جنگهای تکهتکه؛ شکل جدیدی از جنگ جهانی در جریان است
نویسنده در تحلیلی با ناممکن دانستن جنگ فراگیر سنتی به دلیل بازدارندگی هستهای، درگیریها در اوکراین، تایوان، کره و رویارویی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی را جبهههای یک جنگ جهانی تکهتکه توصیف کرده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از الجزیره، بسیاری از مفسران در خاورمیانه و غرب هشدار میدهند که جهان شاهد مراحل اولیه جنگ جهانی دیگری است. نویسنده این دیدگاه را دستکم درباره جنگی در مقیاس دو جنگ جهانی قرن گذشته رد میکند و معتقد است بازدارندگی هستهای چنین درگیری را تقریبا ناممکن کرده است.
به گزارش الجزیره (Al Jazeera)، آمریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه بهعنوان پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد همگی دارای سلاح هستهای هستند، همچنانکه هند، پاکستان، کره شمالی و رژیم صهیونیستی نیز چنین سلاحی دارند و ممکن است ایران نیز به آنها بپیوندد. به باور نویسنده، جنگی تمامعیار میان این قدرتها نه پیروز خواهد داشت و نه مغلوب، بلکه ویرانی در مقیاسی ایجاد میکند که میتواند خود تمدن را تهدید کند.
با این حال، در حالی که جنگ جهانی به معنای سنتی ممکن است ناممکن باشد، نوع دیگری از درگیری جهانی هماکنون در جریان است. برخی اختلافها و رقابتهای دیرینه هماکنون به جنگ تبدیل شدهاند و برخی دیگر در آستانه انفجار قرار دارند؛ درست مانند سالهای پیش از جنگ جهانی دوم، منافع ملی رقیب کشورها را به اردوگاههای مخالف سوق میدهد.
ریشههای تاریخی صفبندیها و وضعیت امروز
نویسنده یادآوری میکند که ائتلافهای جنگ جهانی دوم بر اساس بلندپروازیها و منافع راهبردی شکل گرفت. آلمان هیتلر بهدنبال گسترش سرزمینی و انتقام شکست در جنگ جهانی اول بود، ایتالیای موسولینی بلندپروازیهای امپریالیستی داشت و ژاپن بهدنبال گسترش سلطه بر چین و جنوبشرقی آسیا بود و این سه هسته اصلی قدرتهای محور را تشکیل دادند. بریتانیا و فرانسه در برابر آنها ایستادند و بعدها اتحاد شوروی پس از تهاجم آلمان در سال ۱۹۴۱ و آمریکا پس از حمله ژاپن به پرلهاربر به آنها پیوستند؛ کشورهایی که با وجود نظامها و اهداف متفاوت، منافع و تهدیدهای مشترک آنها را گرد هم آورد.
پرسش امروز این است که آیا شاهد صفبندی مشابهی از منافع میان قدرتهای بزرگ، بهویژه کشورهای مسلح به سلاح هستهای هستیم؛ اینکه آیا روسیه، چین، کره شمالی و ایران میتوانند بلوکی در برابر آمریکا و متحدانش تشکیل دهند و آیا درگیریهای منطقهای آنها میتواند بخشی از جنگ فراگیرتری با سلاحها و روشهای متفاوت شود.
پس از فروپاشی اتحاد شوروی چنین به نظر میرسید که سرمایهداری به رهبری آمریکا پیروز شده است، اما روسیه تحت ریاستجمهوری ولادیمیر پوتین کوشیده قدرت اقتصادی و نظامی خود را بازسازی و جایگاهش را بهعنوان قدرت جهانی احیا کند و با وجود کنار گذاشتن کمونیسم، بار دیگر به رقیب غرب تبدیل شده است.
جبهههای اوکراین، تایوان، کره و ایران
جنگ اوکراین از این منظر بسیار فراتر از درگیری میان دو کشور همسایه است؛ رویارویی میان روسیه و اروپا است، در حالی که موضع واشنگتن از تلاش جو بایدن برای تضعیف مسکو به بیمیلی جانشینش دونالد ترامپ برای دانستن اوکراین بهعنوان منفعتی حیاتی آمریکا یا روسیه بهعنوان دشمن اصلی تغییر کرده است. این جنگ هماکنون یک جبهه در درگیری جهانی گستردهتر است؛ در یک سو اوکراین و اروپا و در سوی دیگر روسیه با حمایت چین، ایران و کره شمالی قرار دارند که شکست آن را تهدیدی برای منافع و جایگاه منطقهای خود میدانند.
قدرت اقتصادی و نظامی چین بزرگترین چالش برای آمریکا و غرب دانسته شده است. اقتصاد آن هماکنون دومین اقتصاد بزرگ جهان است و بسیاری انتظار دارند ظرف یک دهه یا بیشتر از اقتصاد آمریکا پیشی بگیرد. چین ابزارهای سرمایهداری بازار آزاد مورد حمایت واشنگتن را به سود خود به کار گرفته، بازارهای آمریکا و جهان را با کالاهای خود پر کرده و پیروزی تجاری بزرگی به دست آورده است. هرچند پکن عمدتا از دخالت مستقیم نظامی در درگیریهای بینالمللی پرهیز کرده و حمایت دیپلماتیک از روسیه و آرمان فلسطین و همچنین تعامل در تجارت، توسعه و تغییرات اقلیمی را ترجیح داده، اما تایوان هدف مهم حلنشده باقی مانده است. اصل «چین واحد» و هدف قرار دادن تایوان تحت کنترل چین، همانگونه که هنگکنگ به چین بازگردانده شد، محور بلندپروازیهای پکن است و اگر چین این هدف را به اولویت فوری تبدیل کند، میتواند رویارویی سیاسی بزرگ و بالقوه نظامی میان چین و متحدانش در یک سو و آمریکا و متحدانش در سوی دیگر ایجاد کند.
