تجربه اصلاح استاندارد قارچ در آمریکا و پرسش برای ایران
تجربه اصلاح استاندارد قارچ در آمریکا در سال ۲۰۲۶ نشان میدهد نیازهای بازار میتوانند زمینه بازنگری معیارهای کیفی را فراهم کنند؛ پرسش اکنون درباره هماهنگی استانداردهای قارچ ایران با نیازهای روز تولید و تجارت است.

به گزارش تبریز فوری به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، تغییر نیازهای خریداران و فاصله برخی معیارهای درجهبندی با شیوههای رایج تولید و عرضه، صنعت قارچ آمریکا را به سمت درخواست اصلاح استانداردهای رسمی سوق داد. این درخواست که در سال ۲۰۲۰ از سوی انجمن قارچ آمریکا مطرح شد، پس از طی فرایندی کارشناسی و اداری، به اجرای استاندارد جدید وزارت کشاورزی این کشور در سپتامبر ۲۰۲۶ انجامید. به گزارش باشگاه خبرنگاران جوان، این تجربه اهمیت مشارکت فعالان بازار در بازنگری معیارهای صنعتی را بیش از پیش نشان میدهد.
وقتی معیارهای کیفیت با نیاز بازار فاصله میگیرند
یکی از چالشهای مهم در معاملات محصولات کشاورزی، تفاوت برداشت تولیدکننده و خریدار از مفهوم کیفیت محصول است. این اختلاف بهویژه در مورد محصولات تازه که به شرایط برداشت، بستهبندی، نگهداری و حملونقل حساس هستند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در بازار قارچ، ویژگیهایی مانند اندازه کلاهک، میزان بلوغ، وضعیت ظاهری و عیوب قابلقبول محصول میتوانند در تعیین مشخصات کالای مورد معامله نقش تعیینکنندهای داشته باشند. چنانچه این معیارها بهدرستی تعریف نشوند یا با نیازهای جدید بازار هماهنگی نداشته باشند، احتمال بروز اختلاف میان حلقههای مختلف زنجیره تأمین افزایش مییابد.
بررسی دانشنامه صنعت قارچ هاگ از اسناد رسمی وزارت کشاورزی آمریکا نشان میدهد چنین مسئلهای یکی از دلایل اصلی درخواست بازنگری در استاندارد درجهبندی قارچ این کشور بوده است. انجمن قارچ آمریکا معتقد بود بخشی از معیارهای پیشین دیگر هماهنگی کافی با رویههای جاری صنعت ندارند. همچنین برای برخی محصولات، از جمله قارچ پورتوبلو، درجه اختصاصی متناسب با ویژگیهای طبیعی و تجاری آنها تعریف نشده بود.
این موضوع نشان میدهد استانداردی که در مقطعی پاسخگوی نیازهای تولید و تجارت بوده است، ممکن است با تغییر شرایط بازار و شیوههای عرضه، به بازنگری و اصلاح نیاز پیدا کند.
نقش انجمن قارچ آمریکا در اصلاح استاندارد
براساس اسناد رسمی، انجمن قارچ آمریکا (American Mushroom Institute) در دوم آوریل ۲۰۲۰ درخواست بازنگری استاندارد را به سازمان خدمات بازاریابی کشاورزی وزارت کشاورزی آمریکا (USDA-AMS) ارائه کرد. این درخواست صرفاً به اصلاح نام درجات کیفی محدود نبود؛ بلکه انجمن خواستار هماهنگی بیشتر استاندارد با شیوههای جاری صنعت، تعریف درجه مستقل برای قارچ پورتوبلو و تعیین معیارهای دقیقتر برای برخی عیوب محصول شده بود.
بررسیهای دانشنامه صنعت قارچ هاگ نشان میدهد یکی از ویژگیهای قابلتوجه این تجربه، مسیری است که یک درخواست صنفی برای تبدیل شدن به تصمیمی رسمی طی کرد. از سال ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، انجمن قارچ آمریکا و سازمان خدمات بازاریابی کشاورزی وزارت کشاورزی این کشور درباره پیشنهادهای اصلاحی همکاری کردند. در ادامه، وزارت کشاورزی آمریکا در آوریل ۲۰۲۶ متن پیشنهادی اصلاحات را برای دریافت نظرات عمومی منتشر کرد.
