تبیین ابعاد فقهی و کلامی اندیشههای رهبر شهید انقلاب
در همایش بینالمللی حکمرانی فرهنگ و هویت اسلامی ایرانی در دانشگاه فردوسی، ابعاد فقهی، کلامی، تفسیری و حدیثی اندیشههای رهبر شهید انقلاب تبیین شد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، حجتالاسلام سیدمهدی مرویان حسینی، ۲۵ آبانماه در همایش بینالمللی حکمرانی فرهنگ و هویت اسلامی ایرانی در مکتب مجاهد شهید امام خامنهای که در دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی برگزار شد، به گزارش ایسنا، اظهار کرد: «بیتردید در حکمرانی فرهنگی از حضور و مشارکت مردم بینیاز نیستیم و اگر مردم سیاستها و ارزشهای مورد نظر را بپذیرند و از آن خود بدانند، تأثیر آنها در جامعه بسیار بیشتر از زمانی است که در قالب بخشنامه ابلاغ شود» و این همان مهمترین اندیشه فقهی رهبر شهید است که برگرفته از نگاه اجتماعی ایشان به فقه است.
وی ادامه داد کسی که به فقه از منظر فردی مینگرد، ضرورتی برای بهرهگیری از آن در حکمرانی فرهنگی نمیبیند، اما مهمترین اندیشه فقهی رهبر شهید انقلاب، نگاه اجتماعی و حکومتی ایشان به فقه در برابر نگاه صرفا فردی است و بر اساس آن نقشآفرینی فقه در حکمرانی فرهنگی ضرورتی اساسی است.
نگاه اجتماعی به فقه در حکمرانی فرهنگی
مرویان حسینی افزود حکمرانی به معنای مدیریت کلان و مداخله همهجانبه، مستقیم یا غیرمستقیم در سیاستگذاری، برنامهریزی، اجرا، نظارت و دریافت بازخورد درباره پدیدههای مختلف زندگی اجتماعی با هدف افزایش اثربخشی آنهاست و حکمرانی بازیگران متعددی دارد و منحصر به دولت نیست. وی با اشاره به ارتباط میان حکمرانی فرهنگی و دانش فقه گفت مراد از فقه، دانشی است که وظیفه کشف قوانین و مقررات شریعت اسلام را در ارتباط با عمل انسان بر عهده دارد.
این استاد دانشگاه فردوسی ادامه داد بسیاری از پدیدههای فرهنگی از جنس عمل هستند و از روشنترین مصادیق آن میتوان به فیلم، سینما، تئاتر و موسیقی اشاره کرد. همچنین آنچه از گذشتگان در قالب میراث فرهنگی برجای مانده و جلوههای گوناگون فرهنگ عمومی مانند پوشش، از آن جهت که با رفتار و عمل انسان ارتباط دارند، موضوع احکام فقهی قرار میگیرند. به گفته وی، دومین نقش فقه به ماهیت نظام اسلامی مربوط است، زیرا هدف این نظام آن است که حکومتداری و حکمرانی بر پایه فقه سامان یابد و یکی از مهمترین وظایف حاکمیت دینی، اجرای احکام حلال و حرام در موضوعات مختلف است.
عضو هیئت علمی گروه الهیات دانشگاه فردوسی با اشاره به سومین نقش فقه بیان کرد این نقش به مردمیسازی مربوط میشود، زیرا اگر مردم سیاستها و ارزشهای مورد نظر را بپذیرند و از آنِ خود بدانند، تأثیر آنها بیشتر خواهد بود و نقش فقه در این زمینه آن است که مردم، عمل به سیاستها و برنامههای حکمرانی فرهنگی را وظیفه شرعی خود بدانند. وی افزود فقه ما، از مباحث طهارت تا دیانت باید ناظر بر اداره کشور باشد.
منظومه فکری اعتقادی عملگرا و توحیدمحور
در بخش دیگری از این همایش، فهیمه شریعتی، دانشیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فردوسی با اشاره به اندیشههای کلامی رهبر شهید و نقش آن در حکمرانی فرهنگی گفت آیتالله خامنهای در حوزه مسائل اعتقادی و کلامی، واجد یک منظومه فکری منسجم و نظاممند هستند و با بررسی بیانات و آثار مکتوب ایشان میتوان سه ویژگی محوری برشمرد.
