ایمنی پروژههای عمرانی؛
زنگ هشداری که پس از هر حادثه به صدا درمیآید
اردیبهشت ۱۴۰۵ برای آذربایجان شرقی، ماهی بود که بار دیگر موضوع ایمنی پروژههای عمرانی را به یکی از مهمترین مطالبات عمومی تبدیل کرد. وقوع حادثه در یکی از پروژههای عمرانی تبریز و جان باختن تعدادی از کارگران، نگاهها را از پیشرفت فیزیکی پروژهها به موضوعی اساسیتر معطوف کرد؛ آیا ایمنی در پروژههای عمرانی، همپای سرعت اجرا مورد توجه قرار میگیرد؟
گزارش تحلیلی
نویسنده: اسماعیل جعفری
حوادث کار در پروژههای ساختمانی، تنها یک اتفاق لحظهای نیست. هر حادثه، زنجیرهای از پرسشها را درباره نحوه نظارت، رعایت استانداردهای فنی، آموزش نیروهای انسانی، کیفیت تجهیزات و مسئولیت پیمانکاران ایجاد میکند. کارشناسان حوزه ایمنی معتقدند در بسیاری از پروژهها، فشار برای کاهش زمان اجرا یا هزینهها، نباید به قیمت نادیده گرفتن اصول ایمنی تمام شود.
در سالهای اخیر، تبریز شاهد اجرای پروژههای عمرانی متعددی در حوزه تقاطعهای غیرهمسطح، توسعه معابر، ساختمانهای عمومی و زیرساختهای شهری بوده است. این پروژهها اگرچه نقش مهمی در توسعه شهر دارند، اما همزمان مسئولیت سنگینی نیز بر عهده مجریان و ناظران آنها قرار میدهند.
کارشناسان حوزه عمران تأکید میکنند که رعایت استانداردهای ایمنی، تنها به استفاده از تجهیزات حفاظتی برای کارگران محدود نمیشود. بررسی مستمر وضعیت ماشینآلات، کنترل کیفیت تجهیزات، نظارت بر عملیات اجرایی، آموزش نیروهای فنی و اجرای دقیق دستورالعملهای ایمنی، مجموعهای از اقداماتی است که میتواند احتمال وقوع حوادث را کاهش دهد.
حادثه رخداده در یکی از پروژههای عمرانی تبریز، واکنشهای گستردهای را در میان افکار عمومی، مسئولان و فعالان حوزه کارگری به همراه داشت. در پی این حادثه، بر ضرورت بررسی دقیق علل وقوع، شناسایی عوامل مؤثر و برخورد قانونی با هرگونه قصور احتمالی تأکید شد. کارشناسان معتقدند بررسی چنین حوادثی نباید تنها به انتشار یک گزارش محدود شود، بلکه نتایج آن باید به اصلاح فرآیندهای اجرایی در پروژههای آینده منجر شود.
از سوی دیگر، فعالان حوزه کارگری بر اهمیت حفظ کرامت و امنیت نیروی انسانی تأکید دارند. آنان معتقدند کارگران، اصلیترین سرمایه پروژههای عمرانی هستند و تأمین امنیت جانی آنان باید در اولویت تمامی تصمیمگیریها قرار گیرد.
برخی متخصصان نیز بر این باورند که توسعه فرهنگ ایمنی، نیازمند آموزش مستمر و افزایش حساسیت مدیران پروژه نسبت به مخاطرات محیط کار است. به گفته آنان، پیشگیری همواره کمهزینهتر و مؤثرتر از جبران خسارتهای ناشی از حوادث خواهد بود.
اردیبهشت ۱۴۰۵ نشان داد که توسعه شهری، تنها با افتتاح پروژهها معنا پیدا نمیکند. کیفیت اجرا، رعایت استانداردهای فنی و حفظ جان نیروی انسانی، بخش جداییناپذیر هر پروژه عمرانی است. شهری که به دنبال توسعه پایدار است، باید ایمنی را نه به عنوان یک الزام اداری، بلکه به عنوان یک اصل غیرقابل چشمپوشی در تمام مراحل اجرا مدنظر قرار دهد.
امروز، مطالبه افکار عمومی روشن است؛ اجرای پروژههای عمرانی باید با بالاترین استانداردهای ایمنی همراه باشد تا هیچ خانوادهای هزینه توسعه شهر را با از دست دادن عزیزان خود پرداخت نکند. این مطالبه، تنها یک خواسته اجتماعی نیست، بلکه ضرورتی برای ارتقای کیفیت مدیریت پروژههای عمرانی و افزایش اعتماد عمومی به اجرای طرحهای توسعهای است.
