وابستگی جایگاه کتاب در سبد فرهنگی خانوادهها به شرایط اقتصادی
سید سعید میرمحمد صادق به مناسبت هفته کتاب گفت جایگاه کتاب در سبد فرهنگی خانوادهها به شرایط اقتصادی و اولویتهای هزینهای خانوار وابسته است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، سید سعید میرمحمد صادق در گفتوگو با ایسنا به مناسبت هفته کتاب و در ارزیابی وضعیت کتابخوانی در جامعه ایران اظهار کرد برای بررسی جایگاه کتاب در سبد فرهنگی خانوادهها باید شرایط اقتصادی و اولویتهای هزینهای خانوار را نیز در نظر گرفت. به گفته او، خانوادهها ابتدا باید هزینههای اساسی خود را تأمین کنند و مسکن و اجارهبها، خوراک، آموزش و پوشاک از جمله اولویتهای اصلی هزینهای آنها محسوب میشود.
کتاب پس از نیازهای اساسی و تفریح
وی افزود پس از تأمین این نیازها بخشی از درآمد خانواده به اوقات فراغت و فعالیتهای فرهنگی اختصاص پیدا میکند. در این بخش نیز به طور معمول سفر، حتی سفرهای کوتاه و یکروزه یا تفریح خانوادگی در پارک از اولویتهای اولیه است. پس از آن هزینههایی مانند تأمین اینترنت برای تلفن همراه اعضای خانواده و اینترنت خانگی قرار میگیرد و در ادامه ممکن است خانواده به فعالیتهایی مانند سینما، موسیقی و تئاتر توجه کند.
این پژوهشگر ادامه داد با توجه به هزینههای بالای برخی فعالیتهای فرهنگی، خانوادهها ممکن است تماشای فیلم و سریال از طریق پلتفرمهای نمایش خانگی را جایگزین بخشی از این فعالیتها کنند. کتاب نیز در ادامه این اولویتها قرار میگیرد و حتی مطالعه نسخههای الکترونیکی به دلیل هزینه کمتر میتواند برای برخی مخاطبان، گزینه مناسبتری باشد.
میرمحمد صادق با تأکید بر ضرورت بررسی دقیق آمارهای حوزه نشر تصریح کرد برای ارزیابی واقعی جایگاه کتاب در سبد فرهنگی خانوادهها، باید میزان خرید کتاب از طریق پلتفرمهای فروش اینترنتی، فروش نمایشگاههای کتاب و گردش مالی سالانه کتابفروشیها بررسی شود.
نویسندگی و امکان امرار معاش
وی گفت به اعتقاد او نمیتوان نویسندگی را شغلی دانست که فرد بتواند بهطور معمول و فقط از طریق درآمد حاصل از آن امرار معاش کند. برای مثال، ممکن است پژوهشگری هفت یا هشت سال برای تألیف یک اثر یا تصحیح یک متن کهن زمان صرف کند. علاوه بر این تهیه نسخههای خطی و تصاویر آنها نیز هزینهبر است.
این پژوهشگر با اشاره به تجربههای موفق جهانی در حوزه نویسندگی اظهار کرد نمونههایی مانند جی. کی. رولینگ نشان میدهد که گاهی یک اثر ادبی میتواند به موفقیت اقتصادی گستردهای دست پیدا کند، اما این موضوع به ظرفیتهای اقتصادی و فرهنگی کشور محل انتشار اثر نیز وابسته است. در نمونهای مانند مجموعه هری پاتر، علاوه بر انتشار کتاب، صنایع سینما، انیمیشن، بازیهای رایانهای و اسباببازی نیز وارد میدان شدند.
میرمحمد صادق افزود زبان اثر و گستره جمعیتی مخاطبان آن نیز اهمیت زیادی دارد. برای مثال، زبان انگلیسی یا اسپانیایی به دلیل برخورداری از جمعیت قابل توجهی از مخاطبان در کشورهای مختلف ظرفیت انتشار و فروش گستردهتری دارد.
وی با اشاره به ظرفیت زبان فارسی خاطرنشان کرد ایران میتواند از ظرفیت کشورهای فارسیزبان نیز برای گسترش مخاطبان آثار خود استفاده کند، اما این موضوع نیازمند توجه به تفاوتهای زبانی و نوشتاری است؛ برای نمونه در تاجیکستان زبان فارسی با خط سیریلیک نوشته میشود و همین تفاوت خط میتواند دسترسی مخاطبان به آثار منتشرشده در ایران را با محدودیت مواجه کند.
این پژوهشگر یکی دیگر از موانع پیش روی نویسندگان را دشواری انتشار و عرضه آثار دانست و گفت نویسنده پس از تولید اثر باید ناشری پیدا کند که حاضر به سرمایهگذاری برای انتشار آن باشد. هر اثری نیز برای هر ناشری قابلیت سرمایهگذاری ندارد. وی افزود در گذشته، انتشار داستان بهصورت پاورقی در روزنامهها و مجلات یکی از راههای شناختهشدن نویسندگان بود.
