چرا جمعیت تهران به اشباع رسید؟ هشدار درباره بنبست تراکم
همزمان با هشدار استاندار تهران درباره پایان ظرفیت بارگذاری جمعیتی پایتخت با حدود ۱۲ میلیون نفر جمعیت، یک پژوهشگر اجتماعی علت اصلی مهاجرت به تهران را تمرکز اشتغال، یارانهها و اختیارات در پایتخت دانست.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، پایتخت ایران با حدود ۱۲ میلیون نفر جمعیت از مرزهای ظرفیت خود عبور کرده و کارشناسان شهری از آن با عنوان «بحران اشباع زیستی» یاد میکنند. شهری که زمانی با دست باز از تازهواردان استقبال میکرد، اکنون زیر سایه هزینههای سرسامآور اجارهبها، کمبود منابع آب، آلودگی هوا و افت شاخصهای کیفیت زندگی، به ماشینی برای دفع نیروهای مولد و مهاجران تبدیل شده است.
اگر در دهههای گذشته دشواری نخست یک مهاجر در تهران یافتن کار بود، امروز بحران اصلی سقف است. بازار مسکن پایتخت به نقطهای رسیده که حتی شهروندان قدیمی تهران نیز برای تأمین سرپناه با مضیقه جدی روبهرو هستند. بسیاری از مهاجران تازهوارد ناچارند بخش عمدهای از درآمد خود را صرف اجاره اتاقهایی کوچک در حاشیهایترین نقاط شهر یا شهرهای اقماری کنند.
بررسیهای آماری سالهای اخیر نشان میدهد روند مهاجرت به تهران کند شده و در مقابل، تمایل به خروج از پایتخت یا انتخاب کلانشهرهای دیگر نظیر اصفهان، مشهد، شیراز یا شهرهای شمالی و صنعتی به عنوان مقصد مهاجرت افزایش یافته است.
هشدار استاندار: تهران ظرفیت جدید ندارد
محمد صادق معتمدیان استاندار تهران پیشتر در نشست شورای برنامهریزی و توسعه استان تهران با اشاره به فشار روزافزون جمعیت بر زیرساختهای پایتخت گفته است: «تهران بیش از این ظرفیت بارگذاری جمعیتی جدید را ندارد و اجازه نخواهیم داد خارج از طرحهای مصوب، جمعیت جدید به این استان تحمیل شود.»
به گفته او، یکی از موضوعات مهم استان تهران، پایین بودن سرانهها و مشکلات ناشی از ترافیک و کمبود زیرساخت است که بخش عمدهای از آن به بارگذاری جمعیتی طی دهههای گذشته بازمیگردد. طی حدود ۴۰ سال گذشته، بارگذاری جمعیتی قابل توجهی در تهران و شهرستانهای اطراف آن انجام شده و امروز جمعیت بیش از ظرفیت زیرساختی استان افزایش یافته است.
استاندار تهران ادامه داد در برخی موارد بدون توجه کافی به ظرفیتهای منطقه، پروانه ساخت صادر شده و توسعههای مسکونی شکل گرفته است؛ در حالی که باید پیش از ایجاد واحدهای جدید، مشخص شود آیا امکان تأمین آب، برق، گاز و سایر خدمات زیربنایی و روبنایی وجود دارد یا خیر.
چهار آسیب اصلی مجموعه شهری تهران
به گزارش ایرنا، اردشیر گراوند، پژوهشگر اجتماعی با اشاره به این که ظرفیت مجموعه شهری تهران سالهاست به پایان رسیده، میگوید: «مهمترین عامل مهاجرت به تهران اشتغال است و تا زمانی که یارانهها، سرمایهگذاریها و اختیارات در پایتخت متمرکز بماند، هیچ قانون ممنوعیتی نمیتواند جلوی این روند را بگیرد.»
وی افزود: «ظرفیت تهران سالهاست تمام شده است. این مسئله یک دلیل ندارد؛ چند دلیل در هم تنیده دارد.»