زرادخانه هستهای کره شمالی شبهجزیره کره را به نقطه اشتعال بالقوه دیگری در درگیری جهانی گستردهتر تبدیل میکند. کره جنوبی با وجود برتری اقتصادی، با تهدید نظامی جدی از سوی شمال روبهروست. هرگونه رویارویی میان دو کره میتواند بهسرعت به بحرانی بینالمللی تبدیل شود. کره از نظر تاریخی میدان نبرد قدرتهای رقیب بود و پس از شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم، شبهجزیره به مناطق اشغالی شوروی و آمریکا تقسیم شد که سپس به دو دولت تبدیل شدند؛ یکی با حمایت چین و اتحاد شوروی و بعدا روسیه و دیگری با حمایت غرب. درگیری دوباره میتواند این قدرتها را وارد کند و به جبهه دیگری در رویارویی جهانی گستردهتر تبدیل شود.
بلندپروازیهای دوربرد ایران تا حدی ریشه در میراث امپراتوری پارس دارد و از زمان انقلاب اسلامی ۱۹۷۹، تهران همچنین کوشیده ایدئولوژی فرقهای خود را صادر کند و به اختلافها و درگیریها میان مسلمانان دامن بزند. مهمتر از آن، پیگیری توانمندیهای هستهای از سوی ایران از نگاه آمریکا و رژیم صهیونیستی تهدیدی مستقیم، بهویژه برای رژیم صهیونیستی دانسته میشود و چرخه ادامهدار رویارویی نظامی، لبهپرتگاه دیپلماتیک و تحریمهای اقتصادی، تهران را به همسویی روشنتر با چین، روسیه و کره شمالی سوق میدهد.
هرچند باید قدرتهای نوظهور دیگر از جمله برزیل و هند را نیز در نظر گرفت، اما روشنترین صفبندی در حال ظهور، چین، روسیه، کره شمالی و ایران را در یک سو و آمریکا و اروپا را در سوی دیگر قرار میدهد، با وجود تضعیف پیوندهای سیاسی و ایدئولوژیک میان واشنگتن و متحدان اروپاییاش. درباره ژاپن، با وجود تنشهای دیرینه با چین، نویسنده تردید دارد که با توجه به تجربه تلخ جنگ جهانی دوم و بمبارانهای اتمی متحملشده، برای مشارکت مستقیم در درگیری منطقهای یا جهانی آماده باشد.
نویسنده در نتیجه معتقد نیست که جهان بهسوی جنگ جهانی تمامعیار به معنای سنتی میرود، بلکه شاهد چیزی است که میتوان آن را «جنگهای تکهتکه» نامید؛ مجموعهای از درگیریهای منطقهای که برخی هماکنون جریان دارند، مانند جنگ اوکراین و رویارویی ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی، و برخی دیگر حلنشده باقی ماندهاند مانند مسئله تایوان و تنش میان دو کره. با این حال، در مجموع این درگیریهای بهظاهر جداگانه به جنگی جهانی میمانند که بهصورت تکهتکه و نه از طریق یک رویارویی واحد و آشکارا اعلامشده میان بلوکهای مخالف در جریان است.
افول اقتدار سازمان ملل و خطر فروپاشی نظم بینالمللی
عامل دیگری که وضعیت بینالمللی کنونی را بهویژه خطرناک میکند، افول اقتدار سازمان ملل متحد از جمله شورای امنیت است. در طول جنگ سرد، این نهادها به مهار بحرانهایی کمک کردند که در غیر این صورت میتوانستند به جنگهای گستردهتر تبدیل شوند و رهبران آن دوره نیز پیامدهای ویرانگر درگیری جهانی را بهویژه با توجه به پیشرفت سلاحهای متعارف و هستهای درک میکردند.
متاسفانه اقتدار سازمان ملل پیوسته فرسایش یافته است. ضعف آن بهوضوح آشکار شد وقتی آمریکا در سال ۲۰۰۳ با بهانه واهی برخورداری عراق از سلاحهای کشتار جمعی، شورای امنیت را نادیده گرفت و بدون مجوز آن پیش رفت.
امروز شورای امنیت عملا اقتدار خود بر مسئله فلسطین را به ترامپ و بهاصطلاح «هیأت صلح» او واگذار کرده است، اما این نهاد حتی یکی از ۲۱ بند intended برای بازگرداندن صلح به غزه را اجرا نکرده است. در مقابل، تحت نظارت آن، آنچه جنگ فلسطینی-صهیونیستی در غزه بود، جای خود را به تجاوز ادامهدار رژیم صهیونیستی علیه غیرنظامیان در این باریکه، کرانه باختری اشغالی، قدس، لبنان و سوریه داده، بدون هیچ بازدارندگی معناداری.
به باور نویسنده، فلج شدن امروز سازمان ملل شبیه جامعه ملل در آستانه جنگ جهانی دوم است. روشنترین نمونه این ناکامی، بیاعتنایی به تصمیمهای دیوان بینالمللی دادگستری و دیوان کیفری بینالمللی است. عاملان نسلکشی در غزه با هیچیک از پاسخگوییهای اعمالشده بر جنایتکاران جنگی در بوسنی و هرزگوین، کوزوو یا درگیریهای آفریقا روبهرو نمیشوند.
جامعه بینالمللی بنابراین باید نهادها و سازوکارهای طراحیشده برای حفاظت از صلح بینالمللی را تقویت کند و اقتدار و اثربخشی لازم را برای جلوگیری از فروپاشی گستردهتر نظم بینالمللی به آنها بدهد.
منبع: www.aljazeera.com

شهرکنشینان صهیونیست ۳ خودرو را در السموع به آتش کشیدند





