الگوی آموزش مدارس در شرایط جنگی؛ تصمیم مستقل برای هر شهر

به گزارش ایرنا از مرکز رسانه و روابط عمومی شورای عالی انقلاب فرهنگی، علی محبی با اشاره به ضرورت طراحی سازوکار مشخص برای تداوم آموزش در شرایط بحرانی، اظهار کرد: «یکی از مسائل مهم در مواجهه نظام آموزشی با شرایط جنگی، چگونگی تصمیم‌گیری درباره حضوری یا غیر حضوری بودن مدارس است.» وی افزود این تصمیم باید بر اساس سطح تهدید، اطلاعات دقیق و با تعیین مسئولیت نهادهای تصمیم‌گیر اتخاذ شود.

وی با تشریح چارچوب پیشنهادی پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش که به تصویب رسیده و با امضای دو وزیر آموزش و پرورش و کشور ابلاغ شده است، گفت در این الگو وقوع حمله به یک شهر نباید به تعطیلی مدارس در تمام شهرهای یک استان منجر شود.

تصمیم مستقل برای هر شهر بر اساس سطح تهدید

محبی ادامه داد تصمیم‌گیری درباره وضعیت آموزشی باید برای هر شهر به‌صورت مستقل انجام گیرد؛ به این معنا که اگر شهری مورد حمله قرار نگرفته و تهدید معتبری نیز متوجه آن نباشد، مدارس آن شهر می‌توانند با رعایت الزامات آمادگی به فعالیت حضوری خود ادامه دهند.

وی گفت در این طرح چهار سطح تهدید شامل وضعیت عادی، آماده‌باش، تهدید معتبر و وقوع حمله تعریف شده است که هر سطح، وضعیت آموزشی متناسب با خود را دارد. بر این اساس، در شرایطی که تهدید معتبری متوجه یک شهر باشد، آموزش به‌صورت غیر حضوری همراه با خدمات حداقلی حضوری ارائه می‌شود و در صورت وقوع حمله، همه مدارس شهر به مدت ۷۲ ساعت غیر حضوری خواهند شد.

بازگشایی دوکاناله مدارس پس از ۷۲ ساعت

محبی با اشاره به پیش‌بینی سازوکار بازگشایی مدارس پس از وقوع حمله گفت بر اساس این الگو، اگر در مدت ۷۲ ساعت پس از حمله، حمله تازه‌ای رخ ندهد، مدارس از نخستین روز آموزشی بعد از این دوره، به مدت پنج روز آموزشی به شکل دوکاناله فعالیت می‌کنند.

وی توضیح داد در بازگشایی دوکاناله، مدرسه به‌صورت حضوری فعالیت دارد اما همان محتوای آموزشی از طریق کانال‌های غیر حضوری نیز در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌گیرد. خانواده‌ها می‌توانند با توجه به شرایط و احساس امنیت خود تصمیم بگیرند که فرزندشان در مدرسه حضور پیدا کند یا از خانه آموزش را دنبال کند و در این مدت غیبت دانش‌آموزانی که به مدرسه نمی‌آیند، موجه خواهد بود.

وی افزود بازگشت به آموزش حضوری باید با بررسی شرایط ایمنی مدارس همراه باشد و صرف سپری شدن ۷۲ ساعت برای بازگشایی کافی نیست. وضعیت ساختمان مدرسه، امکانات آب و برق، سرویس‌های بهداشتی، مسیرهای دسترسی و امکان حضور معلمان باید بررسی شود و مدارسی که شرایط لازم را ندارند، تا زمان رفع مشکلات به آموزش غیر حضوری ادامه دهند.

آموزش چندکاناله به‌جای اتکای صرف به اینترنت

محبی با اشاره به ضرورت تنوع‌بخشی به شیوه‌های آموزش در شرایط جنگی بیان کرد در طرح پیشنهادی پژوهشگاه، اتکای صرف به اینترنت و بسترهای برخط برای تداوم آموزش کافی در نظر گرفته نشده است و مجموعه‌ای از کانال‌های آموزشی پیش‌بینی شده تا در صورت اختلال در هر یک از آنها، آموزش از مسیرهای جایگزین ادامه پیدا کند.

وی افزود در این الگو کلاس‌های برخط، شبکه شاد، مدرسه تلویزیونی و رادیویی، بسته‌های آموزشی کاغذی و تماس تلفنی معلم با دانش‌آموزان به‌عنوان مسیرهای آموزش در نظر گرفته شده‌اند و باید متناسب با وضعیت زیرساختی هر منطقه مورد استفاده قرار گیرند.

