شکست کشت فراسرزمینی ناشی از نگاه تکبعدی و غفلت از زنجیره ارزش
مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی موانع کشت فراسرزمینی را ناشی از نگاه تکبعدی و ضعف پیوند میان مدل اقتصادی بنگاه و سازوکارهای نهادی دانست.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، مدیر مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی گفت شکست پروژههای کشت فراسرزمینی ناشی از نگاه تکبعدی و غفلت از زنجیره ارزش است و نباید مسئله را صرفا به ضعف بنگاههای اقتصادی یا نارسایی در حمایتهای دولتی محدود کرد.
به گزارش ایسنا، سمیرا سبزواری اظهار کرد: کشت فراسرزمینی ماهیتی فراتر از یک فعالیت معمول کشاورزی دارد و موفقیت آن به مجموعهای از عوامل اقتصادی، حقوقی، نهادی و تجاری در دو کشور مبدأ و میزبان وابسته است.
وی ادامه داد در برخی طرحها توجه اولیه بیشتر بر شناسایی اراضی مستعد، دسترسی به منابع آب و امکان تولید محصول متمرکز بوده، درحالیکه الزامات مراحل بعدی از جمله تأمین مالی، تضمین حقوق سرمایهگذار، انتقال نهادهها و تجهیزات، حملونقل، تشریفات گمرکی، دسترسی به بازار و بازگشت سرمایه بهصورت یکپارچه بررسی نشده است. در چنین شرایطی ممکن است طرحی از نظر فنی و تولیدی ظرفیت مناسبی داشته باشد اما در اجرا یا عرضه محصول با موانع پیشبینینشده مواجه شود.
غفلت از زنجیره ارزش و ضعف هماهنگی نهادی
سبزواری با اشاره به آسیبهای ناشی از ضعف هماهنگی نهادی در داخل کشور گفت سرمایهگذاری کشاورزی در کشور دیگر مستلزم هماهنگی میان دستگاههای متولی کشاورزی، تجارت، امور خارجه، گمرک، قرنطینه، بانکها و نهادهای تأمین مالی و بیمهای است و اگر این هماهنگی به سازوکار اجرایی مشخص و قابل پیگیری تبدیل نشود، حتی توافقات و تفاهمنامههای اولیه نیز لزوما به اجرای پایدار منجر نخواهند شد.
وی با تاکید بر اینکه مسئله اصلی نبود پیوند کافی میان مدل اقتصادی بنگاه و سازوکارهای نهادی پشتیبان آن است، تصریح کرد شرکت سرمایهگذار باید از ابتدا مدل کسبوکار، بازار هدف، ساختار هزینه و درآمد و مخاطرات پروژه را ارزیابی کند و دستگاههای مسئول نیز باید مسیر قانونی و اجرایی سرمایهگذاری و تجارت محصول را روشن و قابل پیشبینی سازند.
به گفته وی، در سطح استان دیپلماسی اقتصادی میتواند در شناسایی و پیگیری مسائل فعالان اقتصادی، ایجاد ارتباط میان بخش خصوصی دو کشور و انتقال موضوعات نیازمند تصمیمگیری به مراجع ملی نقش داشته باشد، اما حل مسائلی مانند تضمین سرمایهگذاری، مقررات گمرکی، ترتیبات بانکی و توافقات حقوقی دوجانبه مستلزم تصمیمگیری و همکاری در سطح ملی نیز هست.
وی افزود مرکز مطالعات و بررسیهای اقتصادی اتاق بازرگانی خراسان رضوی در چارچوب همکاری مطالعاتی با اتاق مشترک ایران و افغانستان، تهیه گزارشی سیاستی و کاربردی را در دستور کار قرار داده که یکی از محورهای اصلی آن آسیبشناسی تجربههای گذشته و شناسایی گلوگاههای اجرایی در مراحل سرمایهگذاری، تولید، انتقال محصول و تسویه مالی است تا مشخص شود کدام موانع به ضعف توجیه اقتصادی یا طراحی مدل کسبوکار مربوط میشوند و کدام موانع ماهیت حقوقی، نهادی یا سیاستی دارند.
انتخاب محصول و تمرکز مطالعاتی بر افغانستان
سبزواری درباره انتخاب محصولات گفت انتخاب محصولات مناسب باید مبتنی بر ارزیابی مزیت اقتصادی، نیازهای کشور، محدودیت منابع تولید و شرایط بازار باشد و تعیین فهرست ثابت بدون توجه به ویژگیهای کشور میزبان، هزینه تولید و حملونقل و دسترسی پایدار به بازار نمیتواند مبنای سرمایهگذاری باشد.
وی ادامه داد تأمین پایدار محصولات اساسی و مواد اولیه صنایع غذایی و تبدیلی، بهویژه محصولاتی که تولید داخلی آنها با محدودیت منابع آب مواجه است، اهمیت دارد و محصولاتی نظیر ذرت دانهای، سویا، دانههای روغنی، غلات و برخی حبوبات میتوانند در ارزیابیهای اولیه مورد توجه قرار گیرند، اما اولویت نهایی باید با توجیه اقتصادی و امکانپذیری تولید در منطقه هدف تعیین شود.
وی اظهار کرد کشت فراسرزمینی را نباید صرفا به معنای انتقال تولید محصولات آببر از ایران به کشورهای دیگر تلقی کرد و تحقق منافع آن در مدیریت منابع آب زمانی قابل دفاع است که تولید خارج بتواند واقعا جایگزین بخشی از تولید داخلی شود. وی افزود رویکرد صادراتی و ایجاد ارزش افزوده نیز نباید نادیده گرفته شود و در برخی محصولات ممکن است تأمین بازار کشور میزبان یا صادرات به بازارهای ثالث مزیت بیشتری نسبت به انتقال محصول به ایران داشته باشد.
