بابالمندب؛ جبهه دوم دریایی در رویارویی آمریکا و ایران
بابالمندب به امتداد عملیاتی رویارویی آمریکا و ایران تبدیل شده است؛ در سپتامبر ۲۰۲۶ حجم ترانزیت حدود ۴۷ درصد کمتر از سطح پیش از بحران بود و فرسایش طولانی محتملترین مسیر کوتاهمدت ارزیابی میشود.

به گزارش تبریز فوری به نقل از خبرگزاری آنادول، بابالمندب دیگر صحنهای مجزا از درگیری یمن نیست؛ به امتداد عملیاتی رویارویی گستردهتر آمریکا و ایران تبدیل شده است، بهگونهای که فشار در دریای سرخ آثار اختلال در دریانوردی از تنگه هرمز را تشدید میکند. حوثیها برای ایجاد پیامد راهبردی نیازی به بستن تنگه ندارند؛ افزایش ریسک ادراکشده برای تغییر مسیر کشتیها و افزایش حق بیمه کافی است.
به گزارش خبرگزاری آنادول (Anadolu)، از اواخر ۲۰۲۳ درگیری یمن از حاشیه توجه بینالمللی به مرکز دستورکار امنیت دریایی جهانی منتقل شده است. اداره دریانوردی آمریکا بیش از ۱۰۰ حمله جداگانه به کشتیهای تجاری بین نوامبر ۲۰۲۳ تا اکتبر ۲۰۲۵ را ثبت کرده که کشتیهای مرتبط با بیش از ۶۰ کشور را تحت تأثیر قرار داده است. با گسترش رویارویی واشنگتن و تهران در سال ۲۰۲۶، این تنگه به گرهای در شبکهای بههمپیوسته از گلوگاههای دریایی پیونددهنده هرمز و سوئز تبدیل شد، نه صرفا یک گذرگاه تجاری تحت تهدید. بابالمندب تا زمانی که یمن بهعنوان یک صحنه دریایی مجزا در نظر گرفته شود، امن نخواهد شد و در مرکز بنبست، ناتوانی همه طرفها در تبدیل توان نظامی به دستاورد سیاسی پایدار قرار دارد.
نگاه متفاوت بازیگران و جغرافیای تنگه
تهران یمن را یکی از اجزای شبکهای گستردهتر از عرصهها میبیند که از طریق آن میتواند فراتر از خاک ایران بر دشمنانش فشار وارد کند و در عین حال درجه قابل توجهی از انکارپذیری را حفظ کند. واشنگتن نیز تشدید اقدامات حوثیها را ابزاری از سوی ایران برای پراکنده کردن داراییهای دریایی و هوایی آمریکا میداند. با این حال، فروکاستن هر اقدام حوثیها به تصمیم مستقیم ایران، محاسبات داخلی خود این جنبش را نادیده میگیرد، بهویژه آنچه به بقای سازمانی و جایگاه چانهزنی آن در یمن مربوط میشود.
جنگ منطقهای ۲۰۲۶ این پیوند را عمیقتر کرد. با اختلال در دریانوردی از تنگه هرمز، عربستان سعودی به صادرات از دریای سرخ از طریق ینبع وابستهتر شد. در ژوئیه ۲۰۲۶، حوثیها محدودیتهایی را برای کشتیهای مرتبط با بنادر سعودی اعلام کردند و به این ترتیب همان مسیر جایگزین را هدف قرار دادند. جریان نفت از بابالمندب در سهماهه دوم ۲۰۲۶ به ۸٫۱ میلیون بشکه در روز رسید؛ رقمی که بیش از آنکه نشاندهنده بهبود امنیت باشد، بازتاب تغییر مسیر محمولهها از هرمز است.
از نظر جغرافیایی، این تنگه حدود ۲۹ کیلومتر (۱۸ مایل) عرض دارد، هرچند کانالهای مؤثر دریانوردی آن بهمراتب باریکتر است. جزیره میون که با نام جزیره پریم نیز شناخته میشود، در نزدیکی مرکز آن قرار دارد و جزایر و خطوط ساحلی پیرامون، نقاط دید راهبردی فراهم میکنند که ممکن است برای مقاصد نظامی استفاده شوند. این جغرافیا به بازیگری با منابع محدود امکان میدهد اثری نامتناسب با توان نظامی متعارف خود ایجاد کند: صرف افزایش ریسک ادراکشده ممکن است برای تغییر مسیر کشتیها به گرد دماغه امید نیک کافی باشد. کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل متحد (آنکتاد) برآورد کرد که اختلالها در دریای سرخ در سال ۲۰۲۴ فاصلههای حملونقل دریایی جهانی را ۱۷ درصد افزایش داد. در سپتامبر ۲۰۲۶، این تنگه ۱۲۱۵ تردد ثبت کرد که حدود ۴۷ درصد کمتر از سطح پیش از بحران بود. از این رو باید میان کنترل تنگه و برخورداری از ظرفیت تهدید دریانوردی از طریق آن تمایز قائل شد. حوثیها هر دو ساحل را کنترل نمیکنند، اما میتوانند عبور را از نظر تجاری پرهزینه و از نظر عملیاتی نامطلوب کنند.
