ظریف: در جنگ و صلح کسی از ما دفاع نمیکند؛ باید روی پای خود بایستیم
محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین ایران در نشست رونمایی کتاب تاریخ یک همسایگی گفت نه در جنگ و نه در صلح کسی از ایران دفاع نمیکند و باید روی پای خود ایستاد.

گالری تصویری
۵ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه پیشین جمهوری اسلامی ایران در سخنانی در نشست رونمایی و بررسی کتاب تاریخ یک همسایگی (روابط ایران و عراق در گذر زمان) بر ضرورت اتکا به توان داخلی و تأمین منافع ملی تأکید کرد؛ نشستی که به گزارش ایسنا عصر روز پنجشنبه در نشر ثالث برگزار شد.
وی با اشاره به زمان ورود خود به نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد در سال ۱۹۸۲ اظهار کرد: برای گذراندن دوره دکتری در دانشگاه کلمبیا وارد نیویورک شدم و از طرف مرحوم رجایی خراسانی از من درخواست شد بهعنوان کارمند محلی در نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل متحد فعالیت کنم. نخستین موضوعی که به من ارجاع شد، جنگ ایران و عراق بود.
ظریف افزود: از سال ۱۹۸۲ تاکنون، غصه ظلمهایی را که در سطح بینالمللی و در سازمان ملل متحد به مردم ایران شده، خوردهام و از اینکه ما بهعنوان نمایندگان مردم در خارج از کشور نتوانستیم به اندازهای که شایسته مردم بود از حقوقشان دفاع کنیم، شرمندهام. وی گفت ورودش به نمایندگی ایران در نیویورک همزمان با آزادی خرمشهر بود و یکی از نخستین پرسشها این بود که با شورای امنیت چه کنیم.
قطعنامههای ۴۷۹ و ۲۸۱۷ شرمآور است
وزیر امور خارجه پیشین ایران با اشاره به مقاله اخیر خود درباره وارونهسازی حقوق و اخلاق بینالمللی در قطعنامه ۲۸۱۷ شورای امنیت در جریان تجاوز اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، اظهار کرد: آنچه در قطعنامه ۲۸۱۷ اتفاق افتاد، واقعاً شرمآور بود. این قطعنامه به همان اندازه قطعنامه ۴۷۹ شرمآور است.
وی با اشاره به ماهیت جنگها در نظام بینالملل گفت: نمیخواهم بگویم سازمانهای بینالمللی بیفایدهاند، اما هیچ جنگی در قرن بیستم و بیستویکم آغاز نشده، مگر اینکه آغازکنندگان آن یا نابود شدهاند یا دستکم به اهداف خود نرسیدهاند. به همین دلیل بود که در سال ۱۹۲۸ کشورهای جهان در معاهده پاریس جنگ را غیرقانونی اعلام کردند. حقوق بینالملل معمولاً تابعی از سیاست بینالملل است.
ظریف با اشاره به گسترش جنگ از جبهههای نظامی به کل جامعه پس از جنگ جهانی اول گفت: از آن زمان به بعد، دیگر امکان نداشت جنگی بتواند به اهدافی که برای آن آغاز شده بود، دست پیدا کند. همه جنگها با تصور پیروزی سریع آغاز میشوند.
وی با اشاره به حمله آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ اظهار کرد: زمانی که آمریکا جنگ علیه عراق را آغاز کرد، نام عملیات را «ضربه و حیرانی» گذاشتند. معتقد بودند ضربهای چنان شدید وارد خواهند کرد که دولت عراق دچار حیرت میشود. این تصور در ابتدای جنگ درست به نظر میرسید، اما آمریکا ۲۰ سال بعد همچنان درگیر همان جنگ بود.
وی افزود: آمریکا در سال ۲۰۰۱ جنگی را در افغانستان آغاز کرد، اما در سال ۲۰۲۱، یعنی ۲۰ سال بعد، مجبور شد با همان گروهی که برای اخراج آن از افغانستان جنگیده بود، مذاکره کند و آن گروه را به حکومت افغانستان بازگرداند.
ظریف گفت: به قول آقای اوباما، ترامپ جنگی را علیه سلاح هستهای آغاز کرد که وجود نداشت و امروز میخواهد تنگه هرمز را باز کند که باز بود. وی تأکید کرد: جنگ این امکان را ندارد که آغازکنندگان آن را به خواستههایشان برساند، اما دیپلماتها و سیاستمداران معمولاً پیش از انتخاب راه درست، همه اشتباهات را مرتکب میشوند.
