«نشاط» بهخاطر ۷۰۰ هزار تومان دست از کار کشید؛ روایت دستفروشان
نشاط، دختر ۲۰ ساله دستفروش در حوالی خیابان ولیعصر تهران که در دانشگاه غیرانتفاعی تحصیل میکند، حدود یک ماه است بهدلیل نداشتن ابزار ۷۰۰ هزار تومانی بساط فروش حلقه موی اسپیرال را کنار گذاشته است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، نشاط غیب شده بود تا اینکه در کافهای در تهران حین نوشیدن چای پیدا شد. دختر ۲۰ سالهای که گوشه خیابان حلقه موی اسپیرال میفروخت، حالا حدود یک ماه است که دیگر سر جای همیشگیاش دیده نمیشود. قرار بود برای یکی از مشتریهایش حلقه مویی با طرح پری دریایی بسازد.
این روزها حال و هوای شهرهای ایران تغییر کرده و تعداد دستفروشها به چشم میآید. از فروش موبایل تا چای و نبات لیوانی، هر کنجی فردی در حال فروش کالایی است. با وجود تفاوت روایتها، گلایه مشترک آنهاست: «مجبوریم!» یا «دخل و خرجمان جور در نمیآید.» این روایتها در گزارشی که به گزارش عصر ایران منتشر شده، گرد آمده است.
قصه نشاط و ابزار ۷۰۰ هزار تومانی
نشاط که همه او را به خندهرو بودنش میشناسند، هر عصر بعد از کلاسهایش در دانشگاه با انرژی به محل بساط کردنش در حوالی خیابان ولیعصر تهران میرفت. اما وقتی بعد از یک ماه در یکی از کافهها پیدا شد، خبری از آن نشاط همیشگی نبود. او درباره علت کمپیدا شدنش گفت: «دم باریکی که باهاش اکسسوری میساختم برای شوهر خواهرم بود. لازم داشت، پس گرفت. من هم توان خرید آن را ندارم. الان ۷۰۰ هزار تومان شده. کار به سایر لوازم هم نداریم!»
برای نشاط که درآمدش به فروش چند حلقه مو وابسته و مشغول به تحصیل در دانشگاهی غیرانتفاعی است، هفتصد هزار تومان عدد کوچکی نیست. او میتوانست به کارش ادامه بدهد، اگر میتوانست ابزار بخرد. اگر پول داشت.
از تعدیل شغلی تا جبران درآمد ناکافی
محمد، دستفروشی که پوشش دریچه کولر میفروشد، درباره وضعیت بازار کار میگوید: «الان همه دستفروشند مگر اینکه عکس این موضوع ثابت شود. از بعد از جنگ شرکتها تعدیل نیروی زیادی داشتند. من هم از اردیبهشت تعدیل شدم. مسئول بایگانی بودم. حالا از میان دو شغل مسافرکشی و دستفروشی دومی را انتخاب کردم چون ماشین نداشتم». او در پایان حرفهایش گفت: «درز نمیگیری دریچه کولر رو؟ سرد شدهها!»
در مقابل، برای برخی خیابان به راهی برای جبران درآمد ناکافی شغل اصلی تبدیل شده است. یکی از آنها کارمند است؛ عصرها غذا درست میکند و شبها به پارک میرود تا آنها را بفروشد. رویا میگوید: «راستش زمانی برای تنفس ندارم. اما من زن سرپرست خانوارم و برای رفاه پسرم این راه را انتخاب کردم. اطرافم را ببین. اینجا همه هستند؛ از مهندس تا دانشجو من که کارمند سادهای بیش نیستم.»
این پدیده فقط به کارمندان محدود نیست. فرهاد با مدرک لیسانس عمران و ۲۰ سال سابقه کار، از شروع دستفروشی در مهرماه امسال خبر میدهد: «من در سن ۵۲ سالگی، لیسانس عمران؛ ۲۰سال سابقه کار؛ در مهرماه امسال دستفروشی را آغاز کردم. کنار خیابان، زیرآفتاب. گرچه داستان زندگی من در میان هزاران داستان غمانگیزی که در این شهر وجود دارد گم میشود.»
یکی از شهروندان در حال خرید از دستفروش جوانی که تابلوهای کوچک نقاشی میفروشد، میگوید: «اکثر دستفروشها دختر و پسرهای جوانی هستند که تقریبا بین ۱۸تا۲۵ سال سن دارند. به جای درس خواندن و تفریح کردن حالا ناچار به کار کردن بدون کورسوی امیدی هستند. تا جایی که بتوانم ازشان حمایت میکنم.» در میان این جوانان، دختران و زنان نیز حضور پررنگی دارند؛ برخی محصولات دستساز میفروشند و برخی با سرمایهای اندک چند قلم کالا تهیه میکنند تا از طریق فروش خیابانی یا آنلاین درآمدی داشته باشند.