در این مرحله، ۹ نظر درباره پیشنهادهای اصلاحی ثبت شد که طبق اطلاعیه رسمی، همگی از این تغییرات حمایت کرده بودند. البته این تعداد به معنای موافقت تمامی فعالان صنعت قارچ آمریکا با اصلاحات نیست. در نهایت، اطلاعیه نهایی در ۲۵ اوت ۲۰۲۶ منتشر شد و استاندارد بازنگریشده از ۲۴ سپتامبر همان سال به اجرا درآمد.
در این فرایند، انجمن قارچ آمریکا نقش پیشنهاددهنده و پیگیر نیازهای صنعت را بر عهده داشت، درحالیکه بررسی، ارزیابی و تصمیمگیری رسمی همچنان در اختیار وزارت کشاورزی آمریکا باقی ماند.
چه تغییراتی در استاندارد جدید ایجاد شد؟
استاندارد جدید آمریکا چند اصلاح مهم در معیارهای درجهبندی قارچ ایجاد کرده است. نخست، درجه مستقلی با عنوان U.S. No. 1 Portabella برای قارچ پورتوبلو تعریف شد. این تغییر امکان ارزیابی این محصول را متناسب با ویژگیهای طبیعی آن، از جمله کلاهک باز، فراهم میکند.
دوم، اندازه قارچ از تعریف درجات کیفی جدا و در بخش مستقلی قرار گرفت. به این ترتیب، مشخصات اندازه میتواند مستقل از درجه کیفی محصول تعیین شود. سوم، حدود مجاز عیوب و تعاریف مربوط به آنها مورد بازنگری قرار گرفت تا معیارهای جدید هماهنگی بیشتری با شیوههای امروزی تولید، برداشت و جابهجایی قارچ داشته باشند.
همچنین در استاندارد جدید، شرایط مشخصی برای بستههای ترکیبی قارچ سفید و قهوهای در نظر گرفته شده است. این تغییرات مربوط به قارچهای تازه از گونه Agaricus bisporus است و به معنای اصلاح استاندارد تمامی انواع قارچ خوراکی نیست.
دانشنامه صنعت قارچ هاگ در بررسی این اصلاحات تأکید میکند که اهمیت تغییرات جدید صرفاً به اصلاح چند اصطلاح فنی محدود نمیشود، بلکه هدف اصلی، ایجاد معیارهایی روشنتر و متناسبتر با نیازهای تجاری و واقعیتهای روز صنعت است. با این حال، برای ارزیابی تأثیر استاندارد جدید بر کاهش ضایعات، برگشت محمولهها یا اختلافات مالی میان فعالان بازار، همچنان به دادههای مستقل و مستند پس از اجرای آن نیاز خواهد بود.
تجربه آمریکا و پرسش برای ایران
تجربه آمریکا میتواند فرصتی برای بررسی وضعیت استانداردهای مرتبط با قارچ تازه در ایران فراهم کند. در کشور ما نیز استانداردهای ملی مرتبط با ویژگیهای قارچ تازه خوراکی پرورشی تدوین شدهاند که از جمله آنها میتوان به استاندارد ملی شماره ۱۶۲۷ اشاره کرد. بنابراین، مسئله اصلی را نباید به نبود استاندارد در ایران تقلیل داد. پرسش مهمتر این است که معیارهای موجود تا چه اندازه با نیازهای روز تولید، بستهبندی، توزیع و معاملات قارچ هماهنگی دارند.
در بررسیهای دانشنامه صنعت قارچ، این پرسش مطرح میشود که آیا اصطلاحاتی مانند «قارچ درجه یک»، «درجه دو» یا «قارچ صادراتی» در تمامی بخشهای بازار براساس معیارهایی یکسان، شفاف و قابلاندازهگیری به کار میروند؟ پاسخ به این پرسش مستلزم مطالعه آخرین نسخههای معتبر استانداردهای ملی، بررسی رویههای واقعی خریدوفروش و ارزیابی دیدگاه تولیدکنندگان، خریداران، کارشناسان و مسئولان استانداردگذاری است.
