جنگ روایتها و خطر گسترش جنگ در منطقه
در جهان امروز، جنگ روایتها میتواند پیش از هر اقدام نظامی فضای روانی و سیاسی لازم برای تشدید بحران را فراهم کند. برجستهسازی سناریوهای نظامی در بحران میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، تحرکات نظامی آمریکا و اختلافنظرها درباره دیپلماسی، خطر گسترش جنگ را افزایش میدهد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از دنیای اقتصاد، در جهان امروز جنگها تنها در میدانهای نظامی شکل نمیگیرند؛ گاه پیش از آنکه سلاحها به میدان آیند، میدان رسانه و روایتسازی به صحنهای برای تشدید بحران تبدیل میشود. در چنین شرایطی، اخبار جهتدار، تحلیلهای تحریکآمیز و پیشبینیهای مکرر درباره وقوع جنگ میتوانند فضای روانی و سیاسی لازم برای تشدید تنش را فراهم کنند. به بیان دیگر، جنگ روایتها ممکن است به اندازه تحرکات نظامی و حتی گاهی بیش از آن، بر مسیر تحولات تأثیر بگذارد.
جنگ روایتها پیش از میدان نظامی
تجربه پیش از حمله روسیه به اوکراین در فوریه ۲۰۲۲ نمونهای قابل تأمل است. در ماههای منتهی به آن رویداد، رسانههای بینالمللی و بهویژه رسانههای آمریکایی بهطور گسترده درباره احتمال حمله روسیه گزارش میدادند. اکنون نیز در بحران میان ایران، آمریکا و رژیم صهیونیستی، برخی رسانههای فارسیزبان خارج از کشور، بهویژه ایران اینترنشنال، با برجستهسازی مستمر سناریوهای نظامی و انتشار تحلیلهای عمدتاً تحریکآمیز، به شکلگیری فضای نگرانی و انتظار برای جنگ دامن میزنند. البته اطلاعرسانی درباره تحولات نظامی ضروری است، اما مرز میان اطلاعرسانی مسئولانه و بازتولید فضای جنگطلبانه نباید نادیده گرفته شود. رسانهها در برابر پیامدهای اجتماعی و سیاسی روایتهای خود مسئولیت دارند.
تحرکات نظامی و خطر برخورد ناخواسته
از سوی دیگر، تحرکات نظامی ایالات متحده در منطقه، بهویژه استقرار و افزایش حضور نیروهای دریایی و ناوهای هواپیمابر، پیامهایی نگرانکننده برای امنیت منطقه ارسال میکند. چنین اقداماتی، حتی اگر با هدف اعمال فشار یا ایجاد بازدارندگی صورت گیرد، میتواند محاسبات طرفهای مقابل را تغییر دهد و خطر برخورد نظامی ناخواسته را افزایش دهد. در منطقهای که هنوز از پیامدهای جنگ و بحرانهای پیشین رهایی نیافته است، افزایش حضور نظامی نمیتواند جایگزین راهحل سیاسی و دیپلماتیک شود.
آینده دیپلماسی و نقش بازیگران
مساله مهمتر، آینده دیپلماسی است. در حالی که پیشنهادها و ابتکارهایی برای مذاکره، از جمله با میانجیگری کشورهای منطقه، مطرح شدهاند، اختلافنظرها در داخل ساختار سیاسی آمریکا درباره چگونگی ادامه مذاکرات نیز قابل توجه است. مواضع و اظهارات متفاوت مقامات آمریکایی، از جمله جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری، درباره ضرورت یا امکان پیشبرد مسیر مذاکره، پرسشهایی جدی درباره جایگاه دیپلماسی در تصمیمگیریهای واشنگتن ایجاد میکند. اگر مذاکره حتی پیش از آنکه فرصت آزمودن پیدا کند کنار گذاشته شود، چه گزینهای جز ادامه تقابل باقی خواهد ماند؟
در این میان، نقش دولت رژیم صهیونیستی و مواضع بنیامین نتانیاهو نیز در محاسبات منطقهای اهمیت دارد. نگرانی از اینکه ملاحظات امنیتی و سیاسی رژیم صهیونیستی بر تصمیمات واشنگتن درباره ایران تأثیر بگذارد، پرسشی است که نمیتوان از آن چشم پوشید. با این حال، مسئولیت تصمیم نهایی برای استفاده از نیروی نظامی بر عهده دولتهایی است که چنین تصمیماتی را اتخاذ میکنند.
مسوولیت رسانهای در این شرایط تنها متوجه شبکههای فارسیزبان خارج از کشور نیست. رسانههای آمریکایی و اروپایی نیز وظیفهای فراتر از بازتاب تحولات نظامی و مواضع رسمی دولتها بر عهده دارند. آنها باید با بررسی مستقل اطلاعات، انعکاس دیدگاههای متفاوت و طرح پیامدهای انسانی، اقتصادی و امنیتی جنگ، مانع از آن شوند که افکار عمومی بهتدریج با وقوع یک درگیری نظامی بهعنوان امری اجتنابناپذیر کنار بیاید. رسانههای داخلی کشورهای درگیر بحران نیز از این مسئولیت مستثنی نیستند. وظیفه رسانه صرفاً بازتاب دادن صدای تقابل نیست؛ بلکه باید صدای عقلانیت، مذاکره و صلح را نیز به گوش افکار عمومی برساند.
امروز مسئله صرفاً اختلاف میان ایران و آمریکا یا منازعه میان ایران و رژیم صهیونیستی نیست. گسترش این بحران میتواند امنیت خلیج فارس، ثبات بازارهای انرژی، اقتصاد جهانی و امنیت کشورهای منطقه را با مخاطرات جدی روبهرو کند. هیچیک از این کشورها از پیامدهای یک جنگ گسترده مصون نخواهند ماند.
از این رو، مسئولیت جلوگیری از تشدید بحران تنها بر عهده طرفهای مستقیم آن نیست. سازمان ملل متحد، قدرتهای جهانی، کشورهای منطقه و بهویژه دولتهایی که امکان میانجیگری دارند، باید برای باز نگه داشتن مسیر مذاکره و جلوگیری از گسترش جنگ تلاش کنند.
جهان نباید اجازه دهد که ترکیب فشار نظامی، تصمیمات متغیر سیاسی و جنگ روایتها، منطقه را به سوی فاجعهای سوق دهد که هزینه آن را نه فقط ایران و همسایگانش، بلکه جامعه جهانی خواهد پرداخت. اکنون جلوگیری از گسترش جنگ، مسئولیتی مشترک و فوری برای همه کشورهاست.
منبع: donya-e-eqtesad.com

حمله زمینی رژیم صهیونیستی به مناطق مسکونی مرکز غزه با وجود آتشبس





