مداخله در برج آزادی و سکوت میراث فرهنگی
استقرار کانتینرها، سازههای فلزی و پیکرههای رباتمانند در محوطه برج آزادی در قالب رویداد «ایران پی Schro» این روزها بحثبرانگیز شده است. کارشناس میراث فرهنگی بر لزوم نظارت بر مداخلات در عرصه و حریم برج تأکید کرده و مدیرکل میراث فرهنگی استان تهران تا کنون توضیحی ارائه نکرده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، استقرار کانتینرها، سازههای فلزی و پیکرهای رباتمانند در محوطه برج آزادی در قالب رویداد «ایران پی Schro» بحثبرانگیز شده است. این عناصر در پیرامون یکی از مهمترین نمادهای معماری معاصر ایران که در فهرست میراث ملی ثبت شده، مستقر شدهاند و پرسشهایی درباره حدود مداخله در عرصه یک اثر ملی را دوباره مطرح کردهاند.
احمد محیططباطبایی، تهرانپژوه و از چهرههای شناختهشده میراث فرهنگی، در گفتوگو با ایسنا گفت: «برج آزادی که پیش از انقلاب با نام برج شهیاد شناخته میشد، یکی از معدود بناهایی است که پس از ساخت در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.» او افزود این برج با تغییر نام از شهیاد به آزادی به یکی از نمادهای انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی تبدیل شد و همچنان این جایگاه را حفظ کرده است.
محیططباطبایی با اشاره به جایگاه ملی و بینالمللی برج آزادی گفت این بنا در ردیف برجهای مهم ایران و جهان قرار دارد و به یکی از نمادهای شناختهشده کشور تبدیل شده است؛ بهگونهای که هنگام معرفی ایران در بسیاری از مراجع و فضاهای گردشگری، نام و تصویر برج آزادی در کنار تخت جمشید قرار میگیرد.
او درباره کاربریهای پیشبینیشده برای بخشهای داخلی برج گفت این بنا حدود ۱۰ هزار مترمربع فضای زیرزمینی دارد که بخشهایی مانند موزه، فضاهای فرهنگی و نمایشگاهی را دربرمیگیرد. از ابتدا قرار بود این فضاها برای معرفی ایران مورد استفاده قرار گیرند، هرچند در طول سالهای گذشته تغییراتی در شیوه بهرهبرداری از آنها ایجاد شده است.
محیططباطبایی گفت برگزاری برخی برنامههای فرهنگی در فضاهای داخلی برج، از جمله کنسرت و تئاتر، از ابتدا در ظرفیتهای کاربری این مجموعه پیشبینی شده بود و استفاده از این فضاها به شرط آنکه به مجموعه، اصالت و ویژگیهای معماری بنا آسیب وارد نکند، میتواند قابل قبول باشد، اما موضوع عرصه بیرونی برج شرایط متفاوتی دارد.
تفکیک عرصههای میدان آزادی
او توضیح داد فضای بیرونی مجموعه از دو حلقه تشکیل شده است: حلقه نخست عرصه و محدوده پیرامونی خود برج را دربرمیگیرد و حلقه دوم بخش بیرونی میدان، مسیر عبور خودروها و فضای سبزی است که مجموعه میدان آزادی را شکل میدهد. او تأکید کرد: «در عرصه داخلی و حلقه نخست پیرامون برج، هیچگونه اقدامی نباید بدون اطلاع و نظر میراث فرهنگی انجام شود.» هر فعالیتی که قرار است در این محدوده صورت بگیرد، باید به اطلاع میراث فرهنگی برسد و این دستگاه بهعنوان نهاد ناظر و مسئول حفاظت از هویت اثر، ابعاد مختلف آن را بررسی کند.
محیططباطبایی گفت در بررسی رویدادهای برگزارشده در عرصه برج، صرفاً موضوع یا عنوان برنامه اهمیت ندارد. حتی اگر یک رویداد از نظر موضوعی و محتوایی واجد اهمیت و شأن بالایی باشد، باز هم باید تأثیر آن بر منظر و سیمای برج و همچنین مسائل حفاظتی مجموعه بررسی شود. مهم است که استقرار سازهها و تجهیزات تا چه اندازه با هویت بصری و ویژگیهای معماری این اثر تناسب دارد و آیا آسیبی به آن وارد میکند یا خیر.
تجربه آسیبهای گذشته
محیططباطبایی با اشاره به تجربه مداخلات گذشته در محوطه برج آزادی گفت سالها پیش شهرداری تهران برای بهسازی فضای عرصه برج اقداماتی انجام داد و در جریان این مداخلات، آسیبهایی به مجموعه وارد شد. برای نمونه، در گذشته و در جریان وقایع مرتبط با انقلاب، شعارهایی روی بخشهایی از بنا نوشته شده بود که بعدها شرکت نفت برای پاکسازی آنها از مواد نفتی استفاده شد و این اقدام به کاشیهای بخش بالایی برج آسیب وارد کرد؛ آسیبی که همچنان آثار آن باقی مانده و امکان رفع کامل آن فراهم نشده است. او افزود: «تجربه نشان داده است که برخی آسیبها پس از ایجاد، بهسادگی قابل جبران نیستند.» بنابراین باید پیش از هر اقدامی، ملاحظات حفاظتی بهطور جدی مورد توجه قرار گیرد.
او در پایان گفت: «حفاظت از این برج، حفاظت از بخشی از تاریخ انقلاب اسلامی، هویت و خاطره شهری و همچنین حافظه جمعی کشور است.» او افزود درباره جزئیات اقدامات اخیر اطلاع دقیقی ندارد، اما هر برنامهای که قرار است در این مجموعه اجرا شود، باید از سوی میراث فرهنگی و با دقت نظر کارشناسی بررسی شود تا مشخص شود از نظر حفاظتی، بصری و منظر شهری چه تأثیری بر برج دارد و آیا به این اثر آسیب میزند یا خیر.
سکوت متولی میراث فرهنگی
برج آزادی که طراحی و ساخت آن در سال ۱۳۴۹ آغاز شد و در سال ۱۳۵۰ به بهرهبرداری رسید، در ابتدا «شهیاد» نام داشت و پس از انقلاب اسلامی به «آزادی» تغییر نام داد. این بنا در ۲۶ اسفند ۱۳۵۳ با شماره ۱۰۰۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و از آن زمان، در شمار آثار تاریخی و شاخص کشور قرار گرفته است. با توجه به جایگاه ملی این اثر، حفاظت از آن و نظارت بر مداخلات در عرصه و حریم آن، از جمله موضوعاتی است که مسئولیت دستگاه متولی میراث فرهنگی را نیز مطرح میکند.
به گزارش ایسنا، برای بررسی ابعاد این مداخلات، روشن شدن ضوابط حاکم بر عرصه و حریم برج آزادی و مشخص شدن موضع متولیان میراث فرهنگی درباره استقرار سازههای جدید در عرصه و حریم این اثر ملی، با علی طلوعی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران، تماس گرفته شد. او در ابتدا از جزئیات موضوع ابراز بیاطلاعی کرد و پس از درخواست برای بررسی و ارائه توضیحات، اعلام کرد موضوع را پیگیری خواهد کرد؛ با این حال، با وجود پیگیریهای ایسنا، توضیحی از سوی او تا کنون ارائه نشده است.
منبع: www.isna.ir

برگزاری بیستمین آزمون سراسری قرآن و عترت در خراسان رضوی