بازیگران ذیربط از یک منظر به تنگه نگاه نمیکنند. برای حوثیها، ابزاری برای بازدارندگی و شناسایی است؛ برای ایران، امتداد نفوذ در دو گلوگاه؛ برای عربستان سعودی، خط دفاعی برای حفاظت از سواحل غربی و پروژههای توسعه؛ و برای آمریکا و متحدانش، بخشی از مشترکات جهانی. چین ترتیبات عملگرایانه را برگزیده و تماسهای مستقیمی با حوثیها برای تأمین عبور نفتکشهای خود برقرار کرده است. مصر بدون آنکه طرف مستقیم درگیری باشد با کاهش درآمدهای کانال سوئز روبهروست، در حالی که رژیم صهیونیستی تنگه را از منظر امنیت تجارت و بنادر جنوبی خود میبیند.
توازن نظامی بدون نتیجه سیاسی پایدار
بر این اساس، بهرهمندان اصلی کوتاهمدت بازیگرانی هستند که میتوانند تهدید دریایی را با هزینهای قابل تحمل به اهرم سیاسی تبدیل کنند، در حالی که بار گستردهتر بر اقتصاد منطقهای و جهانی و بیشترین سهم بر دوش جمعیتهای فقیرتر است.
هزینههای نظامی عربستان سعودی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۳٫۲ میلیارد دلار رسید، در مقایسه با ۷٫۴ میلیارد دلار برای ایران؛ نسبتی حدود ۱۱ به ۱. با این حال، این اختلاف سرنوشت سیاسی یا نظامی را تعیین نکرده است. ائتلاف ضدحوثی از برتری هوایی و مشروعیت بینالمللی برخوردار است، اما اختلافها میان اجزای اصلی میدانی آن، از جمله شورای انتقالی جنوب و نیروهای مشترک، فرماندهی یکپارچه و دستاوردهای سرزمینی پایدار را با مانع روبهرو کرده است. حوثیها در مقابل از رهبری متمرکز، ظرفیت اثباتشده برای جذب ضربات و توان مونتاژ محلی پهپادها و موشکها با حمایت جمهوری اسلامی ایران بهره میبرند.
حتی حمله دولت به مناطق ساحلی نزدیک تنگه در اکتبر ۲۰۲۶ با روایتهای متناقض درباره کنترل برخی مواضع و جزایر همراه بود. درس اصلی این است که کنترل قلمرو بهطور خودکار امنیت دریا را تأمین نمیکند و کاهش موقت حملات به معنای از بین رفتن ظرفیت ازسرگیری آنها نیست.
سناریوها و مسیر پیش رو
مسیر بحران به تعامل چهار متغیر مرتبط با تحولات بابالمندب بستگی دارد: جهت رویارویی آمریکا و ایران؛ ظرفیت حوثیها برای تداوم تهدید؛ توان دولت یمن و متحدانش برای تحکیم کنترل ساحلی؛ و تمایل طرفها به مذاکره درباره امنیت دریایی. تعامل آنها چهار سناریوی اصلی را پدید میآورد که از نظر احتمال و پیامدهای امنیتی و اقتصادی متفاوتاند.
مقایسه این چهار سناریو نشان میدهد که تداوم فرسایش نهتنها ناشی از ظرفیت طرفها برای تداوم عملیات نظامی، بلکه ناشی از ناتوانی مداوم آنها در تبدیل قدرت قهری به یک توافق سیاسی باثبات است. یک آتشبس تاکتیکی میتواند به حوثیها برای بازسازی زرادخانه و تحکیم دستاوردهایشان زمان بدهد. سناریوی نهادی در مقابل از پیشفرضی متفاوت حرکت میکند: امنیت دریایی در نهایت به ایجاد یک بدیل سیاسی و امنیتی زیستپذیر در میدان وابسته است، نه اتکای عمدتا به قدرت هوایی.
اختلال در دریانوردی از بابالمندب بازتاب یک عدم توازن سیاسی و نهادی عمیقتر در یمن و محیط منطقهای آن است. حملات نظامی ممکن است بهطور موقت بسامد حملات را کاهش دهند، اما نه منابع قدرت حوثیها را از بین میبرند و نه مانع بهرهبرداری این جنبش از تنگه در چرخههای renewed تشدید میان تهران و واشنگتن میشوند. از این رو امنیت پایدار دریانوردی مستلزم اقداماتی است که هم تهدید فوری دریانوردی و هم شرایط سیاسی زمینهساز آن را مخاطب قرار دهد و چهار اولویت سیاستی از این تحلیل نتیجهگیری میشود.
پرسش تعیینکننده در مرحله بعد این نخواهد بود که چه کسی ظرفیت تهدید بابالمندب را دارد، بلکه این خواهد بود که چه کسی میتواند اهرم جغرافیایی را بدون کشاندن منطقه به جنگی گستردهتر به یک ترتیبات امنیتی باثبات تبدیل کند.
منبع: www.aa.com.tr

انفجار گاز در تفلیس؛ ۶ کشته در فروریختن ساختمان مسکونی





