ایدفا ۲۰۲۶ در آمستردام آغاز شد؛ بیش از ۲۵۰ مستند و نگاه ویژه به اسکار
سیونهمین جشنواره بینالمللی مستند آمستردام (ایدفا) با نمایش بیش از ۲۵۰ فیلم در آمستردام آغاز شد و تا ۲۲ نوامبر (۲ آذر) ادامه دارد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از عصر ایران، در مراسم شب افتتاحیه سیونهمین جشنواره بینالمللی مستند آمستردام (ایدفا) در تئاتر سلطنتی ۱۷۰۰ نفره آمستردام، ایزابل آرارات فرناندز مدیر هنری جشنواره خواستار توقف غوطهوری بیفکر در جریان تصاویر، پیامها و نظرات شد.
وی که صحبتهایش به گزارش عصر ایران به نقل از اسکرین دیلی منتشر شده است، گفت هنر میتواند به بازگشت به عقب، دیدن ارتباطات و پرسیدن سوالهایی کمک کند که به راحتی در جریان مداوم گم میشوند.
وی با اشاره به این که سه دوره گذشته جشنواره با جنجالهایی همراه بوده و مواضع و خواستهایی از جشنواره مطرح شده که از مجموع ۳۰ دوره قبلی هم بیشتر بوده است، به صورت غیرمستقیم به اعتراضها و بحثها بر سر غزه و اوکراین اشاره کرد و افزود: «واقعیت ساده نیست. هنر مستند این را تشخیص میدهد. راهحلهای ساده و اظهارنظرهای واضح اغلب احساس راحتی ایجاد میکنند چون حس قطعیت را ارائه میدهند، در حالی که تعامل در بحثی که جایی برای شک و تناقض باقی میگذارد، دشوارتر است.»
وی تأکید کرد جشنواره ایدفا نقشی دوگانه به عنوان جشنوارهای دارد که نگاهی دقیق به واقعیت میاندازد و حقایق تلخ را آشکار میکند، اما فیلمهایی را نیز ارائه میکند که «رویای جهانی ملایمتر» را در سر میپرورانند.
سخنرانی افتتاحیه و جایزه ۵۰ هزار یورویی
وی ادامه داد: «به این ترتیب، ما ایدفا را نه تنها به عنوان مکانی برای مقاومت، بلکه به عنوان یک پادزهر نیز میبینیم. فیلمها میتوانند به ما کمک کنند تا چیزها را متفاوت ببینیم و با توجه و همدلی بیشتر به سمت یکدیگر حرکت کنیم.»
در آغاز شب افتتاحیه ایدفا، مرموزترین و بزرگترین جایزه این جشنواره که یک کمک هزینه ۵۰ هزار یورویی برای مستندسازی فرهنگی است و هر سال توسط یک اهداکننده ناشناس به یک مستندساز برجسته هلندی تعلق میگیرد، اهدا شد. امسال برنده این جایزه سابین گرونوگن بود که آخرین فیلمش، «پاکسازی»، تاریخ مزارع کائوچوی استعماری هلند را ارائه میکند که در آن زنان محلی مورد خشونت و بردگی جنسی قرار میگرفتند.
فیلم افتتاحیه و بخشهای مسابقه
جشنواره فیلم شب افتتاحیه را به فیلم «ستون ببر سفید» اختصاص داد تا نخستین نمایش جهانی خود را تجربه کند. این فیلم به کارگردانی رابرت منتوف، دوایت جانتزی و برایان دیکی درباره جنبش مقاومت علیه رژیم نظامی میانمار است و به گفته کارگردانان مشترک با الهام از «منطقه مورد علاقه» ساخته شده است. جشنواره این فیلم را نمونه بارزی از سینمای مستند خوانده است که تصویری تأثیرگذار از نسلی شجاع ارائه میکند.
«ستون ببر سفید» در بخش مسابقه بینالمللی جای دارد و در این بخش با فیلمهایی از مراکش، ماداگاسکار، بورکینافاسو، برزیل، فرانسه، آلمان، جمهوری گرجستان و ... رقابت میکند.
«یک روز ناتمام در تاریخ گرجستان» به کارگردانی سالومه جاشی مربوط به تاریخ ۱۰/۰۶/۱۹۹۳، به بررسی یک لحظه بحرانی برای گرجستان در سال ۱۹۹۳ میپردازد. این فیلم زمانی را تصویر کرده که این کشور که به تازگی از سلطه شوروی آزاد شده بود، در مورد اقدامات جایگزینی روبل روسیه بحث میکرد.
۱۲ فیلم بلند در بخش انویژن جشنواره برنامهریزی شدهاند که شامل فیلمهایی با انتخابهای جسورانه در ژانرهای مختلف هستند. یکی از عناوین انویژن «پسرها کنار رودخانه» تجربه ۳ مهاجر جوان افغان به سوئیس را بررسی میکند. این مستند به کارگردانی پابلو بریونس به تدریج به تصویری شهودی از انزوا، فقدان و اشتیاق برای آیندهای صلحآمیز تبدیل میشود.
