شتاب سالمندی در زنجان؛ ضرورت تدبیر امروز برای چالشهای فردا
شورای سالمندی استان زنجان در استانداری زنجان تشکیل شد تا روند افزایش سهم جمعیت سالمند و برنامهریزی برای زیرساختهای سلامت، شهری و حمایتی را با حضور مدیران بررسی کند.

گالری تصویری
۸ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، استان زنجان با توجه به ویژگیهای جغرافیایی و مهاجرتهای جمعیتی از روند تغییرات ساختار سنی در سطح ملی متاثر است و با افزایش تدریجی نسبت جمعیت سالمند به جمعیت جوان، ضرورت بازنگری در ظرفیتهای موجود و توجه ویژه دستگاههای متولی از جمله سازمانهای حاکمیتی، بهداشت و درمان و نهادهای اجتماعی بیش از هر زمان دیگری احساس میشود.
به گزارش ایرنا، این تغییر ساختار جمعیتی ایجاب میکند که سالمندسازی جامعه تنها به عنوان یک پدیده آماری نگریسته نشود و با نگاهی تحلیلی و پیشگیرانه برای ایجاد زیرساختهای تخصصی از مراکز مراقبتهای ویژه و ارتقای خدمات سلامت عمومی تا بازطراحی فضاهای شهری و شبکههای حمایتی اجتماعی برنامهریزی شود. مدیریت این گذار مستلزم حرکت سیاستگذاران از مرحله واکنش به مرحله پیشبینی و زیرساختسازی برای جلوگیری از بحرانهای احتمالی در حوزه نیروی کار و افزایش هزینههای درمانی و رفاه اجتماعی عنوان شده است.
بر این اساس شورای سالمندی استان زنجان در استانداری زنجان تشکیل شد تا مهمترین موضوعات در این خصوص با حضور مدیران و متولیان امر تصمیمگیری شود.
سهم سالمندان زنجان بالاتر از میانگین کشوری
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان با اشاره به روند تغییرات جمعیتی کشور گفت بررسی آمارهای جمعیتی از سال ۱۳۹۶ تا افق ۱۴۳۰ نشان میدهد جمعیت سالمند کشور روند افزایشی دارد و پیشبینیها حاکی از آن است که سهم جمعیت سالمند به حدود ۲۸.۳ درصد خواهد رسید. لیلا ندرلو افزود وضعیت استان زنجان در این زمینه اندکی بالاتر از میانگین کشوری است که ضرورت توجه جدیتر را نشان میدهد.
مدیرکل بهزیستی استان زنجان نیز گفت بر اساس پیشبینیهای جمعیتی، سهم افراد بالای ۶۰ سال در کشور از ۹.۴ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۲۸.۳ درصد در سال ۱۴۳۰ میرسد و این شاخص در استان زنجان از ۱۰ درصد به ۲۹.۱ درصد افزایش خواهد یافت. مریم کرمی کاهش میزان باروری و افزایش امید به زندگی را از مهمترین عوامل این تحول جمعیتی عنوان کرد و افزود این روند، سالمندی جمعیت را به یکی از مسائل مهم اقتصادی، اجتماعی، سلامتمحور و حکمرانی تبدیل کرده است.
وی با بیان اینکه در حال حاضر جمعیت بالای ۶۰ سال کمتر از ۱۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل میدهد، گفت تحولات ساختار سنی جمعیت ایران طی دهههای اخیر نشان میدهد کشور با سرعت در مسیر ورود به مرحله سالمندی قرار گرفته است. به گفته وی، سالخوردگی جمعیت صرفا تغییر ترکیب سنی و جنسی نیست و کاهش جمعیت در سن فعالیت، افت رشد اقتصادی، تأثیر بر بازارهای مالی و افزایش فشار بر صندوقهای بازنشستگی و نظام سلامت از جمله پیامدهای آن است.
