تهرانی‌ها برای مقابله با آلودگی هوا چه بخورند؟

به گزارش ایرنا، با افزایش غلظت ذرات معلق (PM۲.۵) در هوای پایتخت و صدور هشدارهای سازمان هواشناسی، کارشناسان حوزه سلامت بر لزوم اتخاذ تدابیر حمایتی در رژیم غذایی برای کاهش اثرات مخرب آلودگی هوا بر سیستم تنفسی و قلبی-عروقی تأکید کردند.

بر اساس گزارش های موجود، شاخص کلی کیفیت هوای تهران از ۱۵۳ به ۱۳۰ (ناسالم برای گروه‌های حساس) رسیده است. البته کیفیت هوا در نقاط مختلف یکسان نیست، حدود ساعت ۹ صبح امروز، شاخص ایستگاه شهرری (حرم حضرت عبدالعظیم) ۱۶۸ و شاخص نقاط شمال تهران تا ۵۲ (اراج) هم می رسد.

نقش آنتی‌اکسیدان‌ها در برابر ذرات معلق

منصور رضایی دکترای تخصصی علوم تغذیه و رژیم درمانی بیمارستان دکتر مسیح دانشوری افزود: «ذرات معلق می‌توانند از طریق سیستم تنفسی وارد جریان خون شده و باعث ایجاد التهاب در بافت‌ها شوند» و در روزهای آلوده تهران، تمرکز بر مصرف مواد مغذی که خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند، به یک ضرورت تبدیل می‌شود.

وی اظهار داشت: «نوشیدن آب کافی برای کمک به دفع سموم از طریق کلیه‌ها و حفظ رطوبت مخاط گلو و مجاری تنفسی حیاتی ضروریست» و مصرف انواع سبزیجات با رنگ‌های متنوع از جمله سبز تیره، قرمز و بنفش که سرشار ویتامین ها هستند، می‌تواند اثرات التهابی ناشی از ذرات معلق را در بدن کاهش دهد.

رضایی با اشاره به اینکه مصرف غذاهای فرآوری شده و شور در هوای آلوده تهران ممنوع است، ادامه داد مصرف نمک و غذاهای سنگین می‌تواند فشار خون را افزایش داده و در کنار اثرات آلودگی هوا، فشار مضاعفی بر سیستم قلبی، عروقی وارد کند.

به گفته این متخصص تغذیه، آلودگی هوا، به‌ویژه ذرات معلق، باعث تولید رادیکال‌های آزاد در بدن می‌شود که به سلول‌ها آسیب می‌زنند. مصرف مواد غذایی سرشار از آنتی‌اکسیدان‌ها اولین خط دفاعی بدن است. این مواد با خنثی کردن رادیکال‌های آزاد، از فرآیند التهاب در بافت‌های ریوی و عروقی جلوگیری کرده و از آسیب‌های اکسیداتیو سلولی می‌کاهند.

ویتامین‌ها و مواد مغذی توصیه‌شده

رضایی تصریح کرد ویتامین C یکی از شناخته‌شده‌ترین آنتی‌اکسیدان‌ها برای مقابله با آلودگی است. مصرف مرکبات مانند پرتقال، گریپ‌فروت و لیموترش، و همچنین فلفل دلمه‌ای و کلم بروکلی، می‌تواند سطح دفاعی مخاط تنفسی را بالا ببرد. این ویتامین نه تنها به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند، بلکه به بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده از اثرات آلاینده‌ها نیز کمک می‌نماید.

وی اظهار داشت در حالی که ویتامین C در محیط‌های آبی سلول عمل می‌کند، ویتامین E در غشای چربی سلول‌ها مستقر می‌شود. مصرف مغزها مانند بادام و گردو و روغن‌های گیاهی سالم که سرشار از ویتامین E هستند، می‌تواند از تخریب غشای سلول‌ها در برابر آلاینده‌های محیطی جلوگیری کند و سلامت سلول‌های ریوی را حفظ کند.

این متخصص تغذیه افزود پیش‌سازهای ویتامین A مانند بتاکاروتن که در هویج، کدو تنبل و سبزیجات برگ سبز تیره یافت می‌شوند، نقش مهمی در حفظ سلامت مجاری تنفسی دارند. این بافت‌ها اولین سد دفاعی در برابر ورود ذرات آلودگی هستند و تقویت آن‌ها از ورود عمیق‌تر آلاینده‌ها به ریه‌ها جلوگیری می‌کند.

رضایی ادامه داد آلودگی هوا مستقیماً با التهاب سیستم عروقی و تنفسی در ارتباط است. مصرف منابع غنی از امگا ۳ مانند ماهی‌های سالمون و قزل‌آلا، دانه‌های چیا و بذر کتان، به دلیل خواص ضدالتهابی قدرتمند، می‌تواند شدت پاسخ‌های التهابی بدن به ذرات معلق را کاهش داده و سلامت قلب را در روزهای آلوده تضمین کند.

وی افزود آلودگی هوا می‌تواند منجر به افزایش سطح استرس در بدن شود. مصرف مواد غذایی حاوی منیزیم مانند اسفناج، حبوبات و غلات کامل، به تنظیم سیستم عصبی و کاهش پاسخ‌های استرس‌زای بدن کمک می‌کند که این امر در مدیریت واکنش‌های التهابی غیرمستقیم بسیار مؤثر است و مصرف پروتئین‌های باکیفیت و هضم‌پذیر مانند تخم‌مرغ، حبوبات و گوشت‌های سفید، بستری مناسب برای سنتز پروتئین‌های ترمیمی و تقویت سیستم ایمنی فراهم می‌آورد.

پرهیز از غذاهای التهاب‌زا

رضایی خاطرنشان کرد در کنار مصرف مواد مفید، باید از مصرف غذاهای فرآوری شده، قندهای مصنوعی و چربی‌های ترانس پرهیز کرد. این مواد با افزایش سطح التهاب در بدن، اثرات مخرب آلودگی هوا را دوچندان کرده و ریسک بروز مشکلات تنفسی و قلبی را در روزهای با کیفیت هوای پایین، به شدت افزایش می‌دهند.

آنچه مسلم است، با توجه به چالش‌های موجود در کیفیت هوای پایتخت، ارتقای سطح آگاهی عمومی در زمینه مدیریت تغذیه‌ای و سبک زندگی، یکی از ابزارهای کم‌هزینه اما مؤثر در حوزه سلامت عمومی برای کاهش بار بیماری‌های غیرواگیر ناشی از عوامل محیطی محسوب می‌شود.