دروازههای قدیمی تبریز، حافظان شهر در ایام گذشته
در گذشتههای نه چندان دور، تبریز دارای هشت دروازه بود که جنبه امنیتی و دفاعی برای شهر داشتند که در حال حاضر برخی از آنها مرمت شده و خاطره ایام گذشته را برای شهروندان تداعی میکنند.
تبریز فوری تبریز: روزگاری هشت دروازه به روی شهر اولینها گشوده میشد. دروازههایی که هر کدام حمام و کاروانسراهایی جداگانه داشت و دروازهبانهایی که با شنیدن صدای نقارهها درها را باز و بسته میکردند.
میمنت نژاد بیان میکند: به جز دروازه استانبول که به عنوان محل گذر از آن یاد میشود، باقی دروازههای تبریز را به نام محله انتخاب کردهاند؛ به عنوان مثال دروازه شتربان، محل رفت و آمد به محله شتربان و دروازه خیاوان، محل رفت و آمد به محله خیاوان است.
افزایش ضریب ایمنی و امنیتی شهر
سعید مهریار ادامه میدهد: به دلیل عدم تاراج توسط مغولان و آبادی شهر و قرارگیری در موقعیت سوق الجیشی در راههای تاریخی کاروانرو برای دسترسی به بافت داخلی ایران، مناطق شرقی ایران، دسترسی کاروانیان از استانبول و حلب و دسترسی به مسیر بغداد، پایتخت در زمان وزارت شمس الدین محمد جوینی از مراغه به تبریز منتقل میشود که آغازی بر عصر نو در تاریخ شهرسازی ایران با مهاجرت گسترده نخبگان علم و صنعت به این شهر روبرو میشود.
وی ادامه میدهد: در تصویری نقاشی که اوژن فالندن و پاسکال کوست به عنوان تهیه گزارش از آثار تاریخی ایران باستان ثبت کردهاند، شکل دروازه به صورت مستطیل کشیده، که عرض دروازه از ارتفاع آن بیشتر است و بلندتر از حصار شهر ساخته شده است. معماری آن طاقی بزرگ در میانه دروازه و دو طاق نما در طرفین ساخته شده است. در بین طاق نماهای میانی و طاق بزرگ منارهایی بلندتر از دروازه ایجاد شده که علاوه بر راهنما بودن و زیبایی بنا، به عنوان پشت بند سازهایی هم عملکرد داشتهاند. دروازه ورودی تا ارتفاع بارو با استفاده از سنگ و طاق نماها و منارها با استفاده از آجر نشان داده شده است. تنها دروازه قابل استناد و پابرجا با حفظ اصالت معماری، دروازه خیابان ( موکله) است که این دروازه در رحلی بازار در امتداد کرهنیخانا قرار دارد.
