تأثیر تمرین ترکیبی و شنبلیله بر شاخصهای کبدی
پژوهشی روی بانوان مبتلا به اضافهوزن نشان داد شش هفته تمرین ترکیبی و مصرف روزانه ۶۷۰ میلیگرم عصاره شنبلیله سطح آنزیمهای کبدی را کاهش میدهد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، افزایش شیوع اضافهوزن و چاقی در دهههای اخیر به یکی از بزرگترین چالشهای سلامت عمومی در سراسر جهان تبدیل شده و پیامدهای نامطلوبی برای سوختوساز بدن و کارکرد اندامهای حیاتی دارد. انباشت بیش از حد بافت چربی، بهویژه در ناحیه احشایی و دور شکم، زمینهساز اختلالات متابولیکی خطرناکی مانند مقاومت به انسولین، التهابهای مزمن درونی و استرس اکسیداتیو است که تعادل و فعالیت طبیعی کبد را مختل میکنند. در این میان، بیماری کبد چرب مرتبط با اختلال متابولیک از شایعترین عواقب اضافهوزن است؛ مشخصه آن ذخیره غیرطبیعی ذرات چربی در سلولهای کبدی و افزایش نشانگرهای آسیب بافتی است و در صورت مدیریت نشدن به التهاب پیشرفته، ایجاد بافت زخم و نارسایی جدی کبدی میانجامد.
برای ارزیابی وضعیت سلامت کبد، پزشکان معمولاً سه آنزیم کلیدی شامل آلانین آمینوترانسفراز، آسپارتات آمینوترانسفراز و آلکالین فسفاتاز را در خون اندازهگیری میکنند. این آنزیمها پروتئینهای ویژه داخل سلولهای کبد هستند و در صورت فشار، التهاب یا تخریب دیواره این سلولها به جریان گردش خون نشت میکنند و سطح آنها افزایش مییابد. بالا رفتن غلظت خونی آنها هشداری مستقیم از تحت فشار بودن سلولهای کبدی بر اثر مقاومت سلولها به جذب قند یا اختلال در سوختوساز چربیهاست. با توجه به ورود حجم فراوان اسیدهای چرب آزاد به بافت کبد در افراد سنگینوزن، دستیابی به مداخلات غیردارویی و در دسترس که بتوانند تجمع چربی را متوقف کرده و بار فشار کاری را از کبد بردارند، یک ضرورت بهداشتی بسیار حیاتی محسوب میشود.
طراحی پژوهش
صادق عبدالهی از گروه تربیت بدنی و علوم ورزشی واحد بوشهر دانشگاه آزاد اسلامی به همراه یک همکار دانشگاهی دیگر از همان واحد و با مشارکت علمی پژوهشگرانی از واحدهای تهران مرکزی و سنندج دانشگاه آزاد اسلامی، طرحی تحقیقاتی را اجرا کردند تا تأثیرات ترکیب فعالیتهای ورزشی و مصرف مکملهای گیاهی دانه شنبلیله را بر معیارهای سلامت کبد در میان بانوان مبتلا به اضافهوزن بسنجند.
شرکتکنندگان بهشکل کاملاً تصادفی در چهار گروه مجزا تقسیم شدند: گروه تمرین ورزشی ترکیبی، گروه مصرفکننده عصاره گیاه شنبلیله، گروه دریافتکننده همزمان تمرین و مکمل گیاهی و گروه کنترل که هیچ مداخلهای بر آنان اعمال نشد. برنامه ورزشی ترکیبی هماهنگی از فعالیتهای هوازی و تمرینات مقاومتی بود که به مدت شش هفته و با توالی سه جلسه تمرین در هفته اجرا شد. در بخش تغذیهای، داوطلبان روزانه ۶۷۰ میلیگرم عصاره خشک دانه شنبلیله دریافت کردند. پیش از آغاز دوره و بلافاصله پس از اتمام دوره ششهفتهای، غلظت سه آنزیم شاخص کبدی در آزمایشگاه بررسی و با روشهای آماری سنجش دقیق شد.
نتایج بر شاخصهای کبدی
یافتهها نشان دادند اجرای تمرین ترکیبی بهتنهایی توانست سطح آلانین آمینوترانسفراز را ۳۳ درصد، آسپارتات آمینوترانسفراز را ۱۸ درصد و آلکالین فسفاتاز را ۱۰ درصد کاهش دهد. در گروهی که صرفاً مکمل گیاهی شنبلیله را مصرف کرده بودند نیز کاهش مشهودی به ترتیب با مقادیر ۱۳ درصد برای آنزیم نخست، ۱۹ درصد برای آنزیم دوم و ۱۵ درصد برای آنزیم سوم حاصل شد.
در گروهی که هر دو مداخله یعنی تمرینات ورزشی و عصاره شنبلیله را بهطور همزمان دریافت کردند، بهبودهای چشمگیرتری به ثبت رسید. بررسیها نشان دادند بیشترین افت آلانین آمینوترانسفراز در گروه ورزش خالص و بیشترین افت دو آنزیم دیگر در گروه تلفیقی رخ داد، در حالی که شاخصهای خونی افراد حاضر در گروه کنترل در طول زمان آزمایش بدون تغییر باقی ماند. در نتیجه، این شیوهها سلامت سلولهای کبد را بازسازی میکنند.
سازوکار اثر و انتشار نتایج
بررسی عمیقتر اطلاعات تکمیلی پژوهش بیانگر آن است که افت غلظت این آنزیمها حاصل بهبود محیط بیوشیمیایی، تعدیل سوختوساز چربیها و ارتقای حساسیت به انسولین است. تمرینات ورزشی ترکیبی با تقویت بافت عضلانی و افزایش سوزانده شدن چربیها، جریان ورود اسیدهای چرب مضر به کبد را به حداقل میرسانند و از ذخیره تریگلیسریدها جلوگیری میکنند؛ سازوکاری که موجب رفع استرس متابولیکی و کاهش آسیب به سلولهای کبدی میشود.
از طرف دیگر، ترکیبات مؤثره موجود در شنبلیله مانند پلیفنولها و ماده دیوسژنین به همراه فیبرهای محلول، با کنترل سرعت جذب قند و مهار ژنهای تولیدکننده چربی، اثری کاملاً حفاظتی و مشابه با ورزش بر بافت کبد برجای میگذارند و تلفیق این دو روش توانسته اثرات همافزا و بسیار مؤثری را در ارتقای سطح تندرستی افراد به وجود آورد.
نتایج این پژوهش علمی و کاربردی به گزارش ایسنا در «مجله فیزیولوژی و فارماکولوژی ایران» که وابسته به «انجمن فیزیولوژی و فارماکولوژی ایران» است، به چاپ رسیده و در اختیار جامعه علمی و علاقهمندان قرار گرفته است.
منبع: www.isna.ir

فقدان پوشش بیمهای محدودکننده خدمات پرستاری در منزل