تصور پیروزی سریع و قطعنامه ۴۷۹
وزیر امور خارجه پیشین ایران گفت: عراق بر چه اساسی به ایران حمله کرد؟ بر این اساس که تصور میکرد به پیروزی سریعی دست پیدا خواهد کرد. در آن زمان نیز مانند امروز، برخی افراد خارجنشین به آمریکاییها و صهیونیستها وعده پیروزی سریع دادند، اویسی، بختیار و دیگران نیز به صدام وعده پیروزی سریع داده بودند.
ظریف با طرح این پرسش که چرا نخستین قطعنامه شورای امنیت درباره ایران ۶ روز پس از آغاز جنگ تصویب شد؟ اظهار کرد: دلیل آن این بود که در آمریکا و در سطح بینالمللی این اجماع وجود داشت که ایران ظرف یک هفته جنگ را خواهد باخت و حکومت ایران ظرف یک هفته سقوط خواهد کرد.
وی با اشاره به تجاوز ۴۰ روزه اخیر علیه ایران گفت: اگر مقاله روزنامه هاآرتص را بخوانید، میبینید که آمریکاییها انتظار داشتند ظرف چند روز، مردم بزرگی که به خیابانها آمدند و از کشورشان حمایت کردند، علیه کشور خود قیام کنند و جنگ را پایان دهند. به همین دلیل بود که از روز هفتم جنگ ۴۰ روزه، آمریکا به دنبال پایان دادن به جنگ بود.
ظریف گفت: نکتهای که در برخی بررسیها به آن توجه نشده، این است که چرا قطعنامه ۴۷۹ برخلاف قطعنامههای دیگر، عبارت کلیشهای «آتشبس» و «عقبنشینی» را ندارد. در این قطعنامه نه از آتشبس سخن گفته شده و نه از عقبنشینی؛ بهجای آتشبس، عبارت «پایان درگیری» به کار رفته است.
وی افزود: دلیل این مسئله آن بود که نماینده وقت آمریکا در شورای امنیت، فردی به نام «دانلد مکهنری» بود که در یکی از جلسات غیررسمی گفته بود این سرزمینها، یعنی خوزستان عزیز ما، سرزمینهایی هستند که مورد اختلاف قرار گرفتهاند.
ظریف تصریح کرد: کسانی که چشم به آمریکا دارند که بیاید و ما را نجات دهد، بدانند که آمریکا در آغاز جنگ تحمیلی مانع از آن شد که در قطعنامه شورای امنیت به خروج نیروهای عراقی و بازگشت آنها به مرزهای بینالمللی اشاره شود. تا قطعنامه ۵۱۲ که پس از فتح خرمشهر تصویب شد، اشارهای به مرزهای بینالمللی وجود نداشت.
وی با بیان اینکه شورای امنیت به مدت دو سال عملاً به مرخصی رفت و مردم ایران را تنها گذاشت، گفت: همین رفتار را امروز نیز شاهد هستیم، درست مانند قطعنامه ۲۸۱۷. یعنی سه هفته پس از تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران، شورای امنیت قطعنامه صادر میکند، اما انگار نه انگار که حملهای به ایران صورت گرفته است. در این قطعنامه هیچ اشارهای به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی و همچنین میناب و لامرد نشده است.
ظریف افزود: همانطور که در طول هشت سال جنگ تحمیلی نیز هیچ اشارهای به استفاده عراق از سلاحهای شیمیایی نشد. با وجود اینکه ۶ گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد استفاده عراق از سلاحهای شیمیایی را اثبات کرده بود. نخستین باری که در یک قطعنامه به استفاده عراق از سلاح شیمیایی علیه اکراد عراقی اشاره شد، قطعنامه ۶۸۸ بود که چندین ماه پس از حمله عراق به کویت تصویب شد.
وی ادامه داد: در تمام طول جنگ، شورای امنیت در برابر استفاده از سلاح شیمیایی علیه مردم ایران، مردم سردشت، سربازان ایرانی و مردم عراق در حلبچه سکوت کرد. حتی اسناد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نشان میدهد که پس از استفاده عراق از سلاح شیمیایی در حلبچه، به اعضای این سازمان دستور داده شد این جنایت را به گردن ایران بیندازند. تاریخ در حال تکرار شدن است.
روایت تحریم شورای امنیت و ضرورت تکیه بر مردم
وزیر امور خارجه پیشین ایران گفت: من هم جزو کسانی هستم که اشتباه کردهام. وقتی وارد نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد شدم، ۲۲ سال داشتم؛ جوانی که بهتازگی از دانشگاه سانفرانسیسکو مدرک کارشناسی ارشد گرفته بود و برای ادامه تحصیل در دانشگاه کلمبیا به نیویورک آمده بود.
