اعضای فضای سبز را بیشتر بشناسیم؛
کاج سیاه، درختی نافذ در شکاف سنگها!
کاج سیاه درختی است از تیره pinaceae با نام علمی pinus nigra که بومی قاره اروپا بوده و از آنجا به آسیا و آمریکا منتقل شده است.
به گزارش تبریز فوری ، کاج سیاه در سال ۱۳۳۴ به ایران وارد شده و در حال حاضر واریتههای مختلفی از آن در جنگلکاریها و ایجاد فضای سبز مورد استفاده قرار میگیرد. دو واریته از این گونه بهنامهای کاج سیاه اتریش p.nigra . var.austriaca و کاج سیاه سنگلاخ p.nigra . var.calabrica برای منطقه تبریز توصیه میشود. این درخت در جوانی مطبق بوده و فاصله میانگرههای ساقه آن مشخص است.
از آنجایی که در هر سال یک گره به آن اضافه میشود، بنابراین با شمارش میانگرهها میتوان سن درخت را تعیین کرد. برگها دوتائی و بهندرت سه تائی از یک غلاف بیرون آمدهاند و مقطع برگها کاملاً گرد نیست و سه، چهار دایره را اشغال میکند و گلهای نر و ماده هر دو در شاتونها قرار دارند و میوه تخم مرغی، نیمه دمدار کوتاه و کوچک بطول شش تا هشت سانتیمتر از فلسهای کوتاه ابتدا بهرنگ سبز، سپس بهرنگ زرد کدر یا شکلاتی پوشیده میشود. از نظر نیازهای اکولوژیک، کاج سیاه درختی است کمنیاز که به گرما، سرما، خشکی، شدت باد و آهکی و شور بودن خاک و به آلودگی هوا مقاوم است. این درخت بهعلت برخورداری از سیستم ریشهای بهویژه سیستم شاخهای بسیار قوی، در مقابل برفهای بسیار سنگین نیز به نحو مطلوبی مقاومت میکند.
این درخت به مراقبتهای ویژه نیاز نداشته و در مقابل آفات و امراض مقاومت زیادی از خود نشان میدهد. کاج سیاه برای جنگلکاری و ایجاد فضای سبز بسیار مناسب بوده و در تزیینات پارکها و رفوژها نیز بیشتر از سایر کاجها مورد توجه قرار میگیرد. کاج سیاه بهدلیل برخورداری از سیستم ریشهای قوی و نافذ، حتی قادر است در شکاف سنگها نیز نفوذ کند. تکثیر کاج سیاه به سهولت از طریق کاشت بذر انجام میگیرد. کاج سیاه واریته اتریش، در سال ۱۳۵۰ در تپههای خلعتپوشان و جهت شمالی ارتفاعات قوریگل بهصورت دیم کاشته شده و نتایج بسیار خوبی را دربر داشته است. این واریته در سال ۱۳۶۰ در ایستگاه دانشکده کشاورزی تبریز واقع در اراضی کرکج و همچنین در سال ۱۳۷۲ در شیب جنوبی عونبنعلی به صورت دیم کاشته شده و نتایج حاصله بسیار مطلوب بوده است.
تهیه و تدوین: علیرضا اوجاقی
کارشناس حوزه معاونت پژوهش سازمان پارکهای تبریز


