خودمراقبتی از بهداشت فردی تا سلامت روان در دستور کار مدارس
معاون تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش برنامه‌های خودمراقبتی دانش‌آموزان را تشریح کرد و گفت ۲۳ آبان‌ماه، روز خودمراقبتی، فرصتی برای نهادینه‌کردن فرهنگ سلامت در میان دانش‌آموزان است.
به گزارش ایسنا، سلامت دانش‌آموزان تنها به پیشگیری از بیماری‌ها یا رسیدگی به مشکلات جسمی محدود نمی‌شود، بلکه برخورداری از سلامت جسمی، روانی و اجتماعی مستلزم شکل‌گیری نگرش و رفتارهای سالم از سنین کودکی و نوجوانی است؛ موضوعی که بدون آموزش مستمر و مشارکت فعال کودکان، خانواده‌ها و مدرسه امکان‌پذیر نیست.
در این میان، خودمراقبتی به‌عنوان یکی از رویکردهای مهم ارتقای سلامت، بر توانمندسازی افراد برای شناخت نیازهای جسمی و روانی و مسئولیت‌پذیری در قبال سلامت خود تأکید دارد؛ رویکردی که در محیط مدرسه می‌تواند از رعایت بهداشت فردی و پیشگیری از بیماری‌های واگیردار تا ترویج تغذیه سالم و فعالیت بدنی را دربرگیرد. ۲۳ آبان‌ماه، روز خودمراقبتی، فرصتی برای بازخوانی نقش آموزش‌وپرورش در نهادینه‌کردن این فرهنگ در میان نسل دانش‌آموز است؛ نسلی که آموخته‌های خود را در زندگی فردی به کار می‌گیرد و می‌تواند آن‌ها را به خانواده و گروه همسالان نیز منتقل کند.
خودمراقبتی محور ترویج سبک زندگی فعال و سالم
محمد جعفری، معاون تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش، با تشریح رویکرد این معاونت در حوزه ارتقای سلامت دانش‌آموزان گفت: «بر اساس الگو و مدل مفهومی طراحی‌شده در معاونت تربیت بدنی و سلامت، نقطه کانونی و چشم‌انداز برنامه‌ها و فعالیت‌ها، ترویج سبک زندگی فعال و سالم است.»
وی افزود: «تلاش ما این است که دانش‌آموزان و فرهنگیان به نگرش و رفتاری دست پیدا کنند که بر اساس آن نسبت به جسم، روح، روان و سلامت خود احساس مسئولیت داشته باشند.» به گفته وی، خودمراقبتی یکی از موضوعات محوری مورد پیگیری در حوزه معاونت تربیت بدنی و سلامت، به‌ویژه دفتر سلامت و تندرستی است.
جعفری با اشاره به جایگاه سلامت در اسناد بالادستی نظام تعلیم و تربیت ادامه داد یکی از کلیدواژه‌های مهم در این اسناد، تربیت دانش‌آموزان تمام‌ساحتی است؛ دانش‌آموزانی که متعهد، توانمند، باانگیزه و سالم باشند و تحقق مؤلفه سالم بودن بدون برنامه‌های مرتبط با خودمراقبتی و دیگرمراقبتی امکان‌پذیر نیست.
سفیران سلامت و انتقال آموزش‌ها به همسالان
جعفری یکی از اقدامات مهم برای توانمندسازی دانش‌آموزان را تقویت تشکل سفیران سلامت عنوان کرد و گفت در مدارس، سفیران سلامت در حوزه‌های مختلفی از جمله تغذیه، بهداشت و ایمنی، بهداشت فردی، بهداشت دهان و دندان، انرژی و محیط زیست فعالیت می‌کنند.
وی افزود در این الگو، دانش‌آموز ابتدا آموزش‌های لازم را دریافت می‌کند و سپس در کنار مراقبت از سلامت خود، به مروج موضوعات سلامت‌محور در میان همکلاسی‌ها و همسالانش تبدیل می‌شود. به گفته وی، مشارکت دانش‌آموزان در این برنامه‌ها می‌تواند به گسترش فرهنگ سلامت در محیط مدرسه کمک کند، چراکه انتقال پیام‌های بهداشتی از سوی همسالان می‌تواند در شکل‌گیری رفتارهای سالم مؤثر باشد.
آموزش خودمراقبتی به دانش‌آموزان، والدین و فرهنگیان
جعفری آموزش را مهم‌ترین عامل موفقیت در اجرای برنامه‌های خودمراقبتی دانست و با اشاره به آغاز برنامه‌ای فراگیر در سال گذشته با عنوان «شبکه ملی یادگیری منابع انسانی حوزه معاونت تربیت بدنی و سلامت» گفت این شبکه چهار گروه دانش‌آموزان، والدین، مدیران و کارکنان را دربرمی‌گیرد و یکی از سرفصل‌های مهم آن، موضوع خودمراقبتی و دیگرمراقبتی است.