وی افزود: آقای رجایی خراسانی به من گفت که پس از دو سال، شورای امنیت تشکیل جلسه داده و ما دستورالعملی از تهران نداریم که چه باید بکنیم. در آن مقطع اختلافنظرهایی درباره ادامه جنگ پس از آزادسازی خرمشهر وجود داشت. بیانیه نخست امام (ره) این بود که با آزادسازی خرمشهر جنگ پایان پیدا کند، اما برخی دوستان معتقد بودند جنگ باید ادامه یابد.
ظریف گفت: ایشان گفت دستورالعملی از تهران نرسیده است. من هم گفتم متنی مینویسم تا بگوییم شورای امنیت دو سال کجا بوده و بر اساس آن، ما شورای امنیت را تحریم میکنیم. منظورم صرفاً تحریم همان یک جلسه بود، اما این تصمیم به سیاست جمهوری اسلامی ایران برای ۶ سال تبدیل شد.
وی اظهار کرد: در آن متن نوشتم زمانی که سرزمین ما در اشغال بود، شما هیچ تهدیدی علیه صلح و امنیت بینالمللی نمیدیدید، اما حالا که سرزمین ما از اشغال خارج شده، ناگهان نگران صلح و امنیت بینالمللی شدهاید. این تصمیم برای عبور از آن مرحله اتخاذ شد، اما باید توجه کنیم که تصمیمگیران نیز ممکن است بر اساس تصورات نادرست از پیروزی سریع دچار اشتباه شوند.
ظریف گفت: اشتباه صدام در حمله به ایران تنها نمونه چنین خطایی نبود. وقتی صدام این اشتباه را مرتکب شد، دود آن به چشم مردم ایران و عراق رفت و وقتی آمریکا این اشتباه را انجام داد، امروز میبینیم دود آن به چشم همه دنیا رفته است. قیمت سوخت، هزینههای زندگی، تورم و رکود، همه در جهان تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
وی با اشاره به گزارش رسمی دبیرکل سازمان ملل درباره آغاز جنگ ایران و عراق اظهار کرد: گزارش رسمی دبیرکل سازمان ملل میگوید اتفاقات زیادی رخ داده، اما هیچیک از این اتفاقات توجیهکننده حمله گسترده عراق در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ علیه ایران نیست. با این حال، شورای امنیت سازمان ملل متحد همین گزارش را نیز نادیده گرفت.
وی تأکید کرد: قطعنامه ۲۸۱۷ از نظر غیرحقوقی، غیراخلاقی، غیرانسانی و مغایرت با منشور ملل متحد، هیچ تفاوتی با قطعنامه ۴۷۹ ندارد. هر دو از یک جنس هستند.
ظریف در بخش پایانی سخنان خود اظهار کرد: ما فقط باید بدانیم که روی پای خودمان بایستیم؛ نه در جنگ و نه در صلح کسی از ما دفاع نمیکند. خودمان باید وقتشناس باشیم. زمان بهسرعت میگذرد. پیروزی امروز میتواند شکست فردا باشد. این سنت خداوند است؛ «وَتِلْکَ الْأَیَّامُ نُدَاوِلُهَا بَیْنَ النَّاسِ».
وی برای توضیح این مسئله به تحولات قرهباغ اشاره کرد و افزود: یک روز ارمنستان قرهباغ را گرفت و آذربایجان هیچ کاری نمیتوانست انجام دهد، اما ۲۸ سال بعد آذربایجان آن را پس گرفت. اگر ما امروز در جنگ دست بالا را داریم، همانطور که در مقطع فتح فاو و مجنون دست بالا را در جنگ داشتیم، این دلیل نمیشود که تا روز آخر جنگ نیز دست بالا را خواهیم داشت.
وزیر امور خارجه پیشین ایران گفت: نه در جنگ باید به کسی اطمینان کنیم، نه در دیپلماسی به کسی اطمینان کنیم و نه تصور کنیم شرایط همواره یکسان باقی میماند. در بهترین شرایط و با تکیه بر بزرگترین سرمایه خودمان، یعنی مردم، باید از بهترین زمان برای خروج از شرایط جنگی استفاده کنیم. مردم در جنگ عراق، در جنگ اخیر و در فاصله ۴۰ ساله میان این دو جنگ نشان دادهاند که بزرگترین سرمایه ما هستند.
منبع: www.isna.ir

ضرورت بازتعریف روابط منطقهای و سازوکارهای مشترک امنیتی










