تنهایی؛ چالش پنهان سالمندان و ضرورت توجه به سلامت اجتماعی
لیدا حسنزاده، نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی، روز سهشنبه در گفتوگو با ایرنا گفت مراقبت از سالمندان نباید به نیازهای جسمی محدود شود و تنهایی از چالشهای مهم این دوران است.

گالری تصویری
۳ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی گفت مراقبت از سالمندان نباید به تأمین نیازهای جسمی محدود شود، بلکه حفظ ارتباطات اجتماعی، استقلال، احساس ارزشمندی و مشارکت آنان در خانواده و جامعه نیز باید مورد توجه قرار گیرد، به گزارش ایرنا لیدا حسنزاده روز سهشنبه اظهار کرد سلامت سالمندان تنها به معنای نداشتن بیماری یا برخورداری از امکانات رفاهی نیست، بلکه سلامت روان، ارتباطات اجتماعی، احساس ارزشمندی، استقلال و داشتن نقش مؤثر در خانواده و جامعه نیز از مؤلفههای اساسی سلامت در این دوران به شمار میروند.
وی با بیان اینکه تنهایی و انزوای اجتماعی از چالشهای مهم و کمتر دیدهشده دوران سالمندی است، افزود: «ممکن است سالمندی در خانهای مناسب زندگی کند، تغذیه کافی داشته باشد و از نظر جسمی نیز وضعیت مطلوبی داشته باشد، اما از نظر عاطفی و اجتماعی احساس تنهایی کند؛ بنابراین مراقبت از سالمندان صرفاً به تأمین نیازهای جسمی محدود نمیشود.»
تفاوت تنهایی و انزوای اجتماعی
حسنزاده با اشاره به تفاوت تنهایی و انزوای اجتماعی بیان کرد انزوای اجتماعی به کاهش عینی ارتباطات و تعاملات فرد با دیگران اشاره دارد، در حالی که تنهایی تجربهای ذهنی و عاطفی است و زمانی شکل میگیرد که فرد احساس کند ارتباطات موجود در زندگیاش برای تأمین نیازهای عاطفی و اجتماعی کافی نیست.
وی ادامه داد ممکن است سالمندی بهتنهایی زندگی کند، اما به دلیل برخورداری از دوستان، ارتباطات خانوادگی و مشارکت اجتماعی احساس تنهایی نداشته باشد؛ در مقابل، فردی که در کنار فرزندان و خانواده خود زندگی میکند، به دلیل شنیدهنشدن، نادیدهگرفتهشدن یا نداشتن نقش در تصمیمگیریهای خانوادگی احساس تنهایی کند.
وی تغییر ساختار خانوادهها، کوچکشدن خانوادهها، مهاجرت فرزندان، اشتغال نسل جوان، بازنشستگی، فوت همسر و دوستان، محدودیتهای حرکتی و کاهش فرصتهای مشارکت اجتماعی را از عوامل زمینهساز تنهایی در دوران سالمندی دانست.
حسنزاده گفت زندگی مستقل سالمندان بهخودیخود مسئلهای منفی نیست، بلکه مشکل زمانی ایجاد میشود که استقلال فرد به انزوای اجتماعی و محرومیت از ارتباطات معنادار تبدیل شود.
ارتباطات اجتماعی و سلامت مغز سالمندان
نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی با تأکید بر اهمیت تعاملات اجتماعی در سلامت شناختی سالمندان اظهار کرد گفتوگو با دیگران، گوشدادن، تعریف خاطرات، یادآوری اتفاقات گذشته، پاسخدادن به پرسشها و مشارکت در فعالیتهای گروهی، بخشهای مختلف عملکرد شناختی مانند حافظه، توجه، زبان، عملکردهای اجرایی و پردازش اطلاعات را درگیر میکند.
حسنزاده افزود ارتباط اجتماعی میتواند یکی از فرصتهای طبیعی و روزمره برای تحریک شناختی مغز باشد؛ از این رو، برنامههای پیشگیری از افت شناختی و ارتقای سلامت مغز سالمندان نباید فقط به حل جدول، بازیهای حافظه و تمرینهای ذهنی محدود شود، بلکه ارتباط انسانی و مشارکت اجتماعی نیز باید بخشی از این برنامهها باشد.
وی با اشاره به پیامدهای تنهایی طولانیمدت بر سلامت روان سالمندان گفت این وضعیت میتواند با افزایش احتمال بروز علائم افسردگی، اضطراب، کاهش انگیزه و احساس بیارزشی همراه باشد.