کرمی درباره شاخصهای سنجش سالمندی توضیح داد شاخص سالمندی از نسبت جمعیت سالمند به جمعیت کودکان زیر ۱۴ سال محاسبه و در عدد ۱۰۰ ضرب میشود و نسبت وابستگی سالمندی نیز از نسبت جمعیت سالمند به جمعیت در سن کار یعنی گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال به دست میآید. وی پنجره جمعیتی را دورهای دانست که در آن سهم جمعیت زیر ۱۵ سال کمتر از ۳۰ درصد و سهم جمعیت ۶۵ سال و بالاتر هنوز به ۱۵ درصد نرسیده است و گفت کشورهایی که در پنجره جمعیتی قرار دارند از ظرفیت بالایی برای رشد اقتصادی برخوردارند، اما بیکاری، کمبود فرصتهای شغلی و فقدان سرمایهگذاری کافی از مهمترین چالشها برای بهرهگیری از این فرصت است.
وی میانگین سنی جمعیت ایران از سال ۱۳۶۵ تا ۱۳۹۵ را از ۲۱ به ۳۰ سال و میانه سنی را از ۱۷ به ۲۸ سال اعلام کرد و گفت در همین مدت سهم جمعیت ۶۵ سال به بالا از حدود چهار درصد به حدود ۶ درصد افزایش یافته است. به گفته وی، سهم جمعیت صفر تا ۱۴ سال کشور از حدود ۲۴ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۱۵.۸ درصد در سال ۱۴۳۰، سهم گروه ۱۵ تا ۲۹ سال از حدود ۲۳ درصد به ۱۶.۷ درصد و سهم گروه ۳۰ تا ۶۰ سال از ۴۲.۳ درصد به ۳۹.۲ درصد میرسد، در حالی که سهم بالای ۶۰ سال تقریبا سه برابر میشود.
کرمی گفت استان گیلان با افزایش از ۱۳ درصد در سال ۱۳۹۶ به ۳۸.۵ درصد در سال ۱۴۳۰ بالاترین نسبت جمعیت سالمند را دارد و پس از آن استانهایی مانند مازندران، مرکزی، همدان، اصفهان، آذربایجان شرقی و تهران با سهم حدود ۳۱ تا ۳۵ درصد قرار دارند. وی کاهش باروری و مهاجرت جوانان را از عوامل مؤثر دانست و افزود استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خراسان جنوبی و بوشهر پایینترین نسبت سالمندی را دارند و سیستان و بلوچستان با افزایش از ۴.۹ درصد به ۱۱.۹ درصد جوانترین ساختار را حفظ میکند، هرچند روند افزایشی در آنها نیز دیده میشود.
تفاوت سالمندی و سالخوردگی؛ تاکید بر خانههای امید
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان با بیان اینکه در برنامهریزیهای حوزه سالمندی باید میان سالمندی و سالخوردگی تفاوت قائل شد، افزود: «بازنشستگی از یک دستگاه اجرایی به معنای سالمند شدن فرد نیست و نباید این تصور در جامعه وجود داشته باشد که افراد پس از بازنشستگی از چرخه کار و فعالیت خارج میشوند.»
ندرلو ادامه داد برخی افراد در دوران سالمندی همچنان از توانایی جسمی، فکری و اجتماعی بالایی برخوردارند و حتی پس از بازنشستگی فعالیتهای اقتصادی و اجتماعی خود را ادامه میدهند، در حالی که افراد سالخوردهای نیز وجود دارند که به دلیل کاهش تواناییهای جسمی و عملکردی به حمایت و مراقبت بیشتری نیاز دارند. وی گفت: «باید همه گروههای سالمندی را در برنامهریزیها مورد توجه قرار دهیم و از تجربه و توانمندی آنان به عنوان سرمایه اجتماعی استفاده کنیم.»
وی با اشاره به ظرفیت خانههای امید بازنشستگان اظهار داشت این مراکز فرصت مناسبی برای ایجاد احساس ارزشمندی، اعتماد به نفس و مفید بودن در میان سالمندان فراهم میکند. ندرلو از پیگیری راهاندازی خانههای امید در شهرستانهای استان خبر داد و گفت مدیرکل بهزیستی استان موضوع راهاندازی این مراکز در تمامی شهرستانها را پیگیری کند و مکاتبات لازم با فرمانداران انجام شود.
