آیتالله وحید خراسانی؛ از تحصیل در نجف تا مرجعیت در قم
آیتالله العظمی حسین وحید خراسانی که در اول فروردین ۱۳۰۰ در نیشابور متولد شد و پس از تحصیل در مشهد و نجف و دههها تدریس خارج فقه و اصول در قم به مرجعیت رسید، پس از بیش از یک قرن زندگی رحلت کرد.

به گزارش تبریز فوری به نقل از تابناک، آیتالله العظمی حسین وحید خراسانی از جمله عالمانی بود که بخش مهمی از اعتبارشان در محیط تخصصی حوزه شکل گرفت؛ در کلاس درس، میان مباحث دشوار اصولی و در مواجهه با پرسشهایی که پاسخ به آنها نیازمند سالها ممارست علمی است. او نزدیک به هفت دهه از عمر علمی خود را در مسیر تحصیل، تدریس و تربیت شاگردان گذراند و نامش با چند نسل از عالمان و شاگردان حوزه پیوند خورد.
با رحلت او، حوزه علمیه قم یکی از استادان برجسته و مراجع شناختهشده خود را از دست داد؛ فقیهی که بخش بزرگی از عمرش در حلقه درس و بحث گذشت.
تحصیل در مشهد و نجف
حسین وحید خراسانی در اول فروردین ۱۳۰۰ در نیشابور متولد شد. تحصیلات دینی خود را در مشهد آغاز کرد. او ادبیات عرب را نزد شیخ محمدتقی نیشابوری فرا گرفت و دروس سطح و مباحث فقه و اصول را در محضر استادانی همچون آیتالله میرزا مهدی اصفهانی، آیتالله میرزا مهدی آشتیانی و محمد نهاوندی دنبال کرد.
در کنار فقه و اصول، علوم عقلی نیز بخشی از تحصیلات او بود. میرزا ابوالقاسم الهی و میرزا مهدی آشتیانی از استادان او در این حوزه بودند. در خاطرات مهدی محقق، از حضور در درس منطق او در مدرسه سپهسالار تهران یاد شده است.
در سال ۱۳۲۷ شمسی، زمانی که هنوز در ابتدای مسیر طولانی زندگی علمی خود قرار داشت، در شهر ری با آیتالله سیدمحمد حجت کوهکمرهای دیدار کرد و پس از مباحثات علمی، اجازه اجتهاد دریافت کرد. این اتفاق در ۲۷ سالگی، نشانهای از جایگاه علمی او در همان سالهای جوانی بود.
او برای آشنایی عمیقتر با مبانی و روشهای علمی فقهای نجف راهی عراق شد. در نجف در درس آیات عظام سیدابوالقاسم خویی، سیدمحسن حکیم و عبدالهادی شیرازی شرکت کرد. در میان این استادان، آیتالله خویی جایگاه ویژهای در زندگی علمی او داشت و گفته میشود حدود دوازده سال از محضر ایشان بهره برد. او از سال ۱۳۳۷ تدریس خارج فقه و اصول را در نجف آغاز کرد و نزدیک به دوازده سال در این شهر به تدریس پرداخت.
تدریس و مرجعیت در قم
آیتالله وحید خراسانی در سال ۱۳۴۹ به ایران بازگشت. ابتدا مدتی در مشهد اقامت کرد و به تدریس پرداخت، اما در پاییز همان سال راهی قم شد و این شهر را برای ادامه فعالیت علمی خود انتخاب کرد.
درس خارج فقه و اصول او بهتدریج جایگاه ویژهای در حوزه علمیه قم پیدا کرد. ویژگی اصلی این درسها، دقت در استدلال و پرهیز از عبور ساده از اشکالهای علمی بود. همین شیوه سبب شد درس اصول او در میان طلاب و فضلای حوزه به درسی دشوار و در عین حال پرجاذبه شهرت پیدا کند. یکی از شاگردانش از حضور شانزدهساله در درس اصول او سخن گفته است؛ حضوری که از سال ۱۳۵۳ آغاز شده بود.
آثار مکتوب او نیز عمدتاً در همین قلمرو علمی قرار دارند؛ از جمله حاشیه بر کفایةالاصول، مباحث و حواشی مرتبط با عروةالوثقی، آثار فقهی و اصولی و نوشتههایی درباره احکام و مناسک حج. مجموعه سخنرانیهای محرم او نیز با عنوان «مصباح الهدی و سفینة النجاة» در دو جلد منتشر شده است.
به گزارش تابناک، پس از درگذشت آیتالله محمدعلی اراکی در سال ۱۳۷۳، نام آیتالله وحید خراسانی در میان مراجع معرفیشده از سوی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم قرار گرفت و جایگاه عمومی او بهعنوان یکی از مراجع تقلید بیش از گذشته تثبیت شد. درسهای رسمی خارج فقه و اصول او تا سال ۱۳۹۷ ادامه داشت و پس از آن، به دلیل کسالت، تدریسهای رسمی متوقف شد.
