گزارش فارن افرز درباره تلاش ترکیه برای رهبری خاورمیانه
نشریه فارن افرز در تحلیلی به بررسی تلاش ترکیه برای تبدیل شدن به قدرت مسلط خاورمیانه پس از جنگ غزه و درگیریهای ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی پرداخته و درباره پیامدهای آن هشدار داده است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از دنیای اقتصاد، نشریه آمریکایی فارن افرز در یادداشتی تحلیلی با بررسی تحولات ژئوپلیتیکی خاورمیانه پس از جنگ غزه و درگیریهای ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی، به ارزیابی تلاشهای ترکیه برای تبدیل شدن به قدرت مسلط منطقه و شکلدهی به نظم امنیتی جدید پرداخته است.
به گزارش دنیای اقتصاد، در این تحلیل با اشاره به گسترش نفوذ آنکارا در سوریه، نزدیکی رجب طیب اردوغان به دونالد ترامپ و تشکیل «ائتلاف دفاعی مکه» میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، هشدار داده شده است که بلندپروازیهای منطقهای آنکارا ممکن است بهجای تقویت امنیت این کشور، آن را وارد درگیریهای تازه کند.
بر اساس این تحلیل، ترکیه اگرچه پس از سقوط حکومت بشار اسد، بهبود روابط با واشنگتن و گسترش همکاری با کشورهای عربی توانسته جایگاه خود را بهعنوان یکی از قدرتهای اصلی خاورمیانه احیا کند، اما همچنان از توان لازم برای تحمیل یک نظم امنیتی جدید بر منطقه برخوردار نیست.
احیای جایگاه ترکیه پس از ۷ اکتبر
از زمان حمله حماس به رژیم صهیونیستی در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، آینده خاورمیانه به موضوع رقابتی شدید تبدیل شده است. به نوشته فارن افرز، نظم پیشین منطقه که بر محور کشورهای حاشیه خلیج فارس و تلاش عربستان سعودی و امارات متحده عربی برای ایجاد ثبات از طریق ابزارهای اقتصادی و عادیسازی روابط با دشمنان سابق از جمله ایران، رژیم صهیونیستی، ترکیه و سوریه استوار بود، با سه سال جنگ در غزه و در ماههای اخیر در ایران و خلیج فارس بهشدت مختل شده است.
ترکیه نیز مانند هر قدرت بزرگ دیگری در خاورمیانه تلاش کرده خلأ ایجادشده را پر کند. پیش از سال ۲۰۲۳ نفوذ آنکارا رو به افول بود، اما در چند سال گذشته ترکیه توانسته حمایت آمریکا را از سیاستهای خود در سوریه جلب کند. مهمترین تحول به سود ترکیه، سقوط حکومت اسد در سوریه در دسامبر ۲۰۲۴ به دست گروههای مخالف به رهبری هیئت تحریرالشام بود. این سطح از نفوذ در سوریه بیش از یک دهه در اختیار آنکارا نبود.
همچنین روابط نزدیک اردوغان با ترامپ به جلب حمایت ایالات متحده از نقش گسترشیافته ترکیه در سوریه کمک کرده است. ترکیه یکی از چهار کشوری بود که واشنگتن برای کمک به مذاکرات مربوط به توافق آتشبس پیشنهادی آمریکا میان رژیم صهیونیستی و حماس در اکتبر ۲۰۲۵ وارد گفتوگو کرد. ترامپ به اردوغان پیشنهاد داد در نهاد موسوم به «هیئت صلح» برای بازسازی غزه کرسی داشته باشد و اردوغان نیز پذیرفت. ترکیه همچنین در جریان جنگ اخیر، نقش فعالی در میانجیگری میان ایالات متحده و ایران ایفا کرده است.
محدودیتها و مخالفت رژیم صهیونیستی
فارن افرز معتقد است مخالفت رژیم صهیونیستی با گسترش حضور نظامی ترکیه در سوریه، نگرانی ایران و دیگر بازیگران منطقهای از شکلگیری ائتلافهای امنیتی جدید و تشدید رقابت میان بلوکهای رقیب، محدودیتهای جدی در برابر اهداف راهبردی آنکارا ایجاد کرده است.
به نوشته این نشریه، سیاست خارجی رژیم صهیونیستی پس از ۷ اکتبر تهاجمیتر شد و اهداف امنیتی آن با اهداف ترکیه در تضاد قرار گرفت. انتقادهای شدید اردوغان از سیاستهای رژیم صهیونیستی در غزه روابط دو طرف را تحت فشار قرار داد و گسترش حضور ترکیه در سوریه پس از اسد از سوی رژیم صهیونیستی تهدیدی مستقیم تلقی شد. در حالی که رژیم صهیونیستی همچنان به حمله به مواضعی در سوریه ادامه میدهد، خطر تشدید تنش افزایش مییابد و یک اشتباه محاسباتی میتواند به رویارویی مستقیم میان نیروهای صهیونیستی و ترکیه منجر شود.
