع تزریق داروی تیرزپاتاید ممکن است منجر به بروز علائم روانپزشکی نظیر شیدایی (مانیا) یا توهم شود. این دو مورد در نشریه پزشکی «The Primary Care Companion for Central Nervous System Disorders» گزارش شدهاند.
بیمار اول: توهم و هذیان کوتارد
بیمار اول، مردی ۶۱ ساله بود که در اکتبر ۲۰۲۵ به دلیل تشدید گیجی و رفتارهای غیرعادی و ناگهانی در بیمارستان بستری شد. این فرد اظهار داشت که دچار خلق و خوی ضعیف، تشدید افسردگی، بدگمانی (پارانویا) و توهمات شنیداری و دیداری شده است. وی همچنین دچار یک علامت روانپزشکی نادر به نام «هذیان کوتارد» (Cotard delusion) شده بود؛ وضعیتی که در آن فرد باور دارد مرده است یا تصور میکند بخشهایی از بدنش از بین رفته یا دیگر کار نمیکنند. این بیمار در ماه اوت همان سال، به دلیل حالت تهوع، مصرف تیرزپاتاید را متوقف کرده بود.
بیمار دوم: دوره شیدایی و عوامل خطر
بیمار دوم، مردی ۵۲ ساله بود که در همان ماه به دلیل رفتارهای غیرعادی و نوسانات خلقی به بیمارستان مراجعه کرد. پزشکان تشخیص دادند که وی دچار یک «دوره شیدایی» (مانیا) شده است؛ چرا که علائمی همچون پرحرفی مفرط، گفتار آشفته، خودبزرگبینی، رفتارهای تکانشی (بدون فکر قبلی) و تحریکپذیری از خود نشان میداد. این بیمار گزارش داد که یک ماه پیش از آن، پس از کاهش وزن ۱۰۰ پوندی (حدود ۴۵ کیلوگرمی) طی ۶ ماه، مصرف تیرزپاتاید را به طور ناگهانی قطع کرده بود. در هفتههای منتهی به مراجعه به بیمارستان، این بیمار مصرف شاهدانه (کانابیس) را نیز افزایش داده بود که خود میتواند عاملی خطرساز برای بروز روانپریشی باشد. علاوه بر این، سطح ویتامین B12 در بدن وی پایین بود که نشاندهنده کمبودهای تغذیهای است. این بیمار برای مراقبتهای بیشتر به یک مرکز روانپزشکی منتقل شد.
ارتباط احتمالی با قطع دارو
اگرچه این دو مورد به تنهایی ثابت نمیکنند که قطع داروهای GLP-1 مستقیماً باعث روانپریشی یا شیدایی میشود، اما زمانبندی وقوع این حوادث قابل تأمل و مشکوک است. پژوهشگران توضیح میدهند: «اگرچه احتمالاً این تنها عامل نیست، اما میتوان گفت که قطع مصرف داروی آگونیست گیرنده GLP-1 ممکن است در بروز ناگهانی علائم خلقی یا روانپریشی در گروه خاصی از بیمارانِ در معرض خطر نقش داشته باشد؛ از جمله بیمارانی که دچار کمبودهای تغذیهای مرتبط با مصرف GLP-1 هستند یا کمبودهایشان در اثر مصرف این دارو تشدید شده است؛ مانند بیمار دوم که سطح ویتامین B12 پایینی داشت.» همچنین شایان ذکر است که هر دو بیمار، پیش از این به ترتیب تشخیص افسردگی و اضطراب را دریافت کرده بودند. این سابقه روانپزشکی ممکن است در بروز علائم آنها نقش داشته باشد.
پیشینه و هشدار به پزشکان
این نخستین باری نیست که داروهای دسته GLP-1 با رویدادهای روانپزشکی نگرانکننده مرتبط دانسته میشوند. گیرندههای GLP-1 در مغز نیز وجود دارند و شواهد نشان میدهد که این داروها میتوانند از سد خونی-مغزی عبور کنند و هنوز تا حد زیادی مشخص نیست که این دارو پس از ورود به مغز چه تأثیری میگذارد. چند سال پیش، یک پایگاه داده دارویی اروپایی ۴۸۱ مورد رویداد روانپزشکی مرتبط با سه داروی GLP-1، یعنی سماگلوتاید (semaglutide)، لیراگلوتاید (liraglutide) و تیرزپاتاید (tirzepatide) را ثبت کرد. این موارد نادر هستند و کمی بیش از یک درصد از کل گزارشهای مربوط به این داروها را تشکیل میدهند. با این حال، پژوهشگران در آن زمان استدلال کردند که ماهیت جدی و تهدیدکننده حیات این رویدادها انجام تحقیقات بیشتر را ضروری میکند.
نویسندگان این گزارشهای موردی جدید میگویند: «در حالی که اثرات عصبی-روانیِ درمان با آگونیستهای GLP-1 بهطور فزایندهای مورد توجه قرار گرفتهاند، پیامدهای روانشناختیِ قطع مصرف این داروها همچنان بهخوبی شناخته نشده است. بروز ناگهانی علائم خلقی یا روانپریشی پس از قطع مصرف آگونیستهای گیرنده GLP-1 ممکن است پدیدهای بالینی باشد که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.» آنها تأکید میکنند که پزشکانِ تجویزکننده باید نسبت به این احتمال آگاه باشند که تغییرات اخیر در مصرف داروهای GLP-1 میتواند در بروز علائم روانپزشکی نقش داشته باشد. با افزایش تعداد افرادی که از این داروهای جدید استفاده میکنند، پژوهشگران با عوارض جانبی نادر بیشتری آشنا میشوند. داروهای GLP-1 مزایای بسیاری دارند، اما هرچه بیشتر درباره معایب احتمالی آنها بدانیم، بیماران و پزشکان در صورت بروز مشکلات، آمادگی بهتری برای مدیریت شرایط خواهند داشت. به گزارش ایسنا، این پژوهش در نشریه «Primary Care Companion for CNS Disorders» منتشر شده است.
منبع: www.isna.ir

نماینده مجلس: وزارت بهداشت، مانع توسعه آموزش پزشکی نشود





