سازی که در موسیقی محلی خراسان جای خود را به دف میدهد
شمسالله پونه، نوازنده موسیقی محلی، از جایگزینی دف بهجای دایره در موسیقی خراسان خبر داد و بر ضرورت معرفی بیشتر سازهای محلی در صداوسیما تاکید کرد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، شمسالله پونه، نوازنده موسیقی محلی، گفت در حال حاضر دف تا حدودی جای دایره را در موسیقی خراسان گرفته است، چراکه صدای پرطنینتری دارد و از نظر دامنه صوتی و قابلیت ایجاد صدای بیشتر مورد توجه قرار گرفته و بسیاری از گروههای موسیقی امروز به جای دایره از دف استفاده میکنند.
پونه، به گزارش ایسنا، درباره ساز دایره و جایگاه آن در موسیقی محلی خراسان اظهار کرد دایره در بخشهای مختلف خراسان، از شمال و شرق تا جنوب این منطقه، مورد استفاده بوده و شیوه نوازندگی آن متناسب با تفاوتهای موسیقایی هر منطقه متفاوت است.
ویژگیها و کاربرد دایره در خراسان
دایره ساز بسیار سادهای است که از یک چنبره چوبی ساخته میشود و معمولا پوست بزغاله یا بره روی آن میکشند. در گذشته از پوست آهو نیز برای ساخت این ساز استفاده میشده و به گفته برخی، پوست آهو برای ساخت دایره کیفیت بهتری داشته است. دایره معمولا در مراسم دورهمی و در کنار دوتار استفاده میشود و در اجرای ملودیهای ریتمیک، وظیفه ایجاد ریتم را بر عهده دارد. در سالهای اخیر شیوههایی از نوازندگی و ساخت این ساز نیز تغییر کرده و گاهی به جای پوست از موادی مانند تلق استفاده میشود و شیوه ضربهزدن نیز تغییر کرده است.
آموزش سینهبهسینه سازهای محلی
پونه درباره شیوه آموزش سازهای محلی خاطرنشان کرد سازهایی مانند دوتار و دایره معمولا به صورت سینهبهسینه آموزش داده میشوند. در گذشته امکانات آموزشی مانند امروز وجود نداشت و خبری از ابزارهایی مانند لوحهای آموزشی و آموزشهای ضبطشده نبود. فرد علاقهمند به موسیقی معمولا با نگاه کردن به دست نوازنده، شیوه نواختن ساز را یاد میگرفت و در کنار آن باید استعداد و ذوق موسیقایی نیز در وجود فرد وجود داشته باشد تا بتواند سازهایی مانند دوتار یا دایره را بهخوبی یاد بگیرد، چراکه همه افراد توانایی یکسانی برای یادگیری این سازها ندارند.
جایگزینی دف بهجای دایره
او درباره وضعیت امروزی دایره گفت استادانی که در حوزه موسیقی اقوام فعالیت کردهاند بر این نکته تاکید داشتهاند که در گذشته در کنار دوتار، دایره مورد استفاده بوده است. پونه با اشاره به دیدگاه استاد کیوان پهلوان گفت در گفتوگوهایی که با او داشته، پهلوان تاکید میکرده که از گذشته دایره در کنار دوتار استفاده میشده و دف بیشتر در میان کردها و در خانقاهها کاربرد داشته است. افرادی که خودشان اهل موسیقی هستند و موسیقی اصیل را دنبال میکنند، همچنان از دایره استفاده میکنند، اما نسل جدید گاهی به دلیل اینکه صدای دف طنین و هیاهوی بیشتری دارد، به سمت این ساز میرود.
نقش صداوسیما در معرفی سازهای محلی
این هنرمند موسیقی درباره راهکارهای حفظ و تداوم استفاده از سازهای محلی اظهار کرد اگر بخواهیم ریشهای به موضوع نگاه کنیم، صداوسیما باید در معرفی و نمایش سازهای محلی فعالیت بیشتری داشته باشد. سازهایی مانند گیتار که از طریق شبکههای ماهوارهای و برنامههای موسیقی غربی بیشتر دیده میشوند، میان جوانان نیز شناختهشدهتر هستند، اما صداوسیما در معرفی سازهای محلی و ایرانی آنطور که باید تلاش نکرده است. او ادامه داد هر زمان برای برنامههای تلویزیونی ساز میزند، با وجود اینکه دوتار یک ساز محلی است و محدودیتی برای نمایش آن وجود ندارد، گاهی ساز را در سایه یا پشت گل نشان میدهند یا قاب تصویر را از سینه به بالا میبندند و خود ساز دیده نمیشود. او تاکید کرد برای حفظ دایره و دیگر سازهای محلی، باید زمینهای فراهم شود تا نسل جدید این سازها را ببیند، با صدای آنها آشنا شود و بداند که این سازها بخشی از موسیقی و فرهنگ مناطق مختلف ایران هستند.
منبع: www.isna.ir

رونمایی از کتاب ناگفتههای شوش






