بازخوانی اتهام مخالفت حسن روحانی با برنامه موشکی ایران
حسینعلی حاجیدلیگانی مدعی مخالفت حسن روحانی با آزمایش یک موشک هزار کیلومتری در اواخر مجلس نهم شده است؛ ادعایی که در برابر اسناد و مواضع رسمی دولت یازدهم و دوازدهم درباره حمایت از تولید و آزمایش موشکها قرار میگیرد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از ایسنا، اتهام مخالفت حسن روحانی با برنامه موشکی ایران بار دیگر به فضای سیاسی بازگشته است؛ این بار نه در قالب مناقشه قدیمی میان دولت و منتقدانش، بلکه به عنوان مقدمهای برای طرح بحثی بزرگتر درباره تغییر دکترین دفاعی و هستهای کشور.
در مطلبی که به گزارش ایسنا در روزنامه اعتماد منتشر شده، این ادعای تازه در برابر اسناد و مواضع رسمی همان دولت قرار گرفته است؛ از دستور رییسجمهور برای تسریع تولید موشکها تا تاکید علنی او بر ادامه آزمایشهای فنی و تقویت توان دفاعی کشور.
بازگشت دوباره یک اتهام قدیمی
حسینعلی حاجیدلیگانی، نماینده مجلس در اظهاراتی که بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی داشت، برای توضیح مخالفتهای گذشته با توسعه توان موشکی، به دوران ریاستجمهوری حسن روحانی اشاره کرده و روایتی از مخالفت رییس دولت وقت با یک آزمایش موشکی مطرح کرده است. او مدعی شده است در اواخر مجلس نهم، زمانی که نیروی هوافضای سپاه قصد داشت یک موشک با برد هزار کیلومتر را برای سنجش برد و عملکرد آن آزمایش کند، رییسجمهور وقت با این اقدام مخالفت کرده و حتی موضوع جلوگیری از آزمایشهای موشکی در هیات دولت مطرح شده بود.
حاجیدلیگانی از این روایت برای استدلال درباره ضرورت تغییر نگاه به توانمندیهای راهبردی کشور استفاده کرده و با طرح این پرسش که چرا در گذشته عدهای با آزمایش موشکی مخالفت میکردند، بحث را به مطالبه برخورداری ایران از سلاح هستهای پیوند زده است.
روایت اخیر جزییاتی مانند نام موشک، تاریخ دقیق آزمایش، محل برگزاری، افراد حاضر در جلسه و سرانجام تصمیم مورد اشاره را روشن نمیکند. ادعای مخالفت رییسجمهور با یک آزمایش مشخص، با ادعای مخالفت او با اصل برنامه موشکی یا ممنوعیت عمومی آزمایشها یکسان نیست.
این نخستینبار نیست که چنین روایتی درباره روحانی مطرح میشود. پیشتر نیز مجتبی ذوالنوری، نماینده مجلس در سال ۱۴۰۰ مدعی شده بود که رییسجمهور وقت با حضور وزیر دفاع در مراسم آزمایش یک موشک مخالفت کرده و وزیر دفاع برخلاف نظر او در آن مراسم حاضر شده است. ذوالنوری همچنین مدعی شده بود که روحانی پس از این اتفاق به وزیر دفاع اعتراض کرده است. با این حال، در آن روایت نیز نام موشک، تاریخ آزمایش و جزییات قابل راستیآزمایی ماجرا به طور دقیق اعلام نشده بود.
موشک هزار کیلومتری بدون شناسنامه
در روایت حاجیدلیگانی، موشکی با برد هزار کیلومتر مورد اشاره قرار گرفته که قرار بوده هدفش نه شلیک عملیاتی، بلکه سنجش برد واقعی و ارزیابی عملکرد موشک باشد. با این حال، او نامی از این موشک نمیبرد، تاریخ مشخصی اعلام نمیکند و توضیح نمیدهد که این برنامه در کدام مرحله قرار داشته است.
حاجیدلیگانی زمان این اتفاق را به اواخر مجلس نهم نسبت میدهد؛ دورهای که از سال ۱۳۹۱ آغاز شد و در خرداد ۱۳۹۵ به پایان رسید. این بازه با دورهای همزمان است که فعالیتهای موشکی ایران، بهویژه پس از اجرای برجام، در کانون توجه رسانههای داخلی و خارجی قرار داشت. در اسفند ۱۳۹۴ و فروردین ۱۳۹۵ نیز گزارشهایی درباره آزمایش موشکهای بالستیک ایران منتشر شد، اما صرف همزمانی، دلیلی برای یکی دانستن آنها با موشک مورد ادعای او نیست.
برای نمونه، در اردیبهشت ۱۳۹۵ گزارشهایی درباره آزمایش یک موشک با برد ۲ هزار کیلومتر منتشر شد، اما همان زمان میان اظهارات مقامها اختلاف وجود داشت. علی عبداللهی، معاون وقت ستاد کل نیروهای مسلح از آزمایش موشکی با چنین بردی خبر داده بود، در حالی که حسین دهقان، وزیر دفاع وقت انجام آزمایش موشکی با برد ۲ هزار کیلومتر را تکذیب کرد.