مدیر خانه امید بازنشستگان استان زنجان نیز گفت این مراکز ظرفیت ارزشمندی برای افزایش مشارکت اجتماعی سالمندان و بازنشستگان، تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای کیفیت زندگی و افزایش حس تعلق و تابآوری جامعه دارند و باید از ظرفیت آنها به عنوان پایگاهی برای فعالیت همه سالمندان استفاده شود.
ندرلو همچنین بر تقویت توانمندیهای بازنشستگان تاکید کرد و گفت باید در خانههای امید استان و شهرستانها زمینه ارائه آموزشهای مهارتی و فنیوحرفهای فراهم شود تا بازنشستگان متناسب با علاقه و توانایی خود مشارکت داشته باشند و با مدارک معتبر و بررسی ظرفیتهای تسهیلاتی، توانمندسازی و بهبود معیشت آنان دنبال شود.
مناسبسازی فضاها و توجه به سالمندان روستاها
مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری زنجان بر ضرورت مناسبسازی فضاهای عمومی و پارکهای محلات برای سالمندان تاکید کرد و گفت شهرداریها باید با استفاده از ظرفیت اعتبارات ارزش افزوده و امکانات موجود نسبت به ساماندهی پارکها اقدام کنند و در گام نخست از ظرفیت پارکهای موجود با انجام اصلاحات لازم استفاده شود.
وی افزود شهرداری باید با همکاری دانشگاه علوم پزشکی، مناطق و محلاتی را که جمعیت سالمند بیشتری دارند شناسایی و اقدامات مناسبسازی را در اولویت قرار دهد و محله اسلامآباد به عنوان یکی از محلات هدف اجرای طرح محلهمحوری میتواند مورد توجه قرار گیرد. وی گفت نباید پارکها را صرفا به فضاهای اختصاصی سالمندان یا کودکان تقسیم کرد، بلکه محیطهای عمومی باید به گونهای طراحی شوند که گروههای مختلف سنی در کنار یکدیگر استفاده کنند، زیرا حضور سالمندان در کنار کودکان موجب تقویت تعاملات اجتماعی و نهادینه شدن فرهنگ احترام به سالمندان میشود.
ندرلو با اشاره به ارتباط تحولات جمعیتی با جوانی جمعیت گفت برای بهبود وضعیت جمعیتی باید شرایط ازدواج و فرزندآوری جوانان فراهم شود و موضوعاتی همچون اشتغال، مسکن و حمایتهای مورد نیاز خانوادهها پیگیری شود. وی به اجرای طرح سلام و رویکرد محلهمحوری اشاره کرد و افزود در قالب این طرح مسائل محلات با مشارکت مردم و دستگاهها پیگیری میشود و در هفته گذشته نیز با حضور استاندار مسائل برخی محلات بررسی و مقرر شد شورای پیشرفت محله در وهله نخست اقدام کند.
وی با تاکید بر فعال بودن شورای سالمندان در شهرستانها گفت فرمانداران و روسای دستگاهها باید جلسات را به صورت منظم و هر سه ماه یکبار برگزار کنند و افزود برگزاری جلسه کافی نیست و مصوبات باید به مرحله اقدام و اجرا برسد. وی همچنین گفت برنامهریزی نباید محدود به شهرها باشد و با همکاری حوزه امور روستایی و فرمانداریها برای سالمندان ساکن روستاها نیز برنامههای حمایتی و اجتماعی پیشبینی شود.
ندرلو درباره نقش دستگاههای اجرایی در ارتقای کیفیت زندگی بازنشستگان گفت بخشی از اقدامات حمایتی از جمله استفاده از امکانات رفاهی، تفریحی و ظرفیتهای بیمه تکمیلی در اختیار خود دستگاههاست و مدیران میتوانند بازنشستگان خود را نیز از این خدمات برخوردار کنند. وی گفت مکاتبهای با دستگاهها انجام شود تا گزارش اقدامات برای حمایت از بازنشستگان ارسال شود تا میزان مشارکت بررسی و در جلسات ملی از تجربههای موفق استفاده شود.
منبع: www.irna.ir

یکسوم جمعیت ایران در ۱۴۳۰ بالای ۶۰ سال خواهد بود














