گروسی در پی دبیرکلی سازمان ملل؛ حمایت ترامپ کمک یا مانع؟
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، برای جانشینی آنتونیو گوترش نامزد دبیرکلی سازمان ملل شده و در تازهترین نظرسنجی شورای امنیت در جایگاه دوم قرار گرفته است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در پی تصدی سمت دبیرکلی سازمان ملل و جانشینی آنتونیو گوترش است.
به گزارش الجزیره، نامزد ۶۵ ساله آرژانتینی در تازهترین نظرسنجی غیررسمی شورای امنیت سازمان ملل با ۹ رأی «تشویق» و ۴ رأی «عدم تشویق» پس از ربکا گرینسپن از کاستاریکا در جایگاه دوم قرار گرفته است. در مجموع هشت نامزد همچنان در رقابت باقی هستند.
برای انتخاب دبیرکل، یک نامزد به دستکم ۹ رأی موافق از شورای امنیت ۱۵ عضوی نیاز دارد، بدون آنکه هیچیک از پنج عضو دائم دارای حق وتو، یعنی آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین، مخالفت کنند. سپس مجمع عمومی ۱۹۳ عضوی سازمان ملل باید گزینه نهایی را تأیید کند. گوترش باید تا ۳۱ دسامبر سمت خود را ترک کند.
کارنامه گروسی در آژانس بینالمللی انرژی اتمی
گروسی از زمان انتصاب بهعنوان مدیرکل آژانس در سال ۲۰۱۹، با رویکرد عملی در دیپلماسی بحران در مناطق جنگی شناخته شده است؛ از جمله هدایت شخصی تیمهای بازرسی به نیروگاههای هستهای زاپوریژیا و چرنوبیل اوکراین پس از حمله تمامعیار روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲.
یان ووترز، استاد حقوق بینالملل در دانشگاه لوون بلژیک، گفت گروسی «نهاد فنی نظارتی را به یک بازیگر دیپلماتیک بسیار sichtbarer، فعال و پرتحرک تبدیل کرده است». او افزود گروسی از طریق «دیپلماسی رفتوبرگشت مداوم و تعامل مستقیم با رهبران جهان» جایگاه جهانی آژانس را ارتقا داده است.
به گفته ووترز، گروسی در اوکراین با «تمرکز بر ایمنی فنی بهجای حاکمیت سرزمینی، با موفقیت هشت آتشبس موضعی میان روسیه و اوکراین را برای امکان تعمیرات حیاتی نیروگاه» در طول جنگ برقرار کرد.
با این حال اسکیل خیمنز مارتینز، استاد دانشکده حقوق پمپئو فابرا در بارسلون، گفت این نقش بسیار فعال، روسیه دارای حق وتو را «خشمگین» کرده است، زیرا مسکو معتقد است او از جایگاه خود بهعنوان رئیس آژانس فراتر رفته است.
مخالفتها و موضوع ایران
هیچیک از پنج عضو دائم بهصورت علنی ترجیح خود را اعلام نکردهاند، اما ساوت چاینا مورنینگ پست گزارش داده پکن گروسی را بهدلیل نزدیکی بیش از حد به واشنگتن کنار گذاشته و در عوض از گرینسپن حمایت میکند. تحلیلگران میگویند چین و روسیه احتمالا از نامزدی همسو با واشنگتن حمایت نمیکنند.
هرچند ایران عضو شورای امنیت نیست، اما مخالفت خود را با دبیرکلی گروسی اعلام کرده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، آژانس را متهم کرد که تحت نفوذ بیش از حد آمریکا و کشورهای اروپایی در «گزارشدهی یکسویه و مغرضانه درباره برنامه هستهای صلحآمیز ایران» قرار دارد.