نسبت با فلسفه و تاکید بر شعائر شیعی
یکی از وجوه کمتر معمول در زندگی علمی آیتالله وحید خراسانی، نسبت او با فلسفه و عرفان نظری بود. او با وجود آشنایی و تحصیل در مباحث فلسفی، در سالهای بعد دیدگاههای انتقادی صریحی نسبت به فلسفه و عرفان نظری مطرح کرد و درباره مبانی و حدود اعتبار آنها در شناخت معارف دینی دیدگاهی متفاوت داشت.
برای او، جایگاه اهلبیت(ع) و پاسداشت شعائر شیعی بخش مهمی از وظیفه دینی و اجتماعی مرجعیت به شمار میرفت. در سخنرانیهای محرم، بارها بر معرفت امام، جایگاه امامت و نسبت عاشورا با معارف توحیدی و نبوی تأکید میکرد.
توجه ویژه او به حضرت فاطمه زهرا(س) و برگزاری مراسم فاطمیه جایگاه برجستهای داشت. او بارها از مسئولان خواست در ایام فاطمیه زمینه برگزاری گستردهتر مراسم و سیاهپوش شدن شهرها را فراهم کنند. در دیدار دیماه ۱۳۹۷ با بهرام سرمست، استاندار وقت قم، نیز بر ضرورت سیاهپوش شدن شهر در این ایام تأکید کرد.
درباره سالروز وفات امام موسی کاظم(ع) نیز خواستار تعطیلی رسمی و برگزاری مراسم عمومی شده بود و در صورت بیتوجهی مسئولان، از مردم خواسته بود بازارها را تعطیل کنند. در سال ۱۳۹۴ و همزمان با حواشی فیلم «رستاخیز»، دفتر آیتالله وحید خراسانی اعلام کرد که نمایش تصویر ائمه و امامزادگان، از جمله حضرت ابوالفضل العباس(ع)، در فیلم و آثار نمایشی جایز نیست.
استفتائات و مواضع درباره مسائل عمومی
بخش پرسش و پاسخ پایگاه رسمی دفتر آیتالله العظمی وحید خراسانی، تصویر دیگری از دامنه فعالیت فقهی ایشان به دست میدهد. برای نمونه، در مسئله وام با سود، پاسخ دفتر بر این اصل فقهی تکیه دارد که اگر قرضدهنده شرط دریافت مبلغی بیشتر از اصل قرض را بگذارد، این اضافه ربا و حرام است؛ حتی اگر عنوان کارمزد یا شرط انجام کاری مطرح شود.
در موضوع مالکیت فکری نیز استفاده و تکثیر آثار دیگران، در فرضی که صاحب اثر از نظر شرعی دارای حق مالی باشد، بدون اجازه او جایز دانسته نشده است. در پاسخ به پرسش درباره بازاریابی شبکهای، صحت این شیوه بنا بر احتیاط واجب پذیرفته نشده است. درباره خالکوبی و تاتو نیز اصل کار با رعایت شرایطی از جمله نداشتن مانع برای وضو و غسل، حرام دانسته نشده است.
در استفتای مربوط به انتقال جنین حاصل از اسپرم و تخمک یک زوج به رحم زنی دیگر، پاسخ دفتر حرمت این عمل را اعلام کرده است. در پرسشی جداگانه درباره قرار دادن اسپرم مرد در رحم زنی غیر از همسر او نیز حکم به حرمت داده شده است.
او در مقاطع مختلف درباره عملکرد دولتها، مسائل فرهنگی و حدود اختیارات نهادهای سیاسی نیز موضعگیری کرد. یکی از نمونههای مهم، سخنان او درباره اعتبار اعتراف زندانیان بود. در دیماه ۱۳۸۹، در جریان درس خارج فقه، اعلام کرد اقرار و اعتراف فردی که در زندان به سر میبرد اعتبار ندارد و اگر قاضی صرفاً بر اساس چنین اعترافی حکم صادر کند، از صلاحیت قضاوت ساقط میشود.
در ۱۴ خرداد ۱۳۷۹ نیز هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود به اعتراض برخی مراجع قم درباره ترکیب هیئترئیسه مجلس ششم و حضور یک نماینده اهل سنت در آن اشاره کرده و نام آیتالله وحید خراسانی را در کنار آیتالله لطفالله صافی گلپایگانی آورده است. چند ماه بعد، در یادداشت ۵ آذر ۱۳۷۹، هاشمی به گزارشهایی درباره انتقادهای آیتالله وحید خراسانی از عملکرد دولت محمد خاتمی اشاره میکند. بخشی از این موارد در خاطرات هاشمی به نقل از گزارشهای دریافتی آمده و نه به شکل نقل مستقیم از آیتالله وحید خراسانی.
منبع: tabnak.ir

برنامههای هفته زن و روز مادر در قزوین اعلام شد






