هاشمی: دانشگاه باید شریک راهبردی نظام حکمرانی باشد
معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور در همایش «نقش دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در تابآوری ملی» گفت دانشگاه باید بهعنوان شریک راهبردی نظام حکمرانی مورد توجه قرار بگیرد و باید برای استمرار بحرانها آماده بود.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیسجمهور گفت انتظار میرود دانشگاه از نهادی که صرفا متولی تولید و ترویج علم است به نهادی ارائهدهنده خدمات مشاورهای و راهنمای مدیریت جامعه تبدیل شود و بهعنوان شریک راهبردی نظام حکمرانی مورد توجه قرار بگیرد.
سیدضیاء هاشمی امروز در همایش «نقش دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور در تابآوری ملی» به گزارش ایسنا اظهار کرد: در شرایط کنونی، دانشمندان در نهادهای اجرایی هم جایگاه دارند. رئیسجمهور شخصیتی علمی و دانشگاهی است، معاون اول رئیسجمهور نیز چهرهای علمی و شناختهشده است و بسیاری از اعضای دولت و مسئولان کشور هم از همکاران دانشگاهی هستند.
وی افزود: فارغ از اینکه بسیاری از ارکان دولت دانشآموخته دانشگاه یا حوزه علمیه بهعنوان نهاد علم هستند، برای بهروز بودن به تعامل با دانشگاه نیاز دارند. دانشگاه هم باید ضمن حفظ استقلال علمی و تمرکز بر مأموریتهای اصلی خود، در این تعامل نقش داشته باشد. به اعتقاد من، مأموریتهای اصلی دانشگاه در سه حوزه آموزش، پژوهش و فرهنگ مدنی است.
بحرانهای امروز زنجیرهای و چندبعدی هستند
هاشمی با بیان اینکه بحرانها در جامعه جدید دیگر منفرد نیستند، گفت: در جامعه مدرن، پیشرفته، صنعتی و شهری با بحرانهای متعدد و زنجیرهای مواجهیم. ممکن است یک بحران از یک نقطه شروع شود، اما به حوزههای دیگر پیوند بخورد. برای مثال، وقتی جنگ اتفاق میافتد، هم اقتصاد آسیب میبیند، هم محیط زیست و هم تعاملات و آرامش اجتماعی تحت تأثیر قرار میگیرد.
وی ادامه داد: از نظر اجتماعی نیز تحقیقاتی که همین روزها انجام میشود، نشان میدهد عواطف جامعه تحت تأثیر شدید جنگ و ناملایمات قرار گرفته است. استرس، افسردگی، ترس، نگرانی، غم و خشم در مقایسه با عواطفی مانند شادی نشان میدهد که جامعه ما در این حوزه مسئله دارد. فقر هم منشأ بسیاری از مشکلات است و بیعدالتی و ناامنی، چه در سطح جهانی و چه در سطح ملی، بر این مشکلات میافزاید.
وی اظهار کرد: حتی اگر پیش از این هم در برخی حوزهها مشکلی نداشتیم، برای تابآوری جامعه و موفقیت آن در مسیر پیشرفت به راهکار نیاز داشتیم؛ حالا که عواملی مانند جنگ، فقر، محدودیتهای مختلف، شکاف اجتماعی و بحرانهای زیستمحیطی و اقتصادی به مسائل قبلی اضافه شدهاند، ضرورت این موضوع بیشتر است.
تابآوری فقط تحمل بحران نیست
هاشمی با بیان اینکه تابآوری را نباید صرفا به معنای تحمل شرایط دشوار دانست، گفت: «سؤال ما این نیست که فقط در شرایط سخت و بحران تحمل کنیم؛ بلکه میخواهیم در برخی موارد، شرایط بحران و سختیها را به فرصت تبدیل کنیم.»
وی با اشاره به تجربه جنگهای جهانی اول و دوم افزود: تاریخ نشان داده است که در این جنگها تحولات بزرگی در حوزه صنعت، فناوری و انسجام اجتماعی اتفاق افتاده است. در کشور ما هم میتوانیم چنین ظرفیتی را ببینیم. همراهی و همدلی عمومی و اجتماعی نیز ممکن است بیشتر شود و مطالبه جامعه افزایش پیدا کند و فرصتی برای رسیدگی به مسائل فراهم شود.
وی با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار کرد: اکنون در شرایط جنگ قرار داریم و با مشکلات اقتصادی گوناگونی از تحریم و تورم تا فقر و فاصله طبقاتی مواجهیم. مسائل سیاسی و تقابلهای بینالمللی هم وجود دارد. تحریکات قومی را در داخل کشور داریم که خوشبختانه به دلیل تمدن کهن و قوی و پیوند اجتماعی تاریخی، خیلی جدی نیست. حاشیهنشینی در شهرها، مسائل زیستمحیطی، مدیریت شهری و موضوعاتی مانند ترافیک نیز از مسائل ما است. در ارتباط میان صنعت و جامعه هم با مسائلی مانند آلودگی هوا مواجهیم.
دانشگاه باید شریک راهبردی نظام حکمرانی باشد
هاشمی گفت: «باید بپذیریم که حکمرانی موفق و خوب، جز با اتکا به علم و نهاد علم، یعنی دانشگاه و البته در جامعه دینی حوزه علمیه و دیگر مراکز علمی، امکانپذیر نیست.»