کالاهای ارزان، بساطهای کوچک و ناامنی محل کار
دستفروشی در ظاهر به سرمایه زیادی نیاز ندارد، اما روایت فروشندگان نشان میدهد حتی راهاندازی یک بساط کوچک هم از فشار تورم در امان نمانده است. یکی از دستفروشان تهران درباره نوع کالاهایی که مشتری بیشتری دارند، میگوید: «لباس، کمتر از یک میلیون تومان نیست و مشتری حاضر نیست چنین مبلغی را از گوشه خیابان برای خرید آن پرداخت کند. حتی وقتی فروشنده توضیح میدهد همان کالا در مغازه سه برابر قیمت دارد، این استدلال لزوما مشتری را قانع نمیکند. در مقابل، اکسسوری، خوراکی، عروسک و لوازم تزئینی کوچک شانس بیشتری برای فروش دارند».
ایوب میگوید: «خودم از بیکاری مجبور شدم گردو فروشی کنم. در دهات یکی دو درخت گردو داشتیم. از فروش گردوهای آن شروع کردم و حالا به خرید عمده رسیدهام. متاسفانه خریدار خیلی کم است چون دست هموطنانم خالی شده». در این گزارش آمده است که به زعم برخی کارشناسان، این تغییر در نوع خرید نشانهای از محدود شدن قدرت خرید خانوارهاست و برخی روانشناسان اجتماعی هم بر این باور هستند که جامعه در وضعیت تورم اقتصادی برای اینکه باور داشته باشد همچنان بر آینده و زندگی خود کنترل دارد، به خریدهای کوچکی که گاهی الزامی نیستند روی میآورد.
برخی روایتها از گسترش فعالیتهایی فراتر از فروش کالاهای نو حکایت دارند. یکی از دستفروشها از مشاهده افرادی میگوید که با خجالت بطریهای پلاستیکی و زبالههای قابل بازیافت را جمع میکنند. دیگری نیز از افزایش درخواست کمک مالی در بازارها و حضور پیرمردها و پیرزنهایی میگوید که برای تامین نیازهایشان کوچکترین کالاها همچون اسکاچ و تیغ میفروشند. او میگوید: «آنان در سنین بازنشستگی باید استراحت کنند. گاهی پیش میآید اجناسشان را میگیرم و در کنار بساط خودم میفروشم تا به خانه بروند. بعد پول را برایشان واریز میکنم.»
در کنار دشواری فروش و تامین کالا، دستفروشان با مسئله دیگری هم روبهرو هستند. بسیاری از آنها نمیدانند فردا میتوانند در همان محل کار کنند یا نه. یکی از دستفروشان میگوید: «تا اسم جمعاوری افرادی که سد معبر میکنند، میاید لرزه به تنمان میافتد. شهرداری بدون بر و برگرد ممکن است اجناسمان را بگیرد.» سجاد که فروشنده فلافل است از وضعیت فروشندگان دورهگرد در شهریار میگوید و مدعی است: «برخی افراد به اسم کارمندان شهرداری از برخی فروشندگان خیابانی برای سد معبر، مبالغ هفتگی دریافت میکند.» گرچه پیشتر، محمدخانی، سخنگوی شهرداری درخصوص دریافت پول از دستفروشان توسط شهرداری گفته بود: «در گذشته تخلفاتی وجود داشت و افرادی زورگو و یا فرصتطلب از دستفرشان مبالغی را دریافت میکردند که دستگیر شدند، اما آنها هیچ ارتباطی با شهرداری ندارند.»
ناامنی اقتصادی در رفتار و ظاهر برخی فروشندگان نیز دیده میشود. زنی دستفروش که ماسک زده و کلاه نقابدار بر سر گذاشته میگوید: «ما خانواده آبروداری هستیم. میترسم از میان دوست و آشنا کسی مرا ببیند و بشناسد. برای همین با نقاب به خیابان میآیم تا لقمه نان حلالی دربیاورم.» در مقابل، گروهی از جوانان ۱۸ تا ۲۵ساله هیچ ابایی از دیده شدن ندارند و با تبلیغ کسبوکار کوچکشان در فضای مجازی سعی میکنند آن را توسعه دهند، هرچند در بساط بعضی از آنها حتی ده قلم جنس هم پیدا نمیشود.
قصه نشاط و نشاطها شاید کوچک به نظر برسد. او نمونهای از هزاران است که با پس گرفتن یک ابزار ۷۰۰ هزار تومانی، بساطش را کنار گذاشت. اما ماجرای او فقط درباره یک دم باریک یا چند حلقه موی اسپیرال نیست؛ درباره آدمهایی است که هنوز میل به کار کردن دارند و هنوز دنبال راهی برای ادامه زندگی به شکلی آبرومند هستند.
منبع: www.asriran.com

استقرار ۵۵۰ نیروگاه خورشیدی در مدارس کرمان و افتتاح مدرسه بدون آسفالت






