احیای قناتهای همدان با ۲۰۰ میلیارد ریال اعتبار روستایی
۲۰۰ میلیارد ریال از مجموع ۹۷۰ میلیارد ریال اعتبار متوازن محرومیتزدایی همدان برای لایروبی و مرمت قناتهای مناطق روستایی اختصاص یافت تا بهرهبرداری از ظرفیتهای آبی و حمایت از تولید کشاورزی تقویت شود.

گالری تصویری
۴ تصویربه گزارش تبریز فوری به نقل از ایرنا، قنات، سازهای است که در آن دانش، صبر و سازگاری با اقلیم به هم گره خوردهاند؛ تونلهایی که قرنها پیش در دل زمین حفر شدند تا آب، بینیاز از پمپ و ماشینآلات، با نیروی جاذبه راه خود را به مزارع و آبادیها پیدا کند. این میراث در شرایط خشکسالی، افت سفرههای زیرزمینی و فشار بر منابع آب، بیش از گذشته نیازمند مراقبت است.
در همین چارچوب، ۲۰۰ میلیارد ریال از مجموع ۹۷۰ میلیارد ریال اعتبار متوازن محرومیتزدایی ابلاغشده به استان همدان برای لایروبی و مرمت قناتهای مناطق روستایی اختصاص یافته است که به گزارش ایرنا قرار است به بازسازی شبکههای سنتی انتقال آب و تقویت زیرساختهای تامین آب کشاورزی کمک کند.
قناتها فقط مجراهایی برای عبور آب نیستند؛ بخشی از زیرساخت تاریخی تولید و زیست روستاییاند که فرسودگی و رهاشدگی آنها میتواند به معنای از دست رفتن بخشی از ظرفیت آبی و اقتصادی روستاها باشد.
قنات؛ دانش بومی که نباید زیر خاک فراموش شود
قنات نمونهای از مهندسی سازگار با طبیعت است که بر پایه شناخت دقیق از زمین و منابع آب شکل گرفته و در روزگاری که دسترسی به فناوریهای پیشرفته امکانپذیر نبود، با شناخت مسیر حرکت آبهای زیرزمینی، آب را با نیروی جاذبه به سطح زمین میرساند.
یک کارشناس حوزه آب و منابع طبیعی در تبیین ضرورت حفاظت از قناتها میگوید: «قناتها بخشی از سرمایه طبیعی، تاریخی و فنی کشور هستند» و تخریب یا رهاشدگی آنها تنها به معنای از بین رفتن یک سازه قدیمی نیست، بلکه از دست رفتن تجربهای ارزشمند در مدیریت منابع آب است.
به گفته مهرداد جامه بزرگی، قناتها در صورت برخورداری از نگهداری و مرمت اصولی، میتوانند همچنان در تامین آب کشاورزی و پشتیبانی از اقتصاد روستاها نقش داشته باشند و ساختار انتقال آب در قنات بر پایه نیروی جاذبه است و برخلاف بسیاری از روشهای پمپاژ، برای انتقال آب به مصرف مستمر انرژی نیاز ندارد.
وی تاکید کرد: «حفاظت از قنات باید از نگاه مقطعی و تنها عمرانی خارج شود» زیرا لایروبی یک مسیر، بدون توجه به وضعیت آبخوان، میزان برداشت از منابع زیرزمینی و شرایط تغذیه سفرههای آب، نمیتواند پایداری بلندمدت این سازه را تضمین کند.
این کارشناس خاطرنشان کرد قنات زمانی زنده میماند که منبع تغذیه آن نیز در وضعیت مناسبی قرار داشته باشد و اعتبار مرمت زمانی به نتیجه مطلوب میرسد که منابع مالی بر اساس اولویتهای فنی هزینه شود. شناسایی قناتهای آسیبدیده، بررسی میزان آبدهی، ارزیابی وضعیت مسیرهای زیرزمینی و توجه به تعداد بهرهبرداران، از جمله عواملی است که میتواند اثربخشی این اعتبارات را افزایش دهد.
به گفته وی، قنات سازهای زیرزمینی و حساس است و مرمت آن باید با دانش فنی و نظارت کارشناسی انجام شود و هرگونه مداخله غیراصولی ممکن است به جای احیا، آسیب بیشتری وارد کند. همچنین مشارکت کشاورزان و بهرهبرداران محلی در نگهداری و مراقبت از قناتها، شرط مهمی برای جلوگیری از فرسودگی دوباره آنهاست.
احیای قنات؛ حمایت از زندگی در روستا
رییس سازمان جهاد کشاورزی استان همدان گفت: «۲۰۰ میلیارد ریال از مجموع ۹۷۰ میلیارد ریال اعتبار متوازن محرومیتزدایی ابلاغشده به استان همدان، برای لایروبی و مرمت قناتهای مناطق روستایی اختصاص یافته تا با احیای این منابع، امکان بهرهبرداری بهتر از ظرفیتهای آبی و حمایت از تولید کشاورزی فراهم شود.»
حمزه خانجانی افشار با بیان اینکه خشکسالیهای متوالی و افت منابع آب زیرزمینی، تامین آب در مناطق روستایی را با چالش مواجه کرده است، افزود: تقویت زیرساختهای موجود و احیای منابع سنتی تامین آب، یکی از راهکارهای حمایت از پایداری تولید و معیشت روستایی به شمار میرود.