به گفته وی، در برنامه مطالعاتی مرکز تمرکز اولیه بر ارزیابی فرصتهای کشت فراسرزمینی در افغانستان، بهویژه مناطق غربی این کشور و دارای ارتباط تجاری با خراسان رضوی است و قرار است حداکثر پنج ترکیب محصول و منطقه تولیدی از نظر مزیت اقتصادی، دسترسی به منابع، هزینه تحویل و ریسک اجرایی غربالگری و در نهایت حداکثر سه گزینه اولویتدار معرفی شوند.
وی خاطرنشان کرد صرف برخورداری یک منطقه از زمین و آب کافی نیست و باید مشخص شود تولید محصول در آن منطقه در مقایسه با تولید داخلی، واردات متعارف یا سایر الگوهای تأمین چه مزیت مشخصی ایجاد میکند.
پیوند صنعت و کشاورزی برونمرزی و جایگاه فرآوری
سبزواری گفت: «نباید کشت فراسرزمینی را صرفاً در قالب تولید یک محصول کشاورزی و انتقال آن به ایران تعریف کرد، بلکه لازم است این فعالیت در چارچوب زنجیره ارزش و نیازهای صنایع مرتبط مورد بررسی قرار گیرد.»
وی اظهار کرد خراسان رضوی در صنایع غذایی و تبدیلی، تولید خوراک دام و طیور، ساخت ماشینآلات و تجهیزات کشاورزی، سامانههای آبیاری و خدمات فنی و مهندسی دارای ظرفیتهایی است که میتوان برای توسعه همکاری با افغانستان بهره گرفت. برای مثال تولید برخی محصولات در افغانستان میتواند با تأمین مواد اولیه واحدهای فرآوری استان ارتباط پیدا کند و بنگاههای صنعتی استان نیز میتوانند در تأمین ماشینآلات، تجهیزات آبیاری، بذر، نهادهها، فناوری و خدمات تخصصی مشارکت کنند.
وی تاکید کرد ایجاد چنین پیوندی مستلزم بررسی همزمان نیازهای واقعی صنایع، استانداردهای مواد اولیه، ظرفیت تولید در کشور میزبان، هزینه حملونقل و شرایط قانونی ورود محصول به ایران است.
سبزواری درباره فرآوری تصریح کرد کشت فراسرزمینی زمانی به همکاری پایدار تبدیل میشود که نحوه نگهداری و انتقال محصول، بازار فروش و توزیع ارزش افزوده مشخص باشد، اما این به معنای ضرورت انتقال همه مراحل فرآوری به کشور میزبان نیست. به گفته وی برای برخی محصولات فرآوری اولیه مانند پاکسازی، درجهبندی، خشککردن یا بستهبندی در کشور میزبان میتواند ضایعات و هزینه انتقال را کاهش دهد و برای برخی دیگر انتقال مواد اولیه به ایران و فرآوری در واحدهای صنعتی استان ارزش افزوده بیشتری دارد.
وی درباره تضمین بازگشت سرمایه گفت فعالیت کشاورزی چندساله به ثبات نسبی شرایط حقوقی و اجرایی نیاز دارد و موضوع صرفا مالکیت زمین نیست بلکه اعتبار و مدت قراردادهای بهرهبرداری، دسترسی پایدار به آب، امکان انتقال سود و اصل سرمایه و نحوه رسیدگی به اختلافات نیز مهم است.
وی با تفاوت قائل شدن میان ریسکهای تجاری و سیاسی افزود نوسان قیمت و هزینه نهادهها از ریسکهای تجاری هستند، درحالیکه تغییر مقررات، محدودیت انتقال وجوه یا نقض تعهدات در زمره ریسکهای سیاسی و حقوقی قرار میگیرند. وی صندوق ضمانت صادرات ایران را از ظرفیتهای موجود برای پوشش برخی ریسکهای سیاسی و تجاری دانست و گفت دامنه پوشش و انطباق آن با پروژههای کشاورزی باید بررسی شود.
سبزواری ادامه داد در شرح خدمات مطالعاتی مرکز، مقایسه الگوهای سرمایهگذاری مستقیم، مشارکت با طرف افغانستانی، کشت قراردادی و واردات متعارف از نظر هزینه، ریسک، الزامات حقوقی و امکان تأمین محصول پیشبینی شده و بررسی چارچوب مالکیت زمین و آب، مجوزها، تأمین مالی و انتقال وجوه از محورهای مطالعه است تا پیشنهادهای اجرایی با تعیین دستگاه مسئول و اولویت اقدامات تدوین شود.
وی درباره ماده ۳۲ قانون برنامه هفتم پیشرفت گفت توسعه کشاورزی فراسرزمینی تا سطح ۲میلیون هکتار در پایان برنامه پیشبینی شده، اما این اهداف ملی به معنای تعیین اولویت قطعی محصولات برای خراسان رضوی نیست. وی افزود صندوق ضمانت صادرات فقط ریسک صادرات کالا را پوشش نمیدهد و ابزارهایی برای پوشش برخی ریسکهای سرمایهگذاری خارجی نیز دارد و آژانس چندجانبه تضمین سرمایهگذاری بانک جهانی (MIGA) نیز ابزارهایی برای بیمه ریسک سیاسی دارد و ایران و افغانستان در فهرست کشورهای عضو آن قرار دارند، اما عضویت بهتنهایی به معنای امکان دریافت ضمانت برای یک پروژه مشخص نیست.
منبع: www.isna.ir

راهنمای انتخاب کوله پشتی لپ تاپ؛ ۷ نکته حیاتی قبل از خرید










