تاریخچه مسجد سرخ کلمبو؛ بنای قرمز و سفید با بیش از یک قرن قدمت
مسجد جامع «الفار» معروف به مسجد سرخ در خیابان دوم «کراس» منطقه پتا کلمبو قرار دارد و ساخت آن در سالهای ۱۹۰۸ تا ۱۹۰۹ انجام شده است.

گالری تصویری
۳ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، مسجد جامع «الفار» با نمای چشمگیر قرمز و سفید، منارههای بلند و نقشونگارهای ظریف خود، بلافاصله توجه هر بینندهای را جلب میکند. این مسجد که عموما با نام «مسجد سرخ» شناخته میشود، بیش از یک قرن است که پابرجاست و بخش مهمی از میراث مذهبی، معماری و فرهنگی کلمبو را نمایندگی میکند.
این مسجد که در خیابان دوم «کراس»، در منطقه پتا قرار دارد، چیزی فراتر از یک مکان عبادت است. این بنا بازتابدهنده تاریخ جامعه تجاری مسلمانانی است که در توسعه کلمبو بهعنوان یک مرکز بازرگانی نقش داشتهاند و امروز همچنان نهادی مذهبی فعال و یکی از جاذبههای محبوب برای بازدیدکنندگان علاقهمند به آثار تاریخی شهر است.
تاریخچه تأسیس مسجد
داستان مسجد جامع الفار در سال ۱۹۰۸ آغاز شد؛ زمانی که اعضای جامعه بازرگانان مسلمان هندی در منطقه پتا، نیاز به ایجاد مکانی اختصاصی برای عبادت را تشخیص دادند. پتا بهعنوان یک منطقه مهم تجاری، محل فعالیت بازرگانان و تاجران با پیشینههای گوناگون، از جمله جامعه مسلمانان تثبیتشده بود.
برای مسلمانانی که در این منطقه زندگی و کار میکردند، وجود مسجدی در نزدیکی محل سکونت و فعالیتشان ضروری بود تا بتوانند پنج نوبت نماز روزانه و نماز جماعت روز جمعه، موسوم به «جمعه»، را بهجا آورند. برای پاسخ به این نیاز، گروهی از بازرگانان مسلمان جنوب هند گرد هم آمدند تا مسجدی تأسیس کنند.
بر اساس اسناد تاریخی رسمی مسجد، زمین موردنظر توسط این بازرگانان خریداری و برای مقاصد مذهبی اهدا شد. پس از ساخت، مسجد بهعنوان یک نهاد امانی ثبت شد؛ ترتیبی که تا امروز ادامه دارد و متولیان آن از میان فرزندان و نوادگان اهداکنندگان و متولیان اولیه انتخاب میشوند.
ساخت مسجد در سال ۱۹۰۸ آغاز شد و در سال ۱۹۰۹ به پایان رسید. آنچه در ابتدا مکانی برای عبادت جامعه محلی بود، سرانجام به یکی از متمایزترین و پرتکرارترین بناهای کلمبو در عکسها تبدیل شد.
معماری قرمز و سفید
طراحی و ساخت بنا به حبیب لبّه صیبو لبّه سپرده شد. او در طراحی خود از الگوهای معماریای الهام گرفت که بازرگانان جنوب هند سفارشدهنده پروژه در اختیارش قرار داده بودند. در طراحی مسجد از ویژگیهای معماری هندوـساراسنی استفاده شده است؛ سبکی که عناصر معماری هندی و اسلامی را با تأثیراتی از طراحی اروپایی ترکیب میکند.
نمای قرمز و سفید مسجد شناختهشدهترین ویژگی آن است. نقشهای متناوب این دو رنگ، دیوارها، طاقها، ستونها و منارهها را پوشاندهاند و با استفاده از الگوهای هندسی تکرارشونده، در سراسر نمای بیرونی جذابیت بصری ایجاد میکنند. این ترکیب باعث شده است که حتی در میان خیابانهای شلوغ پتا نیز بهراحتی قابل تشخیص باشد.