وی ادامه داد گاهی سالمند به جای بیان مستقیم احساس تنهایی، از بیحوصلگی، نداشتن انگیزه، دردهای جسمانی، اختلال خواب یا تمایلنداشتن به خروج از منزل شکایت میکند و ممکن است علاقه خود را به فعالیتهای لذتبخش گذشته از دست بدهد یا احساس کند حضورش برای خانواده اهمیت چندانی ندارد.
این متخصص امور سالمندان در حوزه گفتاردرمانی با تأکید بر ضرورت توجه خانوادهها به تغییرات رفتاری و عاطفی سالمندان بیان کرد این علائم نباید فقط به افزایش سن نسبت داده شوند، زیرا افسردگی و مشکلات روانشناختی در سالمندی قابل شناسایی و مداخله هستند و نباید آنها را بخشی طبیعی و اجتنابناپذیر از روند پیرشدن دانست.
حمایت عاطفی فراتر از نیازهای اولیه
حسنزاده خانواده را یکی از مهمترین منابع حمایت عاطفی و اجتماعی سالمندان دانست و گفت حمایت از سالمند تنها به تهیه غذا و دارو، تأمین هزینههای زندگی و مراقبت جسمی محدود نمیشود، بلکه سالمندان علاوه بر نیازهای اولیه، به گفتوگو، شنیدهشدن، احترام، محبت و احساس تعلق نیاز دارند.
وی افزود اعضای خانواده باید زمانی را به گفتوگوی واقعی با سالمندان اختصاص دهند، به خاطرات و تجربیات آنان گوش کنند، در تصمیمهای خانوادگی نظرشان را جویا شوند و فرصت مشارکت در فعالیتهای روزمره را برای آنها فراهم کنند.
نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی با اشاره به اهمیت ارتباط میان نسلها اظهار کرد ارتباط سالمندان با نوهها و جوانان میتواند تجربهای ارزشمند و تقویتکننده احساس تعلق باشد.
وی تأکید کرد نباید همه کارها را به جای سالمندان انجام داد، زیرا حمایت واقعی زمانی محقق میشود که در کنار مراقبت، استقلال و توانایی تصمیمگیری آنان نیز حفظ شود.
وی با بیان اینکه مقابله با تنهایی سالمندان نباید فقط بر دوش خانوادهها باشد، گفت این مساله به برنامهریزی اجتماعی، فرهنگی، بهداشتی و سیاستگذاری مناسب نیاز دارد.
اختلالات ارتباطی و انزوای اجتماعی سالمندان
نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی با اشاره به نقش اختلالات ارتباطی در افزایش انزوای اجتماعی سالمندان اظهار کرد برخلاف تصور عمومی، گفتاردرمانی فقط به کودکان دارای تأخیر گفتار یا مشکلات تلفظ اختصاص ندارد، بلکه در تمام مراحل زندگی، از کودکی تا سالمندی، نقشی مهم ایفا میکند.
حسنزاده افزود سالمندان ممکن است در پی سکته مغزی، بیماریهای عصبی، دمانس و آلزایمر به اختلالات گفتار، زبان، شناخت و ارتباط مبتلا شوند؛ برای مثال، سالمند مبتلا به زبانپریشی ممکن است در بیان خواستهها و نیازهای خود مشکل داشته باشد یا فرد مبتلا به دمانس در دنبالکردن گفتوگو و یافتن واژههای مناسب با دشواری روبهرو شود.
وی بیان کرد این مشکلات میتوانند تمایل فرد به حضور در جمع را کاهش دهند و ارتباط او با خانواده و اجتماع را تحت تأثیر قرار دهند.
این متخصص با تأکید بر اینکه نقش گفتاردرمانی به بهبود تولید کلمات محدود نمیشود، گفت هدف مهم در این حوزه، حفظ توانایی ارتباط، افزایش مشارکت اجتماعی و کمک به سالمند برای بیان نیازها، احساسات و خواستههای خود است.
وی افزود حتی در سالمندانی که توانایی گفتاری آنها بهشدت کاهش یافته است، میتوان با استفاده از روشهای ارتباطی جایگزین و مکمل، تصاویر، اشارات و آموزش خانواده، زمینه برقراری ارتباط مؤثر را فراهم کرد.
حسنزاده عنوان کرد: «گاهی هدف اصلی توانبخشی این نیست که سالمند فقط بهتر صحبت کند، بلکه مهمتر آن است که بتواند دوباره با دیگران ارتباط برقرار کند و صدایش شنیده شود.»
منبع: www.irna.ir

مصرف سیگار مهمترین عامل خطر سرطان لوزالمعده است









