به مناسبت روز خبرنگار؛
میثاق خون با خبر؛ عزتی که تا اقتدار ایران جاری است
۱۷ مرداد، در تقویم رسمی ما «روز خبرنگار» نام گرفته است؛ روزی که هرساله با پیامهای تبریک و گرامیداشت از سوی مسئولین و نهادهای مختلف همراه میشود. اما آیا این روز، حقیقتاً جای تبریک دارد؟ آیا میتوان پرواز غریبانه و مظلومانه خیل عظیمی از جانهای شیفته حقیقت را نادیده گرفت و به سادگی به شادباش گفتن این روز بسنده کرد؟
تبریز فوری تبریز/بیژن آقابیگی: پاسخ، قطعاً خیر است. ۱۷ مرداد برای جامعه رسانهای ایران، بیش از آنکه روز جشن و تبریک باشد، روز تأمل، تلخکامی و سوگواری برای آنان است که جان شیرین خود را در راه کشف و بیان حقیقت فدا کردند. این روز، یادآور جانفشانیهای بیبدیل مردان و زنانی است که در مسیر پرفراز و نشیب اطلاعرسانی و آگاهیبخشی، از هیچ فداکاریای فروگذار نکردند.
نقطه آغاز نامگذاری این روز، گره خورده است با نام و یاد شهید محمود صارمی، خبرنگار فقید خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران که در ۱۷ مرداد سال ۱۳۷۷، در مزار شریف افغانستان، به دست طالبان به شهادت رسید. او نه در میدان جنگ نظامی، بلکه در میدان جنگ روایتها، در دل بحرانی هولناک، در جستجوی حقیقت بود. شهادت او، نه تنها فاجعهای انسانی بود، بلکه نمادی شد از خطرات بیشماری که همواره خبرنگاران متعهد در اقصی نقاط جهان با آن مواجه بوده و هستند.
او “نخستین قربانی رسمی حقیقتجویی در سالنامه روز خبرنگار ایران” لقب گرفت، اما متاسفانه آخرینشان نبود. شهادت صارمی، تصویری عریان از آن سوی سکه خبررسانی است؛ جایی که دوربینها و قلمها، نه تنها ابزارهای روشنگری، بلکه سپر بلای جان صاحبانشان میشوند. چگونه میتوان روز شهادت چنین مردی را به یکدیگر تبریک گفت، در حالی که خون او سند مظلومیت و جانفشانی در مسیر اطلاعرسانی است؟
اما دفتر حوادث تلخ و پروازهای غریبانه خبرنگاران ایرانی تنها به شهادت محمود صارمی ختم نمیشود. سالها بعد، در ۱۵ آذرماه ۱۳۸۴، فاجعهای دیگر بر پیکر جامعه رسانهای ایران فرود آمد که ابعاد آن به مراتب گستردهتر بود. در آن روز سرد پاییزی، هواپیمای ترابری C-۱۳۰ ارتش جمهوری اسلامی ایران در منطقه مسکونی شهرک توحید تهران سقوط کرد.
این هواپیما حامل دهها نفر از خبرنگاران، تصویربرداران و عوامل خبری رسانههای مختلف کشور بود که برای پوشش خبری رزمایش عاشقان ولایت، عازم بندرعباس بودند. آن پرواز هرگز به مقصد نرسید و نام دهها خبرنگار متعهد دیگر به لیست بلندبالای شهدای عرصه خبر اضافه شد. این حادثه، بار دیگر نشان داد که حرفه خبرنگاری، حتی در محیطی به ظاهر امن و در مسیر یک مأموریت عادی خبری، تا چه حد میتواند پرخطر و غیرقابل پیشبینی باشد. آنانی که برای ثبت حقیقت و انعکاس رویدادها گام در این مسیر مینهند، همواره در معرض خطراتی قرار دارند که گاه جانشان را میستاند.