محدودیتها در عمل نیز دیده شده است. در نشست «هیئت صلح» در فوریه ۲۰۲۶، ترکیه از مشارکت در استقرار برنامهریزیشده نیروهای بینالمللی و آموزش پلیس در غزه کنار گذاشته شد. همچنین حمایت واشنگتن مانع از حملات نظامی رژیم صهیونیستی علیه اهدافی در سوریه و در نزدیکی مواضع ترکیه نشده است.
هشدار درباره ائتلاف دفاعی مکه
این نشریه با تمرکز بر پیامدهای ائتلاف دفاعی ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان، هشدار میدهد که این پیمان با وجود تأکید اعضا بر ماهیت دفاعی آن، میتواند موجب تشدید صفبندیهای منطقهای و افزایش احساس تهدید در میان ایران، رژیم صهیونیستی و حوثیها شود.
در ماه اوت، پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه «ائتلاف دفاعی مکه» را امضا کردند؛ توافقی که جایگاه منطقهای ترکیه را نهادینه میکند و این کشور را مستقیماً وارد جنگ عربستان سعودی با حوثیها میسازد. ترامپ آشکارا از این ائتلاف حمایت کرد و آن را «بزرگ، جسورانه و مهم» خواند.
ترکیه تأکید دارد که این ائتلاف علیه هیچ کشور مشخصی نیست و حتی مطرح کرده مصر، سوریه یا ایران نیز ممکن است در آینده به آن بپیوندند. با این حال، اکنون که پارلمان ترکیه این توافق را تصویب کرده و حوثیها حملات خود علیه عربستان سعودی را تشدید کردهاند، احتمال کشیده شدن ترکیه به جنگ افزایش یافته است. عربستان سعودی خواستار کمک پاکستان و ترکیه در زمینه پدافند هوایی شده و سه کشور توافق کردهاند نیروها را برای استقرار سریع آماده کنند. اعزام نیروهای ترکیه به عربستان همچنان مستلزم مجوز جداگانه پارلمان است، اما حتی استقرار محدود میتواند ترکیه را در معرض درگیری گستردهتر قرار دهد.
فارن افرز تأکید میکند که حمایت واشنگتن از ائتلافهای محدود، بدون ایجاد سازوکارهای اعتمادسازی میان قدرتهایی مانند ایران و عربستان سعودی، ممکن است بیثباتی خاورمیانه را تشدید کند. این نشریه شکلگیری یک چارچوب امنیتی فراگیر، مبتنی بر اصل عدم تجاوز و با مشارکت تمامی کشورهای منطقه را جایگزین مناسبتری میداند، اما تشکیل آن را مستلزم سطحی از اعتماد و نقش سازندهتر ایالات متحده، شاید با کمک پکن، برای وادار کردن رقبایی مانند ایران و عربستان سعودی به اقدامات اعتمادساز میداند.
تجربه تاریخی و تمرکز بر مرزها
نویسنده نتیجه میگیرد که نفوذ واقعی آنکارا نه از طریق تلاش برای تحمیل اراده خود بر خاورمیانه، بلکه با تمرکز بر دیپلماسی، همکاری اقتصادی، تثبیت امنیت مرزها و پرهیز از ورود به جنگهای منطقهای تقویت خواهد شد.
این نخستین تلاش ترکیه برای شکلدهی به نظم خاورمیانه نیست. آنکارا خیزشهای عربی در اوایل دهه ۲۰۱۰ را فرصتی تاریخی تلقی میکرد و حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) انتظار داشت احزاب همسو با اخوانالمسلمین به قدرت برسند. اما محمد مرسی، رئیسجمهور مصر، در سال ۲۰۱۳ برکنار شد و سرمایهگذاری ترکیه بر مخالفان سوریه نیز ناکام ماند، زیرا بشار اسد قدرت را حفظ کرد. در نتیجه ترکیه در انزوا قرار گرفت و محور رقیب مصر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در لیبی، سومالی و سوریه وارد نبردهای نیابتی با ترکیه شد.
مهمترین برگهای برنده آنکارا در مناطق نزدیکتر به مرزهای این کشور قرار دارند. روند صلح با کردها از فوریه ۲۰۲۵، زمانی که عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب کارگران کردستان (پکک)، از این گروه خواست سلاحها را زمین بگذارد، بهکندی پیش رفته اما پیشرفت ملموسی داشته است. در ماه مه ۲۰۲۵، پکک اعلام کرد که خود را منحل خواهد کرد. در سوریه، نیروهای کرد در حال ادغام در ارتش سوریه هستند و مظلوم عبدی، فرمانده یگانهای مدافع خلق، در ماه اوت بهعنوان مشاور رئیسجمهور منصوب شد.
منبع: donya-e-eqtesad.com

جرف الصخر کجاست و چرا دولت عراق به دنبال کنترل آن است؟