وی تصریح کرد در شرایطی که اینترنت و برق پایدار در دسترس باشد، آموزش برخط و مدرسه تلویزیونی مورد استفاده قرار می‌گیرد اما در صورت قطع گسترده اینترنت یا ناپایداری برق، بسته‌های آموزشی کاغذی، برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی و ارتباط تلفنی معلم با دانش‌آموزان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

وی تأکید کرد تلویزیون، رادیو، تلفن و بسته‌های آموزشی کاغذی نباید صرفا پشتیبان آموزش مجازی باشند بلکه باید به‌عنوان مسیرهای مستقل و هم‌ارز در نظر گرفته شوند. بر این اساس، هر دانش‌آموز باید دست‌کم یک مسیر دسترسی ثبت‌شده و قابل اطمینان برای دریافت آموزش داشته باشد و معلم نیز به‌صورت هفتگی با او ارتباط فردی برقرار کند.

نقش شورای تأمین استان و جبران افت یادگیری

وی درباره سازوکار تصمیم‌گیری پیش‌بینی‌شده اظهار کرد بر اساس پیشنهاد پژوهشگاه، شورای تأمین استان با حضور مدیرکل آموزش و پرورش، مرجع اتخاذ و اعلام تصمیم درباره وضعیت آموزشی شهرهای استان خواهد بود و این تصمیم بر اساس اطلاعات امنیتی، چارچوب‌های اعلامی وزارت آموزش و پرورش و خروجی یک برنامه تصمیم‌ساز اتخاذ می‌شود.

وی ادامه داد ستاد ملی تداوم آموزش به ریاست وزیر آموزش و پرورش مسئولیت تدوین چارچوب‌های ملی، سیاست‌گذاری آموزشی، پیگیری وضعیت استان‌ها و تصمیم‌گیری درباره موضوعاتی مانند امتحانات نهایی و برنامه درسی اضطراری را بر عهده خواهد داشت.

محبی افزود در سطح استان، اداره کل آموزش و پرورش مسئول ثبت و ابلاغ تصمیم‌ها به مناطق و مدارس و همچنین پیگیری نحوه تداوم یادگیری، برگزاری امتحانات و جبران عقب‌ماندگی‌های آموزشی است. در سطح شهرستان نیز شورای تأمین و ستاد مدیریت بحران وظیفه اعلام محدوده حادثه و انجام اقدامات فوری برای حفظ جان دانش‌آموزان را بر عهده دارند. وی تأکید کرد همه تصمیم‌های مربوط به وضعیت آموزشی باید مکتوب، ثبت‌شده و دارای زمان آغاز و پایان مشخص باشند.

رئیس پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با اشاره به پیامدهای تعطیلی مدارس بر کیفیت یادگیری گفت تداوم آموزش صرفا به معنای فراهم کردن امکان دسترسی به محتوا نیست و باید برای شناسایی و جبران یادگیری‌های ازدست‌رفته نیز برنامه مشخصی وجود داشته باشد.

وی افزود بر اساس دستورالعمل پیشنهادی، پس از بازگشت دانش‌آموزان به شرایط آموزشی عادی، در ماه نخست باید سنجش تشخیصی برای شناسایی میزان یادگیری و نیازهای آموزشی آنان انجام شود و برنامه جبرانی بر اساس وضعیت واقعی هر دانش‌آموز، به‌ویژه دانش‌آموزان کم‌مشارکت و آسیب‌دیده، طراحی شود.

وی حمایت روانی و اجتماعی از دانش‌آموزان را از دیگر ابعاد این طرح دانست و گفت در شرایط جنگی، علاوه بر تداوم فعالیت‌های آموزشی، باید برای آرام‌سازی دانش‌آموزان، ارائه کمک‌های اولیه روان‌شناختی، مشاوره و ارجاع موارد نیازمند مداخله تخصصی نیز برنامه‌ریزی شود.

محبی با اشاره به ضرورت آمادگی پیشینی مدارس خاطرنشان کرد تدوین برنامه عملیات اضطراری برای هر مدرسه، برگزاری تمرین‌های آمادگی، آماده‌سازی بسته‌های یادگیری، آموزش معلمان در زمینه تدریس چندکاناله و کمک‌های اولیه روان‌شناختی و پیش‌بینی مسیر ارتباطی با خانواده‌ها از جمله اقدامات پیشنهادی برای پیش از وقوع بحران است.

وی در پایان تأکید کرد هدف از طراحی این دستورالعمل آن است که در شرایط جنگی، ضمن اولویت دادن به حفظ جان دانش‌آموزان و کارکنان مدارس، آموزش به‌عنوان یکی از نیازهای اساسی جامعه متوقف نشود و نظام تعلیم و تربیت بتواند با تصمیم‌گیری متناسب با شرایط هر منطقه، زمینه تداوم یادگیری را فراهم کند.