آژانس برآورد کرده ایران پیش از حملات ژوئن ۲۰۲۵ اسرائیل و آمریکا به تأسیسات هستهایاش، ۴۴۰.۹ کیلوگرم (۹۷۲ پوند) اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشته است. در حالی که اورانیوم باید تا ۹۰ درصد غنی شود تا به سطح تسلیحاتی برسد، این فرایند در سطح ۶۰ درصد سریع انجام میشود. به گفته آژانس، این مقدار در صورت غنیسازی بیشتر برای ساخت ۱۰ سلاح هستهای کافی است.
خیمنز مارتینز گفت گروسی احتمالا میتواند در برابر چنین انتقادهایی مقاومت کند «زیرا اکثریت حکام آژانس با رویکرد او درباره ایران موافق هستند». او افزود: «در چارچوب سازمان ملل احتمالا کمی جنجال ایجاد میشود، اما فکر نمیکنم رأیهای زیادی را تغییر دهد.»
برنامه اصلاحات و رقابت انتخاب نخستین زن
گروسی با دستور کار اصلاح سازمان ملل وارد رقابت شده؛ دستوری که به نفع دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و متحد سیاسی او خاویر میلی، رئیسجمهور آرژانتین، ارزیابی میشود. میلی نهادهای بینالمللی را تهدیدی برای حاکمیت ملی و آزادی فردی دانسته و سازمان ملل را «بیفایده» و دیپلماتهای آن را «انگلهای مغرور مهلک» توصیف کرده است.
میلی که در سال ۲۰۲۳ انتخاب شد، اختلاف دیرینه با بریتانیا بر سر حاکمیت جزایر فالکلند، که آرژانتین آن را مالویناس مینامد، احیا کرده و به نمایندگان سازمان ملل گفته اصل تعیین سرنوشت نباید درباره ساکنان آنجا اعمال شود. دولت ترامپ نیز منتقد جدی سازمان ملل بوده، از نهادهای کلیدی خارج شده، بودجه آن را کاهش داده و در آغاز جنگ علیه ایران در فوریه این نهاد را دور زده است.
خیمنز مارتینز گفت گروسی فردی نزدیک به میلی و ترامپ دیده میشود که میتواند دستور کاری همسو با سیاست خارجی آنها پیش ببرد. او گفت این در عمل به معنای «کوچک شدن ساختار سازمان ملل» از جمله ادغام نهادها و بازجهتدهی آن به امنیت و صلح بهجای توسعه خواهد بود.
گروسی از رهبران جهان خواسته است «شجاعت اصلاح» این نهاد را داشته باشند و آن را وارد دورهای جدید کنند. آلوینا هافمن، مدرس ارشد مطالعات دیپلماتیک در دانشگاه سواس لندن، گفت گروسی بهطور گسترده نامزدی دیده میشود که «تأکیدش بر بهبود نظام و کاهش مأموریتهای همپوشان است، نه پرداختن به عوامل ساختاری نابرابری».
به گفته سنت چرخش جغرافیایی، این سمت باید به آمریکای لاتین برسد. پنج زن برای دبیرکلی نامزد هستند و فشار عمومی و جامعه مدنی برای انتخاب نخستین زنی که در تاریخ ۸۱ ساله سازمان ملل آن را رهبری میکند، در بالاترین سطح است. گرینسپن هر دو معیار را دارد.
بن دونالدسون، مشاور کارزار «۱ برای ۸ میلیارد»، جنبش جامعه مدنی حامی انتصاب نخستین دبیرکل زن، گفت انتصاب باید بر اساس شایستگی باشد، اما این معیار «با ملاحظات جنسیتی ناسازگار نیست». او افزود: «سازمان ملل ۸۰ سال بدون انتصاب هیچ زنی بهعنوان دبیرکل وجود داشته است» و این عدم توازن مداوم با تعهدات خود سازمان به برابری، توازن و عدم تبعیض در تضاد است.
منبع: www.aljazeera.com

شورای صلح غزه: توافق آتشبس غزه در خطر فروپاشی است