مستند «جعبه سیاه نارنجی است» بر شهر اسرائیلی شلومی تمرکز دارد که در زمینی متعلق به روستای ویرانشده فلسطینی البسا، نزدیک مرز لبنان ساخته شده است. این فیلم به کارگردانی یولا بنیولسکی، فیلمساز یهودی اسرائیلی متولد کانادا و بزرگ شده در روستای شلومی، ساخته شده است. ۲ سال پیش، او ویدیویی در یوتیوب منتشر کرد که در آن درباره تصمیمش برای ترک تابعیت اسرائیلیاش صحبت میکرد. او توضیح داد: «این تصمیمی نبود که من به راحتی گرفتم ... بله، من این کار را در پاسخ به حمله وحشتناک اسرائیل به غزه انجام دادم. چه اسرائیل متوجه باشد چه نباشد، این همه مرگ به مردم خودش هم آسیب میرساند.»
برنده سال پیش بخش مسابقه بینالمللی ایدفا یعنی «روباه زیر ماه صورتی» ساخته مهرداد اسکویی و ثریا اخلاقی، امسال به یکی از مدعیان اصلی برای بررسی اسکار تبدیل شده است و ثریا اخلاقی که شخصیت اصلی فیلم هم هست، پوستر امسال ایدفا را طراحی کرده و تریلر جشنواره توسط گروه سازنده این فیلم ساخته شده است.
اسکار، هوش مصنوعی و سیاست جشنواره درباره اسرائیل
بیش از ۲۵۰ فیلم در بخشهای مختلف جشنواره برنامهریزی شدهاند. در میان آنها برخی از قویترین مدعیان اسکار جای دارند که «نگه داشتن یک کوه» برنده جایزه ساندنس به کارگردانی بیلجانا توتوروف و پتار گلومازیچ، «روزی روزگاری در هارلم» به کارگردانی دیوید گریوز، «ماسک» به کارگردانی الکس گیبنی، «اختتام» به کارگردانی میشل مارکزاک و «میتوانی همه چیز را ببینی» درباره الیزابت هولمز که توسط ناتان فیلدر و لنس اوپنهایم کارگردانی شده از جمله آنها هستند.
جشنواره فیلم IDFA به طور فزایندهای به یک ایستگاه مهم برای فیلمسازانی بدل شده که به رقابت اسکار فکر میکنند. یکی از دلایل این امر حضور گسترده رأیدهندگان شاخه مستند آکادمی در این جشنواره است.
«چهاردهم» فیلم آوا دوورنی، یکی دیگر از مدعیان اصلی اسکار است که در ایدفای امسال حضور دارد. این فیلم از جمله مستندهایی است که از هوش مصنوعی استفاده کرده تا متحرکسازی عکسهای قدیمی را انجام دهد. به گفته فرناندز برای نخستین بار، ایدفا از فیلمسازان خواسته است فرمی را تکمیل کنند که نشان میدهد آیا هوش مصنوعی را در تولید فیلم خود گنجاندهاند یا خیر. وی گفت: «سال گذشته هنگام تماشای فیلمها تعجب میکردیم و اکنون این فرم را داریم، میتوانیم برگردیم و ببینیم آنها در فرم چه نوشتهاند تا بفهمیم.» به همین منظور ایدفا میزبان ۲ میزگرد در مورد هوش مصنوعی خواهد بود.
این دومین سال حضور فرناندز به عنوان مدیر هنری این جشنواره است. سال پیش پس از آنکه ایدفا اعلام کرد از سازمانهایی که تحت حمایت دولت اسرائیل باشند مانند DocAviv دعوت نمیکند، با سوالهایی روبهرو شد.
امسال ایدفا در وبسایت خود، موضع خود را تحت عنوان «اصول و دستورالعملها» که بر جشنواره ۲۰۲۶ حاکم است، شرح داده و روشن کرده است: «برای فیلمها، سازندگان و سازمانهایی از کشورهایی که آزادی بیان در آنجا تحت فشار است یا حقوق بشر نقض میشود، ضروری است که استقلال آنها در کنار فرآیند انتخاب هنری، به دقت ارزیابی و بررسی شود. به این ترتیب، هدف ما جلوگیری از دستیابی دولتها و سازمانهایی که در نقض جدی حقوق بشر دخیل/یا مظنون به آن هستند، در ایدفا است.»
در ادامه بیانیه سیاست ایدفا چنین آمده است: «فیلمها، سازندگان و سازمانها هرگز بر اساس منشأ و/یا ملیت خود کنار گذاشته نمیشوند، بلکه هرگونه رابطه احتمالی با رژیمها یا سازمانهایی که در سطح بینالمللی به دلیل نقض جدی حقوق بشر پاسخگو هستند، ملاک این امر است.»
فرناندز گفت: «وقتی فیلمها از مراحل مختلف عبور میکنند و در نهایت وارد فهرست کوتاه میشوند، ما به بحث کشورهایی که به نقض حقوق بشر معروف هستند میرسیم و استقلال این فیلم یا این پروژه را به معنای بررسی اعتبارات و اینکه چه کسانی تأمینکننده مالی هستند، بررسی میکنیم.» وی بیان کرد: «اگر فیلم مستقل باشد، ما به ملیت سازنده کاری نداریم.»
وی تصریح کرد: «شما در جشنواره امسال فیلمهایی پیدا نخواهید کرد که کشور تولیدکننده آنها اسرائیل باشد، اما فیلمسازان اسرائیلی حضور دارند. نکته دیگر این است که ما از مردم ملیتشان را نمیپرسیم ... ما چندین فیلم داریم که در اسرائیل و فیلمهای دیگری داریم که در فلسطین یا سرزمینهای اشغالی اتفاق میافتند.»
منبع: www.asriran.com

کشف و ضبط ۵۷ قطعه سکه تاریخی دوره اشکانی در اراک