جزئیات معماری مسجد شامل طاقها، گنبدها، منارهها و عناصر تزئینی است. ساختمان اولیه دوطبقه مسجد همچنین دارای یک برج ساعت بود. معماری این مسجد اغلب ترکیبی از سنتهای هندوـاسلامی و هندی، همراه با تأثیراتی از سبکهای احیای گوتیک و نئوکلاسیک توصیف میشود.
توسعه ظرفیت و جایگاه امروز
هنگامی که مسجد برای نخستین بار ساخته شد، ظرفیت آن برای پذیرش حدود ۱۵۰۰ نمازگزار طراحی شده بود، با این حال، روایتهای تاریخی نشان میدهند که در سالهای اولیه، حدود ۵۰۰ نفر در نمازهای مسجد شرکت میکردند. با رشد جامعه مسلمانان، فضای موجود بهتدریج پاسخگوی نیازها نبود؛ مسئلهای که بهویژه در نماز جماعت روز جمعه آشکارتر بود.
در اوایل دهه ۱۹۷۰، نیاز به فضای بیشتر بهطور فزایندهای احساس میشد. در سال ۱۹۷۵، مسجد با کمک «تراست حاجی عمر»، برنامه توسعه و گسترش خود را آغاز کرد. در چارچوب این توسعه، املاک مجاور خریداری شدند و هدف از این طرح، افزایش ظرفیت مسجد به حدود ۱۰ هزار نمازگزار بود. با وجود این توسعه، ساختمان همچنان ویژگیهای معماری متمایزی را که آن را به یکی از شناختهشدهترین آثار کلمبو تبدیل کرده بود، حفظ کرده است.
امروزه مسجد جامع الفار همچنان بهعنوان مکانی فعال برای عبادت اسلامی فعالیت میکند و نمای چشمگیر آن، آن را به سوژهای محبوب برای عکاسی تبدیل کرده است؛ بهویژه در میان گردشگرانی که از منطقه پتا بازدید میکنند. تضاد میان نقشونگارهای منظم مسجد و محیط تجاری شلوغ اطراف آن، یکی از بهیادماندنیترین مناظر شهری کلمبو را پدید آورده است.
بر اساس اطلاعات وبسایت رسمی مسجد، بازدیدکنندگان میتوانند بدون پرداخت هزینه ورودی از این مکان بازدید کنند. به گزارش ایسنا مدیریت مسجد اعلام کرده است که بازدیدها و تورهای گردشگری مسجد رایگان هستند و به بازدیدکنندگان هشدار داده است که مراقب افرادی در خارج از محوطه مسجد باشند که ممکن است تلاش کنند از آنها پول دریافت کنند. این مسجد همچنین بیش از ۳۶۰ خطبه ضبطشده نماز جمعه به زبان تامیل را از طریق وبسایت رسمی خود برای گوش دادن و دانلود در دسترس قرار داده است.
فراتر از زیبایی معماری، مسجد جامع الفار داستان جوامعی را روایت میکند که در شکلگیری کلمبو نقش داشتهاند. سریلانکا قرنهاست که با بازرگانانی که در سراسر اقیانوس هند سفر میکردند، روابط تجاری داشته است و بازرگانان عرب و جنوب آسیا نقش مهمی در تاریخ تجارت این جزیره ایفا کردند. تأسیس مسجد جامع الفار بازتابدهنده نیازهای مذهبی بازرگانان مسلمانی بود که در محیط تجاری پرجنبوجوش پتا زندگی و کار میکردند. در حالی که کلمبو به توسعه خود ادامه میدهد و ساختمانهای مدرن چهره شهر را دگرگون میکنند، این مسجد همچنان یادآور میراث معماری شهر و پیوند ایمان، جامعه، هنر و تداوم است.
منبع: www.isna.ir

کتابها هنوز زندهاند؛ چالش کتابخوانی و راهکارهای کتابداران