وی اظهار کرد ویژگی نخست، عملگرا بودن این منظومه فکری است، زیرا اعتقادات نباید صرفا در سطح ذهن باقی بمانند، بلکه باید آثار و پیامدهای آنها در عرصه اجتماع و زندگی عملی انسان آشکار شود. به گفته وی، ایشان در تبیین مفهوم «صبر» تأکید میکنند که نباید آن را صرفا به معنای تحمل منفعلانه تفسیر کرد، بلکه صبر باید به معنای استقامت و پایداری در مسیر تحقق ایدهها، اهداف و ارزشها فهم شود.
شریعتی تصریح کرد ویژگی دوم، پیوستاری و نظاممند بودن منظومه اعتقادی و اتکای تمام مؤلفههای آن بر محور توحید است و هر آنچه قرار است بر اساس تعالیم اسلام تحقق یابد، باید با اصل توحید هماهنگ باشد. وی افزود توحید صرفا پذیرش ذهنی یگانگی خداوند نیست، بلکه باید در عرصه عمل و اطاعت نیز تحقق یابد و اطاعت از خداوند در دو سطح فردی و اجتماعی قابل بررسی است. وی رویکرد حکمتمحور و متکی بر فهم اصول اسلامی از قرآن و متون معتبر دینی را ویژگی سوم دانست و گفت عقلانیت در منظومه فکری ایشان جایگاه ویژهای دارد و ایشان اسلام ناب را اسلامی عقلانی میدانند.
اصطلاحسازی قرآنی و تفسیر تحولآفرین
در بخش دیگری از این مراسم، حسین براتی، عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد اظهار کرد آنچه امروز از آن با عنوان مفهومسازی قرآنی یاد میشود در بیانات تفسیری آیتالله خامنهای با تعابیری همچون منطق قرآنی قابل مشاهده است. وی ادامه داد یکی از مبانی اساسی در مفهومسازی قرآن، توجه به اصالت متنی قرآن در فرآیند فهم و تفسیر است.
وی افزود از منظر رویکردی، اجتماعی بودن قرآن و عبور از فردگرایی در منظومه دین، یکی از محورهای اصلی اندیشه تفسیری رهبر شهید انقلاب است و از منظر هدف و غایت، سه مفهوم تحول، تغییر و اصلاح را میتوان بهعنوان کلیدواژههایی برای فهم غایت مورد نظر ایشان از تفسیر قرآن مطرح کرد. به گفته وی، در حال حاضر حدود ده سوره از قرآن کریم بر اساس تفاسیر و بیانات ایشان تدوین و منتشر شده است.
براتی تأکید کرد در بعد روشی، مسئله «مفهومسازی و اصطلاحسازی قرآن کریم» در تفسیر ایشان بهوضوح مشاهده میشود و در بعد هدف، تفسیر قرآن صرفا فهم مفاهیم آیات نیست، بلکه باید زمینهساز تحول در انسان و ایجاد تغییر و اصلاح در جامعه شود. وی گفت آنچه امروزه مفهومسازی نامیده میشود در بیانات تفسیری ایشان حتی در حدود پنجاهوچهار سال پیش، با تعابیری همچون «منطق قرآنی» و «اصطلاحسازی قرآنی» قابل مشاهده است.
حدیث بهمثابه میراثی زنده برای هدایت جامعه
در بخش دیگری از این همایش، علی عبداللهزاده، عضو هیئت علمی گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی گفت تفاوت اساسی رویکرد حدیثی رهبر شهید انقلاب با نگاه صرفا اخباری در این بود که ایشان حدیث را نه فقط به عنوان متنی برای نقل و استناد، بلکه بهمثابه میراثی زنده و راهگشا برای فهم مسائل انسان معاصر و هدایت جامعه میدانستند.
وی با اشاره به نقش انقلاب اسلامی در فعالیتهای حدیثی افزود قطعا انقلاب اسلامی توانسته فعالیتهای حدیثی را هم ساماندهی کند و هم گسترش و تقویت ببخشد و بسیاری از مؤسسات مهم حدیثی، از جمله مؤسسه دارالحدیث با حمایت حضرت امام و رهبری انقلاب فعالیت خود را آغاز کردند. به گفته وی، در دوران انقلاب اسلامی مؤسسات مرتبط با نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه شکل گرفتند و توسعه یافتند و شخصیت رهبر شهید ادامهدهنده همان جهتگیری معرفتی انقلاب اسلامی در حوزه توجه به حدیث بود.
منبع: www.isna.ir

فرماندار بندرانزلی خواستار توسعه فضای کتابخانهای شهر شد