ادعای مطرح شدن ممنوعیت آزمایشهای موشکی در هیات دولت نیز با ابهام همراه است. اگر چنین موضوعی در جلسه دولت مطرح شده باشد، باید بتوان ردپایی از آن در صورتجلسهها، مکاتبات رسمی یا دستکم اظهارات همزمان مقامهای حاضر در آن جلسه پیدا کرد، در حالی که مشخص نیست کدام وزیر یا مقام چنین پیشنهادی را مطرح کرده و آیا موضوع در حد بحث باقی مانده یا به تصمیم اجرایی تبدیل شده است.
اسناد و مواضع رسمی دولت روحانی
یکی از مهمترین اسناد به ۱۰ دیماه ۱۳۹۴ بازمیگردد؛ زمانی که انتشار خبر احتمال اعمال تحریمهای جدید امریکا علیه برنامه موشکی ایران، واکنش رییسجمهور وقت را به دنبال داشت. روحانی در نامهای خطاب به حسین دهقان، وزیر وقت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح خواستار ادامه برنامه تولید موشکها با سرعت و جدیت بیشتر شد. روحانی در این نامه نوشته بود: «لازم است در چارچوب سیاستهای دفاعی مصوب، برنامه تولید انواع موشکهای موردنیاز نیروهای مسلح با سرعت و جدیت بیشتری ادامه یابد.»
سند بعدی به اول خرداد ۱۳۹۶ بازمیگردد؛ زمانی که روحانی دو روز پس از پیروزی در انتخابات ریاستجمهوری، در نخستین نشست خبری خود با پرسشی درباره اظهارات رکس تیلرسون، وزیر خارجه وقت امریکا مبنی بر ضرورت توقف آزمایشهای موشکی ایران مواجه شد. روحانی در پاسخ گفت: «ما هر زمان از نظر فنی نیاز به تست موشکی داشته باشیم، این کار را میکنیم.»
چند ماه بعد، در ۳۱ شهریور ۱۳۹۶ و در مراسم رژه نیروهای مسلح به مناسبت هفته دفاع مقدس، روحانی بار دیگر بر تقویت توان دفاعی و موشکی کشور تاکید کرد. این مراسم همزمان با نمایش موشک دوربرد خرمشهر برگزار شد و رییسجمهور اعلام کرد که ایران نهتنها موشکهای خود، بلکه نیروهای زمینی، هوایی و دریایی را نیز تقویت خواهد کرد و برای این کار از کسی اجازه نمیگیرد.
ملاحظات سیاسی یا مخالفت با برنامه دفاعی؟
برنامه موشکی ایران در دوران ریاستجمهوری حسن روحانی، علاوه بر اهمیت نظامی، به یکی از موضوعات بحثبرانگیز در عرصه سیاست خارجی تبدیل شد. پس از توافق هستهای، هر آزمایش موشکی با واکنش امریکا و برخی کشورهای اروپایی همراه بود و این پرسش را مطرح میکرد که چگونه میتوان میان پیشبرد برنامه دفاعی و مدیریت پیامدهای دیپلماتیک آن هماهنگی ایجاد کرد.
دولت روحانی از یکسو مسوولیت پیگیری مذاکرات هستهای و روابط خارجی را برعهده داشت و ازسوی دیگر، برنامه موشکی در ساختار دفاعی کشور دنبال میشد. در چنین شرایطی، ممکن بود درباره زمان انجام آزمایشها، نحوه اطلاعرسانی یا پیامدهای سیاسی آنها ملاحظاتی وجود داشته باشد، اما این ملاحظات را نمیتوان بدون ارائه سند، مخالفت با اصل برنامه موشکی تلقی کرد.
برای داوری درباره این پرونده، تفکیک مسوولیت دولت و ساختار دفاعی کشور نیز اهمیت دارد. برنامه موشکی بخشی از ساختار دفاعی و نظامی کشور است و وزارت دفاع مسوولیتهایی ازجمله پشتیبانی، تامین تجهیزات و توسعه ظرفیتهای دفاعی را برعهده دارد، اما اجرای برنامههای عملیاتی در چارچوب ماموریتهای نیروهای مسلح و ساختار فرماندهی آنها انجام میشود. مطابق اصل ۱۱۰ قانون اساسی، تعیین سیاستهای کلی نظام و فرماندهی کل نیروهای مسلح از اختیارات رهبری است. در مقابل، وزیر دفاع در کابینه حضور دارد و رییسجمهور به عنوان رییس قوه مجریه، در سیاستگذاریهای اجرایی، بودجه و هماهنگی میان دستگاهها نقش دارد.
منبع: www.isna.ir
تشکیل ستاد توسعه خوزستان با ریاست معاون اول رئیسجمهور