وی افزود در این چارچوب از استادان برجسته و متخصص استفاده شده و کلاس‌های آموزشی به دو شکل حضوری و غیرحضوری برگزار شده است. به گفته وی، اخیراً با همکاری سازمان جمعیت هلال‌احمر و دانشگاه‌های علوم پزشکی و مجموعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دوره‌ای با موضوع خودمراقبتی و دیگرمراقبتی برای همکاران حوزه ستادی وزارتخانه و کارکنان شهر تهران برگزار شد.
جعفری خودمراقبتی را آموزش موضوعات بهداشتی و سلامت‌محور با هدف ارتقای سطح سلامت افراد دانست و گفت این آموزش‌ها باید به گونه‌ای باشد که افراد بتوانند آموخته‌های خود را در زندگی روزمره به رفتارهای عملی تبدیل کنند.
پیشگیری از شپش و نقش مراقبان سلامت در مدارس
وی درباره نگرانی‌ها از احتمال شیوع شپش در مدارس اظهار کرد: «در حال حاضر از چنین خبری اطلاع ندارم، اما پیشگیری از ابتلا به شپش سر یا پدیکولوز از جمله موضوعاتی است که به‌صورت مستمر و سالانه با همکاری وزارت بهداشت پیگیری می‌شود.»
جعفری با بیان اینکه پیشگیری از شپش نیز در چارچوب برنامه‌های خودمراقبتی قرار می‌گیرد، گفت حدود چهار تا پنج هفته پیش، اتاق وضعیت با حضور مدیرکل حوزه بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برگزار شد و در این نشست، چند موضوع بهداشتی و بیماری‌های واگیر برای همکاران آموزش‌وپرورش تشریح شد.
وی افزود این برنامه در قالب یک دوره آموزشی برای معاونان تربیت بدنی و سلامت استان‌ها، رؤسای ادارات سلامت و تندرستی و کارکنان حوزه تربیت بدنی برگزار شد و درخت‌واره‌های مربوط به موضوعات بهداشتی و بیماری‌ها ارائه شد تا همکاران نسبت به این مسائل حساسیت و آمادگی بیشتری داشته باشند.
معاون تربیت بدنی و سلامت وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به نقش مراقبان سلامت در مدارس، به‌ویژه دوره ابتدایی، گفت یکی از وظایف آنان پیشگیری از بیماری‌هایی است که ممکن است در محیط مدرسه بروز پیدا کند. وی با بیان اینکه دانش‌آموزان در کلاس‌هایی با جمعیت حدود ۳۰ تا ۳۵ نفر حضور دارند، بر اهمیت رعایت بهداشت فردی تأکید کرد.
وی افزود آموزگاران پایه نیز توجیه شده‌اند تا در کنار تدریس دروس، موضوعاتی مانند رعایت بهداشت فردی و ضرورت فعالیت بدنی را آموزش دهند. به گفته وی، «در حال حاضر گزارشی مبنی بر شیوع گسترده این بیماری به ما اعلام نشده است، اما اگر موردی گزارش شود، همکاران مربوطه ورود می‌کنند.»
جعفری در توضیح اقدامات احتمالی در صورت شناسایی دانش‌آموز مبتلا به شپش سر گفت اگر معلم، مراقب سلامت یا آموزگار پایه متوجه ابتلای دانش‌آموز شود، بر اساس شاخص‌ها و دستورالعمل‌های پیشگیرانه اقدام خواهد شد و ممکن است توصیه شود دانش‌آموز برای چند روز در منزل بماند و اقدامات درمانی لازم، از جمله استفاده از شامپوی مناسب، را انجام دهد.
وی تأکید کرد پیشگیری و کنترل چنین مواردی صرفاً بر عهده مدرسه نیست و در این زمینه هم مدرسه، هم معلم و هم والدین باید همکاری داشته باشند.
در مجموع، تحقق خودمراقبتی در مدارس زمانی از سطح آموزش‌های مقطعی فراتر می‌رود که دانش‌آموزان بتوانند آموخته‌های خود را به بخشی از رفتار روزمره تبدیل کنند؛ از رعایت بهداشت فردی و پیشگیری از بیماری‌ها گرفته تا تغذیه مناسب، تحرک بدنی و توجه به سلامت روان. در چنین شرایطی، مدرسه یکی از مهم‌ترین بسترهای شکل‌گیری فرهنگ سلامت در جامعه خواهد بود؛ فرهنگی که با مشارکت دانش‌آموزان، خانواده‌ها و فرهنگیان می‌تواند از کلاس درس به خانه و سپس به کل جامعه گسترش یابد.
منبع: www.isna.ir
بهبود زن سرپرست خانوار شیرازی از سرطان با تشخیص زودهنگام پزشک خانواده
