نشست سهجانبه شنژن با حضور ترامپ، پوتین و شی؛ ایران روی میز قدرتها
شهر شنژن چین روز پنجشنبه ۲۸ آبان میزبان نخستین نشست سهجانبه مستقیم دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ در حاشیه اجلاس اپک خواهد بود. ایران یکی از مهمترین پروندههای مورد توجه واشنگتن در این گفتوگوهاست.

به گزارش تبریز فوری به نقل از تابناک، شهر شنژن چین روز پنجشنبه ۲۸ آبان میزبان یکی از مهمترین دیدارهای دیپلماتیک سالهای اخیر خواهد بود؛ نشستی که در آن رؤسای جمهور سه قدرت بزرگ جهان، دونالد ترامپ، ولادیمیر پوتین و شی جینپینگ، برای نخستین بار در قالب یک نشست سهجانبه مستقیم پشت یک میز قرار میگیرند.
این دیدار در حاشیه اجلاس سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اپک) برگزار میشود و اهمیت آن صرفاً به حضور همزمان سه رهبر قدرتمند جهان محدود نیست؛ بلکه مسئله اصلی، موضوعاتی است که قرار است در این مذاکرات مطرح شود و تأثیری که تفاهم احتمالی آنها بر معادلات بینالمللی خواهد گذاشت.
ایران در دستور کار نشست
در این میان، ایران یکی از مهمترین پروندههای مورد توجه واشنگتن است؛ موضوعی که مقامهای آمریکایی پیشاپیش تأیید کردهاند در دستور کار گفتوگوهای سهجانبه قرار خواهد داشت.
سه موضوع اصلی در دستور کار احتمالی نشست قرار دارند: جنگ ایران، کنترل تسلیحات هستهای و جنگ اوکراین.
برای ترامپ، پرونده ایران اهمیت ویژهای دارد. واشنگتن در شرایطی به دنبال طرح این موضوع با مسکو و پکن است که هر دو کشور روابط سیاسی، اقتصادی و راهبردی با تهران دارند.
مقامهای آمریکایی اعلام کردهاند ترامپ قصد دارد درباره وضعیت ایران و جنگ جاری با همتایان روس و چینی خود گفتگو کند. موضوع برنامه هستهای ایران، آینده درگیریها، امنیت تنگه هرمز و امکان دستیابی به توافق سیاسی نیز میتواند در چارچوب این گفتوگوها مطرح شود.
یکی از اهداف احتمالی ترامپ، ارزیابی میزان همراهی پکن و مسکو با سیاستهای واشنگتن و جلب حمایت آنها برای جلوگیری از تشدید بحران است.
چین به دلیل وابستگی به واردات انرژی و اهمیت تنگه هرمز برای تجارت جهانی، از تداوم اختلال در این آبراه آسیب میبیند. روسیه نیز اگرچه با ایران همکاری راهبردی دارد، اما منافع مستقلی در مذاکرات خود با آمریکا دنبال میکند.
با این حال، منافع سه کشور در پرونده ایران یکسان نیست و همین مسئله دستیابی به توافق مشترک را دشوار میکند.
استقبال متفاوت شی از ترامپ و پوتین
یکی از اتفاقات قابلتوجه پیش از نشست شنژن، تفاوت در سطح استقبال رئیسجمهور چین از رهبران آمریکا و روسیه بود.
شی جینپینگ روز چهارشنبه شخصاً در فرودگاه شنژن به استقبال دونالد ترامپ رفت؛ اقدامی کمسابقه در پروتکل دیپلماتیک چین که توجه رسانههای بینالمللی را به خود جلب کرد.
اما ماجرا درباره ولادیمیر پوتین متفاوت بود. رئیسجمهور روسیه که بامداد چهارشنبه وارد شنژن شد، شخصاً از سوی شی مورد استقبال قرار نگرفت و کای چی، رئیس دفتر رئیسجمهور چین و یکی از عالیترین مقامهای حزب کمونیست، در فرودگاه به استقبال او رفت.
البته این تفاوت به معنای استقبال سرد از پوتین نبود. مراسم استقبال از رئیسجمهور روسیه نیز در سطحی بسیار بالا و با حضور گارد افتخار ارتش آزادیبخش خلق چین برگزار شد.
با این حال، تصمیم شی برای استقبال شخصی از ترامپ را باید در چارچوب محاسبات دیپلماتیک پکن ارزیابی کرد. این اقدام علاوه بر پاسخ متقابل به استقبال شخصی ترامپ از شی در سفر سپتامبر او به آمریکا، پیامی درباره اهمیت مدیریت روابط چین و آمریکا داشت.
پکن در شرایطی با واشنگتن بر سر تجارت، فناوری، محدودیتهای صادرات تراشههای پیشرفته و مسائل امنیتی اختلاف دارد که نمیخواهد این اختلافات به تقابل گستردهتر تبدیل شود.
