۶ پیشنهاد نصراللهی برای بازسازی نظام رسانهای کشور
اکبر نصراللهی، رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکز، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به تحولات بنیادین محیط رسانهای، ۶ پیشنهاد برای بازسازی نظام رسانهای و بازسازی اعتماد عمومی مطرح کرد.

به گزارش ایسنا، اکبر نصراللهی ـ رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی ـ در پاسخ به پرسشی درباره تحقق کارکردهای رسانه در فضای امروز ایران و لزوم همگرایی آنها بهویژه در شرایط بزنگاه، اظهار کرد: پیشرفت تکنولوژیهای ارتباطی، پدیده موسوم به ۵A و پدیده ارتباط جمعی شخصی، محیط رسانهای را با تغییرات بنیادین و گسترده روبهرو کرده است. در این محیط، رسانه دیگر صرفا یک سازمان رسمی، روزنامه، خبرگزاری یا شبکههای رادیو و تلویزیونی نیست، بلکه شبکههای اجتماعی، پلتفرمها، رسانههای جمعی شخصی یعنی انسانرسانهها و هوش مصنوعی، محیط پیچیده، رقابتی و بههمپیوستهای از جریان اطلاعات را شکل دادهاند.
او افزود در چنین شرایطی، انحصار کنشگری بهویژه در تولید و توزیع خبر از بین رفته و سرعت انتشار، تنوع منابع و قدرت اثرگذاری مخاطبان و کاربران بهشدت افزایش یافته است. به گفته او، امروز ممکن است یک اتفاق اجتماعی، اقتصادی، سیاسی یا امنیتی ابتدا در شبکههای اجتماعی مطرح شود و سپس رسانههای رسمی به آن واکنش نشان دهند. او این مسئله را با نظریه «تأثیر فضای مجازی» تبیین کرد که در کتاب «شهروندان در مقابل خبرنگاران» توضیح داده شده است.
نصراللهی یکی از بحرانهای رسانههای رسمی کشور را فاصله میان ظرفیتهای آنها و میزان تحقق کارکردهای مورد انتظار، بهویژه در حوادث و رویدادهای بحرانی دانست و تاکید کرد در شرایط کنونی کشور، بهویژه پس از تجربه جنگ و مواجهه با تهدیدهای امنیتی، سیاسی و شناختی، اهمیت این موضوع دوچندان شده است. به گفته او، در امور ملی و موضوعات راهبردی مورد نیاز مردم، رسانه بخشی از زیرساخت امنیت ملی و تابآوری اجتماعی است و اگر رسانه نتواند به موقع، دقیق، جامع، جذاب، دوطرفه، مستند و متناسب با نیاز مخاطب اطلاعرسانی کند، خلأ خبری ایجاد میشود و این خلأ را رسانههای معارض با روایتهای خود پر میکنند.
آسیبهای روایتگری در بحران
نصراللهی آسیبهای مهم روایتگری در مدیریت رسانهای بحران را چهار وضعیت دانست: فقدان روایت، روایت با تأخیر، روایتهای متعارض و نداشتن روایت برتر. به گفته او، این چهار وضعیت بهویژه در بحرانهای امنیتی و ملی میتوانند به کاهش اعتماد عمومی، افزایش ابهام و تشدید نگرانی جامعه منجر شوند. او تاکید کرد رسانهها باید به سمت روایت اول، روایت ملی، روایت مستند، جامع، مستمر، مکمل و متناسب با نیازهای واقعی مردم حرکت کنند.
همگرایی به معنای تکصدایی نیست
او درباره همگرایی رسانهها تصریح کرد: «همگرایی به معنای یکسانسازی رسانهها، حذف تفاوت دیدگاهها یا تبدیل همه رسانهها به تکصدایی نیست.» به گفته نصراللهی، جامعه به تنوع رسانهای، دیدگاههای متفاوت و امکان نقد و پرسشگری نیاز دارد و همگرایی باید در اصول حرفهای، منافع ملی، مسئولیت اجتماعی، صحت اطلاعات و راهبردهای مواجهه با بحران ایجاد شود.
او برای مثال بیان کرد در شرایط تهدید امنیتی، همه رسانهها باید در انتشار اطلاعات حساس، تصاویر اماکن امنیتی، اخبار تأییدنشده و شایعات اصول مشترکی را رعایت کنند، اما این موضوع نباید مانع طرح پرسشهای مردم شود. او گفت: «امنیت ملی و حق مردم به دانستن، دو مفهوم متعارض نیستند؛ هنر مدیریت رسانهای این است که میان این دو توازن برقرار کند.»
