«آستانه» سوخته‌سرایی؛ عبور جسورانه نگارگری از سنت

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، حبیب‌الله سوخته‌سرایی در نمایشگاه «آستانه» می‌کوشد نسبتی تازه میان سنت نگارگری و زبان نقاشی امروز برقرار کند و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا وفاداری به نگارگری ایرانی به معنای تکرار بی‌پایان فرم‌ها و قواعد گذشته است.

این مجموعه با ۳۵ اثر عصر جمعه -۲۲ آبان- با حضور شمار زیادی از هنرمندان و علاقه‌مندان هنرهای تجسمی در گالری «گلمک» تهران افتتاح شد؛ مجموعه‌ای که نه می‌توان آن را صرفا ادامه نگارگری کلاسیک دانست و نه گسستی کامل از سنت. در این آثار عناصر آشنای نگارگری، خوشنویسی و هنر کتاب‌آرایی ایرانی در کنار تجربه‌های متفاوت در رنگ، بافت و ترکیب‌بندی قرار گرفته‌اند. اسب‌ها، پرندگان، خروس‌ها، ماهی‌ها، پیکره‌های انسانی و قطعات خوشنویسانه از جهان تصویری گذشته عبور کرده‌اند و در ساختاری متفاوت جای گرفته‌اند.

شجاعت عبور از چارچوب‌های کلاسیک

عین‌الدین صادق‌زاده، هنرمند و گردآورنده این نمایشگاه، در ارزیابی مسیر هنری سوخته‌سرایی، «شجاعت عبور از چارچوب‌های نگارگری کلاسیک» را یکی از ویژگی‌های مهم او دانست و گفت: «سوخته‌سرایی این جسارت را داشته که از تغییر تکنیک یا مینیاتور کلاسیک فاصله بگیرد.»

به گفته او این عبور صرفا ظاهر آثار نیست، بلکه به تحول در نگاه و دغدغه هنرمند مربوط می‌شود. این هنرمند پیشکسوت نقاشی‌خط و خوشنویسی افزود: «وفاداری به سنت زمانی معنا پیدا می‌کند که هنرمند بتواند از ظرفیت‌های آن برای مواجهه با جهان امروز استفاده کند.»

صادق‌زاده اظهار کرد: «هنرمند باید به کاری که انجام می‌دهد ایمان داشته باشد و تمام کیفیت وجودی خود را در آن به کار بگیرد.» او درباره مسئولیت نسل جوان در مواجهه با میراث نگارگری نیز گفت: «حفظ سنت به معنای تکرار عین‌به‌عین گذشته نیست.»

او ادامه داد هنرمند باید میراث گذشته را بشناسد، اما آن را با نگاه امروز بازخوانی کند و اگر قرار است سنت حفظ شود، باید ردپای آن در تجربه‌ای تازه و متناسب با زمانه دیده شود. او تاکید کرد اینکه این جست‌وجو در نهایت به چه جایگاهی در تاریخ هنر ایران برسد، به زمان و تداوم تجربه‌های هنرمند بستگی دارد.

سنت را باید شناخت، نه بازتولید کرد

حبیب‌الله سوخته‌سرایی درباره شکل‌گیری این آثار گفت: «در سال‌های فعالیت هنری‌ام حوزه‌های مختلفی را تجربه کرده‌ام؛ از صنایع دستی و هنرهای تجسمی تا مرمت کاغذهای خطی.» او افزود تمرکز اصلی او همواره بر نگارگری و خوشنویسی بوده است و در آثار این مجموعه همچنان می‌توان ردپای قلم‌گیری و پرداز نگارگری را مشاهده کرد.

او درباره حضور خوشنویسی در ترکیب‌بندی آثارش اظهار کرد نوشتار همیشه قرار نیست حامل مفهوم یا پیام مشخصی باشد و گاهی آن را مانند یک لکه رنگی یا عنصر تصویری برای ایجاد تعادل و روابط بصری به کار می‌گیرد.

سوخته‌سرایی درباره عناصر تکرارشونده از جمله اسب، خروس و پرندگان گفت بخشی از این تصاویر به خاطرات دوران کودکی و زندگی در محیط روستایی بازمی‌گردد. او درباره نسبت آموزش سنت‌محور نگارگری با نقاشی معاصر نیز بیان کرد آشنایی با طراحی و نقوش سنتی باید به شناخت هویت تصویری ایرانی کمک کند، نه اینکه به تکرار آثار گذشته منجر شود.

از ریشه‌های سنت تا آستانه زبان مدرن

گلناز کشاورزی، مدیر گالری گلمک، درباره رویکرد هنری سوخته‌سرایی گفت این هنرمند از مسیر سنتی به مسیر مدرنی رسیده است و برای آشکارتر شدن این تحول، آثار در دو بخش مجزا به نمایش درآمده‌اند.

او افزود آنچه در این مجموعه اهمیت دارد، صرفا فاصله گرفتن از یک شیوه قدیمی نیست، بلکه نوع مواجهه هنرمند با عناصر و قواعدی است که پیش‌تر در بستر نگارگری سنتی شکل گرفته‌اند.

کشاورزی درباره دلیل انتخاب عنوان «آستانه» توضیح داد بخش زیادی از آثار در آستانه جدا شدن از سنت نگارگری و رسیدن به نگاهی تازه‌تر قرار دارند. به گفته او در برخی آثار همه عناصر به‌طور کامل نمایش داده نمی‌شوند و بخشی از تصویر در ذهن مخاطب شکل می‌گیرد و عنوان «آستانه» با همین مفهوم عبور از یک مرحله هنری به مرحله‌ای دیگر ارتباط دارد.

آنچه از کنار هم قرار گرفتن این سه دیدگاه به دست می‌آید، فراتر از معرفی یک نمایشگاه است؛ «آستانه» فرصتی برای طرح دوباره این پرسش فراهم می‌کند که آیا می‌توان به میراث تصویری گذشته وفادار ماند، بی‌آنکه اسیر تکرار آن شد. در این مجموعه خوشنویسی از جایگاه صرفا تزئینی فاصله می‌گیرد و حذف بخشی از تصویر به عاملی برای مشارکت ذهنی مخاطب تبدیل می‌شود.

به گزارش ایسنا، نمایشگاه «آستانه» تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵ در گالری گلمک، واقع در نیاوران، خیابان فیضیه جمشیدیه، پلاک ۶ برپاست و علاقه‌مندان می‌توانند همه‌روزه به‌جز شنبه‌ها، از ساعت ۱۶ تا ۲۰ از آثار دیدن کنند.