وی با اشاره به ضرورت بهروز شدن دانشگاهها گفت: دانشگاه با تحولات سریع جامعه و چالشهای نوپدید مواجه است و باید بتواند خود را بهروز کند. گزارشهایی که در این مدت با آنها مواجه شدم، از جمله مأموریتگرایی تعریفشده در ستاد وزارت علوم برای دانشگاههای مختلف و اقداماتی که دوستان در حوزههای تخصصی، از جمله ژنتیک انجام دادهاند، این باور و امیدواری را ایجاد میکند که دانشگاه میتواند در این زمینه اثرگذار باشد.
وی افزود: این موضوع را بارها از رئیسجمهور، معاون اول رئیسجمهور و دیگر بزرگان دولت، از نزدیک و مستقیم شنیدهام. همین امروز صبح نیز رئیسجمهور در جلسه تجلیل از مدالآوران المپیادهای علمی استان تأکید کرد که انتظار و نیاز داریم مسائل کشور با کمک نهاد علم، دانشگاهیان، نخبگان و محققان از جمله محققان جوان حل شود.
هاشمی با بیان اینکه برای تحقق این هدف باید اقداماتی میان نهاد علم و نهاد سیاستگذاری و مدیریت کلان انجام شود، اظهار کرد: نخستین موضوع، شناخت روندهای نوظهور است. ما با تهدیدات جدیدی مواجهیم. فناوریهای جدیدی مانند هوش مصنوعی و کوانتوم، هم انتظارات و ظرفیتهای جدیدی ایجاد میکنند و هم تهدیدات تازهای به همراه دارند.
وی ادامه داد: باید سناریوها را نهفقط بر اساس تحولات فناوری، بلکه با توجه به تحولات اقتصادی و اجتماعی دنیا بررسی کنیم. اتفاقی که در آمریکا میافتد، به هر حال بر ما هم اثر دارد. مسائل محیط زیست و معادلات نظامی در سطح جهانی نیز برای ما تعیینکننده است. بنابراین انتظار میرود دانشگاهها کانون بررسی و شناسایی این تهدیدهای نوظهور و تدوین سناریوهای مناسب برای مواجهه با آنها باشند.
وی دومین موضوع را عقب نماندن دانشگاهها از تحولات علمی دانست و گفت: نباید در این مسابقه دانش عقب بمانیم. در حوزههای جدید علمی، فناوریهای نوین و روشهای جدید مانند استفاده از هوش مصنوعی و تحلیل کلاندادهها باید بهروز باشیم. طراحی سامانههای هشدار سریع، سامانههای مدیریت منابع، زیرساختهای هوشمند و دولت هوشمند نیز از جمله حوزههایی است که باید به آنها توجه کنیم.
وی تربیت سرمایه انسانی و نیروی متخصص را از دیگر موضوعات مهم دانست و اظهار کرد: ما در میان جوانان و نوجوانان ظرفیتهای زیادی داریم. نخبگان فقط کسانی نیستند که خودشان توانمندیشان را اثبات کردهاند. در بخشهایی از کشور بهویژه مناطق نسبتا فقیرتر چهرههای توانمندی وجود دارند که باید شناسایی شوند.
وی گفت میزان مهاجرت مدالآوران المپیادها به خارج از کشور به شکل محسوسی کاهش یافته است. بر اساس این گزارش، این میزان که حدود پنج تا ۶ سال پیش نزدیک به ۳۰ درصد بود و روند افزایشی داشت، اکنون روند نزولی پیدا کرده و به نزدیک صفر درصد رسیده است. غالب این جوانان ترجیح میدهند در کشور خودشان بمانند و بسیاری از کسانی هم که رفتهاند، علاقهمند به بازگشت هستند.
باید برای استمرار بحرانها آماده باشیم
هاشمی با اشاره به تحولات پس از دو جنگ اخیر، گفت: ما بعد از این دو جنگ وارد یک مرحله تاریخی جدید شدهایم و با ایرانی متفاوت مواجهیم؛ ایرانی که خودباوری ملی بیشتری دارد و شناخت و نگرش دنیا نسبت به آن تغییر کرده است. موقعیت و منزلت ایران در سطح منطقه، در میان همسایگان و حتی در سطح جهانی تغییر کرده است.
وی ادامه داد: کشوری که نزدیک به نیم قرن با تحریم مواجه بوده و در برابر بزرگترین قدرتهای جهانی سربلند بیرون میآید، نشان میدهد ظرفیتها و سرمایههایی دارد که برای جهانیان تا حدی شگفتآور است.
وی با تأکید بر ضرورت برنامهریزی برای شرایط دشوار، گفت: نباید فرض کنیم مسائلی که با آنها مواجهیم، بهطور طبیعی تمام میشوند. در برنامهنویسی و برنامهریزی باید بدترین شرایط و سناریوها را هم در نظر بگیریم و به این فکر کنیم که اگر بحرانها و مشکلات تا اطلاع ثانوی ادامه پیدا کنند، چه باید کرد.
وی در پایان تأکید کرد: «جامعه تابآور صرفا جامعهای نیست که در برابر بحران تحمل کند؛ جامعهای است که میتواند مسائلش را حل کند، ریسک را مدیریت کند، از تصمیمگیری واکنشی به حکمرانی آیندهنگر برسد و از پژوهشهای پراکنده به یک نظام پژوهشی مسئلهمحور و هدفمند حرکت کند.»
منبع: www.isna.ir

معاون علمی رئیسجمهور: امنیت غذایی بخشی از امنیت ملی است