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک انواع نویسندگی بیان کرد نمیتوان همه نویسندگان را در یک گروه قرار داد. در حوزههایی مانند ریاضیات، صنعت، پزشکی، مدیریت و ادبیات نیز آثار تألیفی منتشر میشود و نویسنده هرکدام از این حوزهها با شرایط متفاوتی فعالیت میکند. این پژوهشگر ادامه داد موضوع دریافت مجوز انتشار نیز از جمله مسائلی است که برخی نویسندگان بهویژه در حوزه ادبیات داستانی با آن مواجه هستند و رعایت ضوابط قانونی و توجه به محتوای اثر اهمیت دارد.
افزایش هزینه کاغذ و کاهش سرمایهگذاری ناشران در آثار پژوهشی
میرمحمد صادق در ارزیابی عملکرد ناشران اظهار کرد ناشران بخش خصوصی در شرایط فعلی بیشتر به سراغ آثاری میروند که امکان بازگشت سرمایه آنها در مدتزمان کوتاهتری وجود داشته باشد. یکی از دلایل این مسئله، وابستگی قیمت کاغذ به نرخ ارز و مشکلات تأمین کاغذ مناسب برای چاپ کتاب است.
وی افزود با افزایش قیمت کاغذ، هزینه انتشار هر کتاب نیز افزایش پیدا میکند و ناشر ناچار است هنگام انتخاب آثار، امکان فروش و بازگشت سرمایه را در نظر بگیرد. به همین دلیل، آثاری برای انتشار در اولویت قرار میگیرند که بتوانند حداکثر طی یک سال، سرمایه اولیه ناشر را بازگردانند.
این پژوهشگر با اشاره به وضعیت انتشار متون تاریخی و ادبی بیان کرد برخی آثار ارزشمند در حوزه متون ادبی و تاریخی به دلیل حجم بالا و هزینه سنگین چاپ، کمتر مورد توجه ناشران خصوصی قرار میگیرند؛ برای مثال انتشار یک اثر مهم در حوزه ادبیات فارسی در قالب دو جلد ۸۰۰ صفحهای، حتی برای چاپ ۲۰۰ تا ۳۰۰ نسخه ممکن است حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان هزینه داشته باشد و در برخی شرایط این رقم از یک میلیارد تومان نیز فراتر برود.
شهرت افراد و هفته کتاب
وی اظهار کرد بخشی از مسئله محبوبیت بیشتر برخی کتابها نسبت به آثار با کیفیت بیشتر به وضعیت کتابخوانی در جامعه و شیوه معرفی آثار بازمیگردد. در جامعهای که میزان کتابخوانی محدود است، ممکن است معرفی یک کتاب از سوی یک بلاگر یا فرد مشهور، بهسرعت بر انتخاب مخاطبان تأثیر بگذارد.
این پژوهشگر افزود گاهی بازیگران، موسیقیدانان یا چهرههای شناختهشده کتابی در حوزه شعر یا داستان منتشر میکنند و شهرت آنها موجب استقبال از اثر میشود. وی با اشاره به نقش رسانهها گفت رسانهها، بهویژه رادیو و تلویزیون، باید توجه بیشتری به معرفی کتاب داشته باشند، اما برنامههای مرتبط با کتاب در رسانهها به اندازهای که انتظار میرود، گسترده نیست.
وی ادامه داد گاهی در برنامههای فرهنگی، مسابقات کتابخوانی یا معرفی آثار نیز کتابهای ناشران مشخصی انتخاب میشوند. برخی ناشران به دلیل برخورداری از حمایتهای دولتی یا وابستگی به نهادهای عمومی، امکانات بیشتری برای معرفی آثار خود دارند، در حالی که ناشران خصوصی کمتر در معرض تبلیغات رسانهای قرار میگیرند.
این پژوهشگر در ارزیابی برنامههایی مانند هفته کتاب اظهار کرد یکی از آسیبهای هفته کتاب این است که به برنامهای دولتی و مناسبتی تبدیل شده و پس از پایان این هفته بسیاری از فعالیتها نیز متوقف میشود. وی تأکید کرد باید در مناسبتهای مختلف مانند شب یلدا، نوروز و تعطیلات تابستانی برنامههایی با محوریت کتاب پیشبینی شود.
میرمحمد صادق افزود لازم است در طول سال فعالیتهای مختلفی برای ترویج کتابخوانی انجام شود و در هفته کتاب نتایج این اقدامات مورد بررسی قرار گیرد. وی با اشاره به ضرورت ارزیابی برنامههای سالهای گذشته گفت باید بررسی شود در دورههای مختلف برگزاری هفته کتاب، چه اهدافی مطرح شده و تا چه اندازه به آنها دست یافتهایم و آیا هفته کتاب فقط به یک مناسبت تقویمی در فاصله ۲۳ تا ۳۰ آبانماه محدود مانده است.
منبع: www.isna.ir

عکاس چهارمحال و بختیاری برگزیده سوگواره مهر محرم شد