با وجود تمام این مصائب و تلخیها که ۱۷ مرداد را بیش از روز تبریک به محلی برای تأمل و تسلیت بدل کرده، نباید از رسالت حیاتی و جایگاه رفیع خبرنگاری غافل شد. خبرنگاران همواره “چشمان بیدار جامعه”، “گوشهای شنوای مردم” و “صدای بیصدایان” بودهاند. آنان با قلم و دوربین خود، به دنبال کشف حقیقت، روشنگری و مبارزه با جهل و ظلمند. این راه، راهی پر از مخاطره اما سراسر شرافت است. در همین راستا، و در شرایط حساس کنونی جهان که جبهه حق و باطل در نبردی سرنوشتساز در مقابل یکدیگر ایستادهاند، رسالت اهالی خبر ابعاد تازهای به خود گرفته است. مقام معظم رهبری (مدظله العالی) در پیام اخیر خود به مناسبت اربعین شهدای حملات رژیم صهیونیستی، هفت تکلیف راهبردی را برای ملت ایران متذکر شدند که یکی از مهمترین آنها برای قلمزنان و تلاشگران عرصه خبر، “حفظ عزت و آبروی کشور و ملت” است.
این تکلیف، فراتر از یک وظیفه صرفاً ژورنالیستی و خبری است؛ این یک رسالت ملی و میهنی است. خبرنگار، در دنیای امروز تنها راوی رویدادها نیست، بلکه با انتخاب واژگان، با زاویه دیدی که برمیگزیند و با نحوه بازتاب حقایق، در شکلگیری تصویر ذهنی جامعه خود و جهان از کشور و ملت خود نقش بیبدیلی ایفا میکند. “حفظ عزت و آبروی کشور و ملت”، یعنی: مقابله هوشمندانه و بصیرانه با “پروپاگاندای پیچیده و گسترده دشمن” که با هدف خدشهدار کردن تصویر ملت ایران، ایجاد تفرقه و یأسافکنی در جامعه صورت میگیرد. این تکلیف، وظیفه بازنمایی واقعیتها و ظرفیتهای بینظیر کشورمان را نیز دربرمیگیرد؛ نشان دادن دستاوردها، توانمندیها، ارزشها و فرهنگ غنی و اصیل ملت ایران در کنار نقد منصفانه کاستیها و ضعفها. در شرایطی که امواج ناامیدی و یأسافکنی از سوی جبهه دشمن به شدت پمپاژ میشود، قلم خبرنگار باید منبع امید، حرکت و تلاش برای آیندهای روشن و بهتر باشد.
خبرنگار در این میدان، پاسدار هویت، استقلال و اقتدار ملی است و اجازه نمیدهد تصویر ملت ایران در اذهان جهانیان تحریف و مخدوش شود. اینجاست که اخلاق حرفهای، بصیرت سیاسی و تعهد ملی در کنار مهارتهای خبری و چابکی در مواجهه با اخبار، معنای واقعی خود را پیدا میکند. این تکلیف، بار مسئولیت خبرنگار را دوچندان میکند؛ چرا که قلم و بیان او، نه تنها منعکسکننده واقعیت، بلکه در برخی موارد، سازنده آن نیز میتواند باشد.
پس بیاییم، در ۱۷ مرداد، روزی که نامش با خون و شهادت گره خورده است، به جای تبریکهای کلیشهای، به رسالت عمیق و پرمخاطره خبرنگاری بیندیشیم. بیاییم یاد و خاطره تمامی درگذشتگان و شهدای این عرصه را گرامی بداریم و به خانوادههای آنان که در این راه جانفشانی کردند، صمیمانه تسلیت بگوییم. باشد که با همت و تلاش تمامی خبرنگاران متعهد و مسئولیتپذیر، حقایق همواره آشکار و صدای مظلومان بلند باشد.
باشد که به فضل الهی، با پیروزی حق و حقیقت بر نظام سلطه و جور، دیگر شاهد مرگ تلخ و پایان غمانگیز زندگی هیچ انسان مظلومی در جهان نباشیم.