در مقابل، روابط چین و روسیه از سطح بالایی از همکاری راهبردی برخوردار است و پکن برای نمایش اهمیت این رابطه لزوماً به استقبال شخصی از پوتین نیاز ندارد.
بنابراین، تفاوت در مراسم استقبال نشانه فاصله گرفتن چین از روسیه نیست، اما میتوان آن را نشانهای از اولویت ویژه پکن برای مدیریت رابطه با واشنگتن در مقطع کنونی ارزیابی کرد.
روسیه و ایران در آستانه نشست
در آستانه نشست شنژن، توجه به مواضع ولادیمیر پوتین درباره روابط با ایران اهمیت ویژهای دارد.
روابط تهران و مسکو طی سالهای اخیر وارد مرحله تازهای شده و توافق جامع مشارکت راهبردی دو کشور نیز چارچوب مهمی برای توسعه همکاریها فراهم کرده است.
پوتین در مواضع خود بارها بر اهمیت همکاری با ایران و ضرورت توسعه روابط دوجانبه تأکید کرده است. از نگاه کرملین، تهران یکی از شرکای مهم روسیه در معادلات منطقهای و همکاریهای اقتصادی و سیاسی اوراسیاست.
در همین چارچوب، دیدار اخیر پوتین با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در مسکو اهمیت قابلتوجهی داشت. در این دیدار، تحولات منطقهای، شرایط جنگ، همکاریهای اقتصادی و انرژی و موضوع انتقال گاز روسیه به ایران از مسیر جمهوری آذربایجان مورد بحث قرار گرفت.
این دیدار نشان میدهد که مسکو در شرایط حساس کنونی همچنان کانالهای ارتباطی خود با تهران را در سطح عالی حفظ کرده است.
اهمیت این مسئله برای ایران از آن جهت است که روسیه در مذاکرات پیش رو با ترامپ و شی، درباره پروندهای گفتوگو خواهد کرد که مستقیماً با منافع امنیتی و منطقهای تهران ارتباط دارد.
کنترل تسلیحات و پرونده هستهای
موضوع دیگر نشست، آینده کنترل تسلیحات هستهای است. با پایان اعتبار پیمان استارت نو در فوریه ۲۰۲۶، آخرین چارچوب مهم محدودکننده زرادخانههای هستهای آمریکا و روسیه نیز از میان رفته است.
ترامپ خواهان دستیابی به توافق جدیدی است که علاوه بر آمریکا و روسیه، چین را نیز دربر بگیرد؛ موضوعی که پکن تاکنون نسبت به آن احتیاط نشان داده است.
در کنار این مسئله، برنامه هستهای ایران نیز میتواند بخشی از گفتوگوهای سهجانبه باشد. واشنگتن تلاش خواهد کرد مواضع مسکو و پکن را درباره آینده این پرونده ارزیابی کند.
برای ایران، مهمترین مسئله این است که مذاکرات احتمالی سه قدرت به چارچوبی برای افزایش فشار یا محدود کردن حقوق هستهای کشور تبدیل نشود.
مقایسه با یالتا و نگرانی کشورها
برخی تحلیلگران نشست شنژن را با کنفرانس یالتا در سال ۱۹۴۵ مقایسه کردهاند؛ نشستی که در آن رهبران آمریکا، شوروی و بریتانیا درباره نظم پس از جنگ جهانی دوم گفتوگو کردند.
البته شرایط امروز جهان با سال ۱۹۴۵ تفاوتهای اساسی دارد و اختلاف منافع واشنگتن، مسکو و پکن نیز دستیابی به توافقهای جامع را دشوار میکند.
با این حال، نگرانی اصلی کشورهای خارج از این نشست آن است که قدرتهای بزرگ درباره مسائل امنیتی و سیاسی سایر کشورها بدون حضور مستقیم آنها به تفاهم برسند.
واقعیت این است که هیچیک از سه کشور نمیتواند بدون در نظر گرفتن منافع و مواضع ایران درباره آینده منطقه تصمیم قطعی بگیرد. تهران نیز باید از ظرفیت روابط خود با مسکو و پکن برای جلوگیری از تبدیل شدن پرونده ایران به موضوع معامله میان قدرتهای بزرگ استفاده کند.
نشست شنژن از یک منظر میتواند فرصتی برای کاهش تنش و باز شدن مسیر دیپلماسی باشد؛ اما از منظر دیگر، احتمال دارد به محلی برای هماهنگی فشارهای سیاسی و امنیتی بر ایران تبدیل شود.
نکته مهم این است که روسیه و چین، با وجود همکاری راهبردی با ایران، در سیاست خارجی خود منافع مستقلی دارند و نباید حمایت سیاسی آنها را با تضمین دفاعی یا تعهد نامحدود به منافع تهران یکسان دانست.
منبع: tabnak.ir

تحرکات تازه برای مهار بحران جرفالنصر در عراق