از این رو، نمیتوان صرفاً با مقایسه استاندارد آمریکا و ایران درباره کارآمدی یا ناکارآمدی معیارهای داخلی نتیجهگیری کرد؛ بلکه ابتدا باید میزان انطباق این معیارها با شرایط واقعی تولید و تجارت در کشور مورد بررسی قرار گیرد. یکی از نکات قابلتوجه در تجربه آمریکا، همکاری میان انجمن صنفی و مرجع رسمی استانداردگذاری است. این تجربه نشان میدهد تشکلهای تخصصی میتوانند با شناسایی مسائل مشترک تولیدکنندگان و فعالان بازار، زمینه ارائه پیشنهادهای مستند و کارشناسی برای اصلاح معیارهای موجود را فراهم کنند.
در ایران نیز بهرهگیری از ظرفیت انجمنهای صنفی، کارشناسان کنترل کیفیت، تولیدکنندگان، واحدهای بستهبندی، فعالان حوزه توزیع و نهادهای مسئول میتواند بهعنوان یکی از راهکارهای قابل بررسی برای افزایش هماهنگی استانداردها با نیازهای صنعت مورد توجه قرار گیرد. البته الگوبرداری از تجربه سایر کشورها لزوماً به معنای انتقال مستقیم معیارهای فنی آنها نیست؛ چراکه شرایط تولید، ساختار بازار، مقررات و الگوهای مصرف در کشورهای مختلف تفاوت دارد.
آنچه میتواند بیش از معیارهای فنی مورد توجه قرار گیرد، خود فرایند بازنگری استانداردهاست؛ فرایندی که از شناسایی مسئله و جمعآوری شواهد آغاز میشود و با مشارکت ذینفعان، بررسی کارشناسی و تصمیمگیری در چارچوب مراجع مسئول ادامه پیدا میکند.
جمعبندی بررسیهای دانشنامه صنعت قارچ هاگ نشان میدهد اصلاح استاندارد درجهبندی قارچ آمریکا در سال ۲۰۲۶، نمونهای از پاسخ نهادی به درخواست فعالان صنعت برای هماهنگی بیشتر معیارهای کیفی با واقعیتهای تولید و بازار بوده است. این اتفاق بار دیگر نشان میدهد استانداردها اسنادی تغییرناپذیر نیستند و کارآمدی آنها باید متناسب با تحولات فناوری، شیوههای تولید، نیاز خریداران و شرایط تجارت در دورههای مختلف مورد ارزیابی قرار گیرد.
برای صنعت قارچ ایران نیز مطالعه چنین تجربهای میتواند فرصتی برای گفتوگوی کارشناسی درباره معیارهای موجود، کیفیت اجرای آنها و سازوکار مشارکت فعالان بازار در بازنگریهای احتمالی فراهم کند. پرسش اساسی این است که هنگامی که شرایط تولید و نیازهای بازار قارچ تغییر میکند، چه سازوکاری میتواند اطمینان دهد معیارهای ارزیابی محصول نیز متناسب با این تحولات بررسی و در صورت لزوم اصلاح میشوند؟ پاسخ به این پرسش، بیش از آنکه نیازمند مقایسه شتابزده استانداردهای کشورهای مختلف باشد، به مطالعه مستند وضعیت صنعت قارچ ایران و همکاری سازنده میان فعالان زنجیره تأمین و مراجع تخصصی نیاز دارد؛ همکاریای که میتواند زمینهساز تدوین معیارهایی شفافتر، کاربردیتر و هماهنگتر با واقعیتهای تولید و تجارت قارچ در کشور باشد.
منبع: www.yjc.ir

آغاز عملیات قطعه ششم محور قزوین ـ تنکابن با اعتبار ۴۰ هزار میلیارد تومان






