۴۰ سال تلاش استاد ایرج کلهر برای کوک اصیل تار در ملایر
استاد «ایرج کلهر» بیش از چهار دهه است در کارگاهی در ملایر به ساخت تخصصی تار مشغول است و سالانه حدود ۶ تار با الگوی سازهای استاد یحیی و نزدیک به ۲۰ ساز کارگاهی تولید میکند.

گالری تصویری
۶ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، در شهر ملایر در دل کارگاهی که بوی چوب توت و گردو با نوای سازها در هم میآمیزد، استاد «ایرج کلهری» بیش از چهار دهه است به ساخت ساز مشغول است؛ هنری آمیخته با دانش موسیقی، شناخت عمیق چوب، ظرافتهای فنی و ذوقی سرشار.
به گزارش ایرنا، کارگاه این هنرمند در شهرک صنعتی مبلمان ملایر قرار دارد و فعالیتش نمونهای از ظرفیتهای صنایعدستی و هنرهای سنتی این شهرستان در حفظ و استمرار هنر سازسازی ایرانی به شمار میرود.
از تهران تا ملایر؛ مسیر یادگیری
استاد «ایرج کلهری» آموختن این هنر را در تهران و نزد استاد وجدانی آغاز کرد و دو سال نیز از محضر استاد لطفی بهره برد؛ تجربههایی که بنیان دانش و مهارت حرفهایاش را شکل داد.
در سالهای نخست فعالیت، ساخت سازهایی همچون ویولن، سنتور، کمانچه، تار و سهتار را تجربه کرد، اما امروز بهصورت تخصصی به ساخت تار میپردازد و تمام دانش و ظرافت هنری خود را بر این ساز متمرکز کرده است.
او در روایت خود میگوید: «تنها ۱۶ سال داشتم و پنج کلاس درس خوانده بودم که تصمیم گرفتم دنبال نوازندگی و موسیقی بروم؛ به همین خاطر از سال ۱۳۶۶ وارد این هنر شدم و الفبایی از این هنر نمیدانستم و حتی کسی هم نبود که مرا با این حرفه آشنا کند.»
او ادامه میدهد: «چندین بار به اصفهان سفر کردم و در هنرستان این شهر دست و پا شکسته چیزهایی فرا گرفتم. به خاطر اینکه خودم کنجکاو به آموختن بیشتر بودم، به تهران رفتم و با اساتید بزرگی همچون رضا بحطانی و محمدرضا لطفی آشنا شدم.»
به گفته وی حدود ۱۰ سال شاگرد استاد بحطانی بود و در مکتبخانهای در خیابان جمهوری تهران نزد او درس آموخت و پس از درگذشت استاد، نزد استاد لطفی درسهای بیشتری آموخت. او میافزاید: «همه این کارها باعث نشد که من به خود غرّه شوم و بگویم که دیگر هنرم تکمیل شده است.»
چوب توت و گردو؛ سالانه ۶ تار به الگوی استاد یحیی
در کارگاه او، هر تار حکایت انتخاب دقیق چوب است؛ کاسه تارها از چوب توت و دسته آنها از چوب گردو تهیه میشود؛ انتخابهایی که در کیفیت صوتی، استحکام و زیبایی ساز نقشی تعیینکننده دارند.
استاد کلهر سالانه حدود ۶ تار با الگوی سازهای استاد یحیی و نزدیک به ۲۰ ساز کارگاهی تولید میکند. او تمام فرآیند سازسازی را خودش انجام میدهد، از انتخاب چوب تا آخرین پرداخت؛ روی تارهایی که میسازد اسم «ایرج» حک میشود.
او که به شوق علاقه به مولانا، حافظ و سعدی مسیر سازسازی را در پیش گرفت، امروز نهفقط برای مشتریان داخلی که برای سفارشدهندگان اروپا و آمریکا تار میسازد و ساز ۶ سیم را برای یکی از مشتریانش در منچستر انگلیس ساخته است.
نشان مهر اصالت یونسکو و ساز تسلا
استاد «ایرج» در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۲ (۱۳۸۹ و ۱۳۹۱) موفق به کسب نشان «مهر اصالت یونسکو» شد؛ نشانی که هنر تارسازی او را صاحب معیارهایی همچون مرغوبیت در تولید، اصالت فرهنگی، نوآوری در مهارتها، قابلیت عرضه در بازارهای جهانی و مواد اولیه و فرآیندهای سازگار با محیط زیست کرده است.
ملایر در دفتر خاطرات هنری خود روزهای روشن بسیاری را ثبت کرده است و دسترنج چهل ساله استاد «ایرج کلهری» با بهرهگیری از فن ریاضیات «نیکولا تسلا» و راز اعداد ۳، ۶ و ۹، هنر تارسازی را بر بام دنیا نشانده است. او نشان «تسلا» را نیز بر سازهای تازهاش مینشاند و در طرف دیگر ساز اسم تسلا را حک میکند. سال ۱۴۰۰ بود که سازهای استانداردش را درست کرد.
استاد کلهر تن خشکیده چوب را میتراشد و صیقل میدهد و با دستان هنرمندش به چوب بیجان، جان میبخشد تا سازی پدید آید که به گفته خودش «درمانگر» است و اصالت هنر موسیقی و فرهنگ ایران زمین را به فرهنگهای دیگر نقاط جهان پیوند میزند.
در آموختن و آموزش دادن غروری ندارد؛ برادرانش همه شاگردان خودش بودند و همه آنها تارساز هستند، پسرش نیز شاگرد خودش است و امروز یک تارساز خوب است.
گلایه از وام، دلالان و بیمه
با این حال این مسیر خالی از گلایه نیست. استاد کلهر معتقد است: «در جامعه ما سنگاندازی برای دادن وام زیاد است، در حالیکه باید تسهیلگری کنند و زمانبر نباشد؛ من اگر پول داشتم که وام نمیخواستم.»
او ادامه میدهد: «قبلا در زیرزمین منزلم کار میکردم که خُرد خُرد تار فروختم و کارگاهم را ساختم؛ فقط یکبار ۵۰ میلیون تومان وام گرفتم و ۱۰۰ میلیون تومان به بانک برگرداندم.»
از دیگر مشکلات او، ورود دلالان و افراد غیرحرفهای است. زمانی خودش در روستاها چوب میخرید، اما آرامآرام پای دلالان وسط آمد و اکنون فقط نقدی چوب میفروشند و تهیه مواد اولیه سخت شده است.
به گفته وی امروز افرادی وارد این حرفه شدهاند که اصلا تخصصی ندارند، با هر چوبی تار درست میکنند و اندازه را هم بلد نیستند. او میگوید: «یک هنرمند نباید دغدغه بیمه داشته باشد» و این مشکلات موجب شده به جز بیمه سلامت، هیچ بیمه دیگری نداشته باشد.
ملایر یکی از قطبهای سازسازی در کشور به شمار میرود. هماکنون بیش از ۲۰۰ کارگاه سازسازی در شهرستان ملایر شناسایی شده که به طور میانگین در هر کارگاه سه نفر مشغول به کار است و در مجموع بیش از یکهزار هنرمند در این حوزه فعالیت میکنند.
منبع: www.irna.ir

کتاب در عصر پاسخهای فوری؛ آیا فرصت اندیشیدن داریم؟