گراوند نخستین دلیل را بعد اجتماعی دانست و گفت میانگین متولدان مجموعه شهری تهران حدود ۴۵ درصد ساکنان کنونی آن است؛ یعنی بقیه از شهرستانها و استانهای دیگر آمدهاند. به گفته او مهمترین عارضه این وضعیت، از میان رفتن کنترل اجتماعی است.
این پژوهشگر اجتماعی دومین آسیب را آلودگی هوا عنوان کرد و ادامه داد این مسئلهای است که نتوانستهاند کاری برایش بکنند و به احتمال زیاد در کوتاهمدت هم نمیتوانند. سومین آسیب از نگاه او ترافیک است که به نظر او در وضعیت فعلی حلشدنی نیست.
وی چهارمین مسئله را جابهجایی جمعیت درون مجموعه شهری دانست و تصریح کرد تهران اساساً همه چیز را در خودش گنجانده است. از زمانی که تهران پایتخت شد، حکومتها تمام تلاششان را کردند هر آنچه دارایی کشور است را به تهران بیاورند و متمرکز کنند. بر اساس آمارها، از سال ۱۳۳۵ مجموعه شهری تهران شدیداً پذیرای جمعیت مهاجر از سراسر کشور شد.
این همه خدمات عجیب تهران را کم کنید
گراوند درباره راهحل گفت باید یارانهها و سوبسیدهای اقتصادی تهران برداشته شود و به جای خدمات دادن انفعالی به تهران، به مناطق مهاجرفرست خدمت داده شود تا توسعه اقتصادی و اجتماعی شکل بگیرد.
وی تصریح کرد بیش از ۲۲ درصد از مردم ایران به دلیل اشتغال و کار بهتر و تحصیل به تهران میآیند و ۵۰ تا ۶۰ درصد به دلیل تبعیت از خانوار. پس عامل تعیینکننده مهاجرت به مجموعه شهری تهران، اشتغال است و اگر اشتغال در استانهای دیگر فراهم شود، مهاجرت به تهران کاهش مییابد.
این جامعهشناس با انتقاد از رویکرد ممنوعیتی خاطرنشان کرد: «ما از ترس مسائل سیاسی و امنیتی، همچنان به مجموعه شهری تهران خدمات عجیب و غریب و مجانی میدهیم و همین باعث میشود همه مردم به اینجا مهاجرت کنند.»
وی ادامه داد: «دلیل ندارد متروی تهران مجانی باشد. دلیل ندارد همان آبی که به لرستان و ایلام میدهیم، با همان سوبسید به این جمعیت هم داده شود.»
گراوند بازگرداندن اختیارات به استانها را نکته جدی دیگری دانست و گفت دولت اختیاراتی را که به ناحق از استانها گرفته و در تهران متمرکز کرده، باید به آنها برگرداند. به گفته او دولتها در استانها کمترین اختیار را به استانداران، فرمانداران و ادارات کل خودشان دادهاند و همین آنها را مجبور میکند به هر بهانهای به مجموعه شهری تهران بیایند.
راهکارها؛ از تمرکززدایی تا بازتوزیع جمعیت
کارشناسان، تمرکززدایی اداری و اقتصادی، تقویت شهرهای میانی و ایجاد فرصتهای شغلی و خدماتی در استانها را مؤثرترین راهکار برای کاهش فشار بر پایتخت میدانند؛ راهکاری که نیازمند اراده ملی و برنامهریزی بلندمدت است و تجربه سالهای گذشته نشان داده بدون زیرساختسازی در شهرهای مقصد، صرفاً به جابهجایی مشکل منجر میشود.
تهران امروز با پرسشی بنیادین روبهروست: ادامه رشد جمعیت در شرایطی که زیرساختها به مرز اشباع رسیدهاند، تا کجا ممکن است؟ پاسخ به این پرسش، به گفته کارشناسان، نه یک انتخاب فنی بلکه یک تصمیم ملی است که تأخیر در آن، هزینهای فزاینده بر دوش نسلهای آینده خواهد گذاشت.
منبع: www.irna.ir

«النینو» هم به داد منابع آبی کرمانشاه نرسید