در اقتصاد روستایی، آب تنها یک نهاده تولید نیست؛ عاملی تعیینکننده در ماندگاری جمعیت، استمرار فعالیت کشاورزی و شکلگیری فرصتهای شغلی است و هر قناتی که از چرخه بهرهبرداری خارج میشود، ممکن است بخشی از توان تولیدی یک روستا را نیز با خود از دست بدهد.
اعتبار ۲۰ میلیارد تومانی همدان میتواند فرصتی برای بازگرداندن بخشی از ظرفیت قناتهای روستایی به چرخه بهرهبرداری باشد؛ فرصتی که ارزش واقعی آن نه در رقم تخصیصیافته، بلکه در میزان آبی که دوباره به مزارع میرسد، تولیدی که استمرار مییابد و روستاهایی که با امید بیشتری به آینده نگاه میکنند، سنجیده خواهد شد.
۲ هزار و ۴۷۰ رشته قنات فعال در همدان
معاون مدیریت آب و خاک سازمان جهادکشاورزی همدان با هشدار نسبت به برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی گفت حفر چاههای غیرمجاز با کاهش سطح آبخوانها، جریان طبیعی قنوات را مختل میکند و میتواند به خشک شدن این سازههای ارزشمند منجر شود.
به گفته امیرحسین ادریسیان، قنات نقشی مهم در تامین آب کشاورزی و معیشت جوامع روستایی ایفا میکند و در شرایط خشکسالی و افت سطح آبهای زیرزمینی، حفاظت و احیای آنها ضرورتی دوچندان دارد.
وی اظهار کرد قنوات در استان همدان صرفا یک سیستم سنتی انتقال آب نیستند، بلکه بخشی از ساختار پایداری اکوسیستم منطقه محسوب میشوند و در حفظ تراز آبخوانها و تامین نیازهای کشاورزی و معیشتی روستاییان نقش حیاتی دارند.
وی افزود: قناتها با استفاده از شیب طبیعی زمین، آب را بدون نیاز به انرژیهای فسیلی و فشار مکانیکی به سطح زمین میرسانند و از این نظر الگویی کمهزینه و سازگار با اقلیم برای مدیریت منابع آب به شمار میروند.
این کارشناس با اشاره به تفاوت عملکرد قنات و چاههای عمیق گفت برداشت بیرویه و مستمر از طریق چاههای عمیق، موجب ایجاد هالههای تخلیه در اطراف چاه و افت تراز آب زیرزمینی میشود؛ بهگونهای که اگر سطح آب از تراز مادرچاه قنات پایینتر برود، جریان آب در قنات متوقف و این سازه خشک میشود.
وی درباره ظرفیت قنوات برای سازگاری با تغییر اقلیم و خشکسالی نیز گفت قناتها در دورههای کمآبی بهطور طبیعی با کاهش دبی مواجه میشوند، اما شیوه عملکرد آنها با برداشت پمپاژی چاهها متفاوت است.
ادریسیان با اشاره به نمونههای شاخص قنات در کشور اظهار کرد قنوات یزد و خراسان و بهویژه قنات گناباد از شاهکارهای مهندسی ایرانی به شمار میروند و قنات گناباد حدود ۱۰۰ کیلومتر طول دارد و عمق مادرچاه آن به حدود ۳۰۰ متر میرسد.
وی درباره پراکندگی قنوات فعال گفت: ملایر با ۶۲۱ رشته بیشترین تعداد قنات فعال را دارد و پس از آن کبودراهنگ با ۳۶۳، تویسرکان با ۳۳۱، بهار با ۲۹۶، همدان با ۲۶۰، فامنین با ۲۰۰، اسدآباد با ۱۱۸، رزن با ۱۱۳، نهاوند با ۱۱۰ و درگزین با ۶۱ رشته قرار دارند.
این کارشناس با اشاره به وضعیت اعتبارات مرمت قنوات بیان کرد در دهههای گذشته توجه کافی به این سرمایههای ملی نشده و اگرچه در سالهای اخیر اعتباراتی پیشبینی شده، این منابع پاسخگوی نیاز واقعی نیست. سهم بودجه استانی برای مرمت قنوات در سال ۱۴۰۴ صفر در نظر گرفته شده است، با این حال، قراردادی با قرارگاه امام حسن (ع) منعقد شده تا فهرست قنوات اولویتدار برای بازسازی مشخص شود.
وی تاکید کرد روستاهایی که قنات تنها منبع حیاتی تامین آب و پشتیبانی از معیشت و سکونت آنهاست، باید در اولویت قرار گیرند و مشارکت بهرهبرداران در لایروبی و نگهداری مستمر قنوات ضروری است، زیرا پیشگیری از آسیبهای جزئی میتواند هزینههای سنگین بازسازی را کاهش دهد.
ادریسیان درباره اختلاف آمارها توضیح داد آمار سه هزار و ۵۰۰ رشتهای که گاهی مطرح میشود، ممکن است قنوات خشکشده یا نیمهفعال را نیز شامل شود، اما آمار ۲ هزار و ۴۷۰ رشتهای مربوط به قنوات فعال استان است. وی از قنات روستای شوند در شهرستان درگزین به عنوان یکی از نمونههای شاخص نام برد و طول آن را ۲۰ کیلومتر و عمق آن را ۸۰ متر اعلام کرد.
منبع: www.irna.ir

استاندار مازندران خواستار شتاب در تکمیل تصفیهخانه شهرک صنعتی نکا شد