نصراللهی پیشنهاد تهیه پروتکلهای فعالیت رسانهها در شرایط بحران و شکلگیری نظام هماهنگی و همافزایی رسانهای را مطرح کرد که در آن رسانههای رسمی، خبرگزاریها، مطبوعات، رسانههای محلی، رسانههای تخصصی و حتی رسانههای اجتماعی به رسمیت شناخته شوند. به گفته او، این پروتکلها باید بهجای صدور دستورهای یکطرفه، بر تبادل اطلاعات معتبر، دسترسی سریع خبرنگاران به منابع رسمی، هماهنگی در اطلاعرسانی، مقابله مستند با شایعات و پاسخگویی مسئولان در زمان ایمن تاکید کند.
فرسایش چندبعدی رسانههای رسمی
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به اینکه رسانهها در سالهای اخیر رشد کمی و کیفی داشتهاند، بیان کرد رسانهها با نوعی فرسودگی و بحران مواجه هستند. به گفته او، فرسایش رسانههای رسمی چندبعدی است که چهار بعد آن برجستهتر هستند: فرسایش سرمایه انسانی و انگیزه حرفهای روزنامهنگاران، فرسایش مدل اقتصادی رسانهها، فرسایش کارکرد و مرجعیت رسانهای و فرسایش اعتماد عمومی.
او تاکید کرد در عصر تعدد رسانهها، رسانهای که نتواند نیازهای مردم را بشناسد و به پرسشهای واقعی آنان پاسخ دهد، به تدریج مرجعیت خود را از دست میدهد و نتیجه آن ریزش مخاطب و پدیده وارونگی افکار عمومی است. او افزود این مسئله مختص ایران نیست، اما در ایران جدیتر است. او گفت آینده رسانههای ایران به انتخاب راهبردی مسئولان و رسانهها وابسته است و با این حال آینده رسانههای کشور را تیره و ناامیدکننده نمیبیند، زیرا ایران از ظرفیت انسانی، علمی، فرهنگی و فناورانه قابل توجهی برخوردار است.
۶ پیشنهاد برای بازسازی نظام رسانهای
نصراللهی شش پیشنهاد مشخص را اینگونه مطرح کرد: اول؛ بازسازی اعتماد عمومی بهعنوان اولویت نخست، که حاصل صداقت، دقت، شفافیت، پاسخگویی و رعایت انصاف است. دوم؛ اصلاح مدل حکمرانی و مدیریت رسانه و حرکت از مدیریت روزمره و واکنشی به مدیریت راهبردی و آیندهنگر. سوم؛ جدی گرفتن اقتصاد رسانه و توسعه مدلهای درآمدی جدید، اشتراک دیجیتال و حمایت شفاف، بدون منجر شدن به وابستگی محتوایی. چهارم؛ تحول دیجیتال فراتر از حضور در شبکههای اجتماعی با استفاده از دادهمحوری، هوش مصنوعی، روزنامهنگاری دادهمحور و راستیآزمایی دیجیتال.
پنجمین پیشنهاد او، آموزش و بازآموزی نیروی انسانی بود. او تاکید کرد روزنامهنگار امروز علاوه بر مهارتهای کلاسیک، باید سواد داده، سواد الگوریتمی، شناخت هوش مصنوعی، امنیت دیجیتال و مهارت راستیآزمایی داشته باشد. ششمین پیشنهاد، مسئلهمحور و راهحلمحور کردن رسانهها بود؛ به این معنا که رسانه ریشه مسائل را بررسی کند، مسئولان را به پاسخگویی وادار کند و راهحلهای قابل اجرا ارائه دهد.
او در پایان تاکید کرد مسئله امروز رسانههای ایران صرفا کمبود رسانه یا ضعف فناوری نیست، بلکه بازسازی مرجعیت رسانهای و اعتماد عمومی است. به گفته او، اعتماد عمومی، امید اجتماعی و تابآوری مردم از مؤلفههای مهم امنیت ملی هستند و رسانه در شکلگیری هر سه نقش تعیینکننده دارد.
منبع: www.isna.ir

نماینده تهران: اجرای قانون جوانی جمعیت در برخی دستگاهها ناقص است






